hósdagur 16. desember 2004síða 10

10 Nr. 241 - 16. desember 2004 Hetta er tann tíðin, tá tað alt ov oftani kemur fyri, at vanlukkur henda í ferðuni, vanlukkur, sum hava skaða ella deyða við sær. Einki kann vera verri enn slíkar høpisleysar og meinings- leysar vanlukkur í nógvu jólaferðsluni. Hvussu oftani koma ikki deyðboðini frá einum ferðslu- óhappi beint undan jólum. Hví eisini júst á jólum plagar at verða tikið til, tá miðlarnir boða frá hesum ótespiligu tíðindum. Tað er greitt, at hetta er ein ring tíð til ferðslu. Bæði tí at skjótt verður myrkt og tí sýnið er sera ringt, tá myrkur og regn renna saman. Eru fólk í svørtum klæðum og ikki brúka endurskin, so er næstum ómøguligt hjá bilførarum at fáa eygað á tey. Og tað er nettupp oftani undir slík- um umstøðum, at jólaóhappini henda í ferðsl- uni. Heit verður her á øll, bæði bilførarar og fólk til gongu, um at vanda sær eyka nógv í ferðsluni hesa ársins tíð. Vit øll hava eina skyldu og ábyrgd í hesum sambandi. Tað ræður um at seta ferðina niður, tá koyrt verður í tættbygdum øki, við gonguteigar og har skúlar liggja nær vegnum. Taka vit Havnina við síni nógvu ferðslu, so finnast her mong serliga vandamikil ferðslu"støð". Eitt teirra er uttan fyri handilin hjá Gunleivi við Landavegin. Her verður parkerað sum best ber til, tá farið verður til handils. Koyringin til og frá er sera tilvildarlig, og er nógv ferðsla og ringt sýni er ikki lukkuligt at vera til gongu. Og soleiðis kunnu dømi finnast kring allan býin. Tó skal sigast, at myndugleikarnir hava gjørt nógvar ábøtur seinastu árið, tó oftani fyrst eftir, at óhapp og vanlukkur hava verið í teimum vandamiklu plássunum. So løgið tað nú ljóðar, so skulu tað oftani henda vanlukkur fyrst, áðrenn neyðugu ábøturnar verða gjørdar. Saknur er annars í einum føstum ferðslutátti í okkara útvørpum, sum javnan sigur frá vand- unum í ferðsluni. Hetta kundi so aftur verið nakað, sum tryggingarstovnar á einhvønn hátt stuðlaðu, tí tað má vera í teirra áhuga, at so fá menniskju og bilar sum gjørligt og helst eingi, koma til skaða. DAGSINS MEINING Sosialurin Verið varin VIÐMERKINGAR Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Fíggjarleiðari: Tóki Højgaard toki@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Teresa Jensen teresa@sosialurin.fo Hjørdis Gregersen hjordis@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Solby Eliasen solby@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Páll Holm Johannesen pall@sosialurin.fo Terji Nielsen terji@sosialurin.fo Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Eydna Skaale eydna@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Terji Nielsen terji@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Postsmoga 231 Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 220727 e-post: aki@sosialurin.fo e-post: dagfinn@sosialurin.fo Sosialurin í Eysturoy: Postsmoga 143, Saltangará tel. 447820 fax 449520 tel. 228909 e-post: vilmund@sosialurin.fo Sosialurin í Vágum: 360 Sandavágur tel. 333820, 220507 fax 333720 e-post: edvard@sosialurin.fo e-post: vagar@sosialurin.fo Uppseting/prent: Uppseting: Føroyaprent Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Argjavegur 26, Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Týsdagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blaðleiðsl- an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Jóannes Eidesgaard løgmaður Allar donsku lógaráseting- arnar, ið nú eru kunngjørd- ar, hava verið í Løgting- inum, og kunngjørdu sátt- málarnir vóru galdandi frammanundan. Løgmaður fer ikki at biðja Løgtingið viðgera lógir og sáttmálar, ið longu eru í gildi. Hergeir Nielsen, ting- maður Tjóðveldisfloksins, hevur í bløðunum 8. de- sember sett mær nakrar spurningar um kunngering av ískoytum til NATO-sátt- málan og av donskum ríkislógum og kunngerðum herfyri í Kunngerðablað- num B. Høgni Hoydal hevur tikið sama spurning upp í fyrispurningi til danska forsætisráðharran í Fólkatinginum. Her sigur hann, at ein røð av lógum og altjóða sáttmálum, sum Løgtingið ikki hevur við- gjørt, eru kunngjørd í no- vember 2004. Hetta er ikki rætt. Viðvíkjandi altjóða krígsbrotsdómstólinum Fyrst skal verða greitt frá, at slíkar lógarkunngerðir, sum her verður talað um, eru samanskrivingar av upprunalógini við øllum broytingarlógum, sum eru gjørdar seinni. Allar lógar- broytingar, sum eru gjørdar í upprunalógini eru form- liga góðkendar av Løgting- inum. Tí broytir saman- skrivaða kunngeringin ikki rættarstøðuna, men talan er um eina pedagogiska hjálp til borgarar og politikkarar at fáa greiðari yvirlit yvir, hvat er galdandi. Kunngerðin av saman- skrivaðu lógunum er gjørd eftir føroyskum ynski, tí tað ger, at borgarin fær betur kunning um innihaldið í lógunum. Viðvíkjandi kunngering- ini herfyri av donsku kunn- gerðini um morarentusatsin Í hesum hevur landsstýr- ismaðurin í innlendismál- um longu svarað. Her er svarið, at hetta eisini er eftir bókini, tí ásetingin hevur heimild í danskari ríkislóg, ið longu er sett í gildi her eftir galdandi reglum. Somuleiðis svaraði landsstýrismaðurin spurn- inginum um lógarkunnger- ingina av samanskrivaðu lógini um dómstólin fyri krígsbrotsverk. Lógin varð sum ríkislógartilmæli løgd fyri Løgtingið í 1996, og uppskotið varð einmælt samtykt. Talan er nú um eina samanskriving av lógini við seinni broyting- um til tess á ein greiðari hátt at kunna almenningin í Føroyum um galdandi rætