hósdagur 5. desember 2019síða 16

FRÍGGJADAGUR 6. DESEMBER 2019 SOSIALURIN 141 16 Suðuroyartunnilin er ikki ein eyka útreiðsla Lagaliga løtan at fara undir tunnil til Suðuroyar er akkurát nú, heldur Teitur Samuelsen, stjóri í felagnum, sum ger Eysturoyartunnilin og Sandoyartunnilin ÁKI BERTHOLDSEN S kulu vit gera undirsjóvar­ tunnil til Suðuroyar, er tað í roynd og veru bara at kopiera Eystur­oyar­tunn­ il­in og Sandoyartunnilin. Tað sigur Teitur Samuelsen, stjóri í felagnum, sum ger Eyst­ur­ oy­artunnilin og Sand­oyar­tunn­il­in. Hann vísir á, at Suður­oyar­ tunn­ilin er umleið líka langur, sum teir báðir tilsamans, og hann kosta áleið líka nógv, sum teir báð­ ir tilsamans - men helst verður Suð­ur­oyartunnilin nakað dýrari, tí trygd­arviðurskiftini til hann verða strangari. Týskvøldið skipaði Miðnáms­ skúlin í Suðuroy fyri almennum fundi um undirsjóvartunnilin, har eisini Teitur Samuelsen var biðin at siga sína hugsan. Hansara niðurstøða er, at sum so er eingin forðing fyri at gera ein Suðuroyartunnin. – Avbjóðingin verður at hava tamarhald á fíggingini, og at hava trygdarviðurskiftini í ordan, sigur hann. Sum fótur í hosu Teitur Samuelsen er búskapar­ frøð­ingur og tað er mest við teim­ um brillunum, at hann hevur mett um ein Suðuroyartunnil. Hann sigur, at skulu vit undir at gera ein Suðuroyartunnil, er tann lagaliga løtan akkurát nú. Talan er um eina stóra og dýra verkætlan, so eyðvítað snýr tað seg um at avmarka fíggjarliga váð­an mest gjørligt. Hann sigur, at hyggja vit eftir tíð­arætlanini fyri Sand­oyar­ tunnilin og Eysturoyar­tunnilin, pass­ar tað sum fótur og hosur at fara undir Suðuroyartunnilin nú, tí um eini trý ár eru teir stóru váð­arnir í sambandi við Eyst­ur­oy­ ar­tunnilin og Sand­oyar­tunn­il­in minkaðir munandi – Jarðfrøðiligi váðin í Eystur­ oy­ar­tunlinum er burtur, tí hann er bor­aður ígjøgnum, og í 2022 skuldi Sandoyartunnilin helst eisini verið boraður ígjøgnum, og so eru teir jarðfrøðiligu váðarnir eisini burtur har. Tá hava vit samstundis eina greiða fatan av, hvussu ferðslu­ met­ingarnar í Eyst­uroyar­tunl­in­ um halda - og sostatt eisini um inn­tøku­metingarnar halda. Teitur Samuelsen sigur, at tað tekur eini fýra ár frá tí at farið verð­ur undir forkanningarnar, til Suðuroyartunnilin er projekt­er­að­ ur og tað er klárt at seta borin í. Sjálvur heldur hann ikki, at tað er nøkur meining í at gevast í Sandoynni, tí tað einasta rætta er at fáa Suðuroynna við eisini. Ikki ein eyka útreiðsla Ein Suðuroyartunnil kostar 3 - 3,2 milliardir. Tað tekur 7 - 9 ár at gera hann, so verður farið til verka nú, kann tað verða koyrandi í 2030, ella har á leið. Men tá er landskassin so eis­ini leysur av øllum útreiðsl­um til alt, sum hevur við suð­ur­oy­ar­sigl­ing­ ina at gera. Mett verður, at einir 1600 bilar fara at koyra ígjøgnum hann um dag­in, men tað er eitt tal, sum kann broytast nógv, og ofta vísir tað seg, at tá ið ferðasambandið batn­ar, verður ferðslan størri enn mett er. Og Teitur Samuelsen er sann­ førd­ur um, at samanum tikið verð­ur Suðuroyartunnilin ikki ein eykaútreiðsla fyri samfelagið. Tað er bara ein spurningur um at leggja útreiðslurnar, sum verða brúktar upp á Smyril, í ein undir­ sjóvartunnil ístaðin. Hann vísir á, at longu sum er, setur Løgtingið 50 milliónir av um árið til Eysturoyartunnilin og Sand­oyartunnilin, og tað ger Løg­ tingið til 2024. Teitur Samuelsen sær so fyri sær, at Løgtingið heldur bara fram at seta 50 milliónir av um árið til Suðuroyartunnilin, í eini 16 ár, fram til 2040. –  Bæði Løgtingið, og Føroya Fólk, hava longu vant seg við, at 50 milliónir verða settar av til und­ ir­sjóvartunlar um árið, so hóast tað gjaldið heldur fram, verður játt­anin til onnur endamál, fyri so vítt ikki minni fyri tað. Heldur Løgtingið fram við gjald­inum í eini 16 ár, eru til­sam­ ans 800 milliónir tøkar til Suður­ oy­ar­tunnilin –  og tað svarar til íløg­urnar í ein nýggjan Smyril. Og kemur ongin undir­sjóv­ar­ tunn­il, slepst ikki undan at útvega nýggj­an Smyril, so pengarnir skulu brúk­ast kortini. Spurningurin er bara um teir verða brúktir upp á ein undirsjóvartunnil, ella ein nýggj­an Smyril. Sum er kostar Smyril lands­ kass­anum 75 milliónir krónur um árið í miðal, tá ið sigling og dokk­ ing­ar, eru taldar við. Hann sigur, at við einum bumm­gjaldi, sum er áleið tað sama, sum tað kostar at ferðast við Smyrli við persónbili, og einum ella øðrum hægri gjaldi fyri størri bil­ar, er fíggjarligur samanhangur í Suð­uroyartunlinum. Tað tekur tað 18 - 20 ár at rinda hann, og so­statt er hann goldin í 2048 ella 2050, við teirri rentu, sum er í dag. Eitt annað, sum talar fyri at fara und­ir Suðuroyartunnilin nú, er, at tann vitanin, sum er fingin til vega í sambandi við Eysturoyartunnilin og Sandoyartunnilin, er til taks nú, og hon kann verða til stóra nyttu. Hon er ikki til staðar um fimm ár, tí tá eru tey fólkini farin í eyst og vest. Lagaliga løtan at taka lán Og Teitur Samuelsen heldur eis­ ini, at nettupp nú er lagaliga løt­ an at fáa fígging til eina slíka verkætlan. Tá ið tey fingu fígg­ing til Eysturoyartunnilin og Sand­oy­ ar­tunnilin, var rentan lág - men nú er hon upp aftur lægri. Og rentan hevur ótrúliga stóra ávirkan á kostnaðin. Teit­ur Samuelsen sigur, at var rent­an til Eyst­uroyartunnilin og Sand­oyar­ tunnili eitt prosent hægri enn hon var, skuldu 600 bilar koyrt ígøgn­um Eysturoyartunnilin um dagin – hvønn einasta dag frá 2016 til 2040, bara fyri at rinda tað eina prosentið í rentu. Kemur ongin undir­sjóvar­ tunnil, slepst ikki undan at útvega nýggjan Smyril, so pengarnir skulu brúkast kortini Tað er eingin at gevast við Sandoyartunlinum, og tað passar sum fótur í hosu at fara undir Suðuroyartunnilin nú, sigur Teitur Samuelsen, stjóri í felagnum, sum ger Eysturoyartunnilin og Sandoyartunnilin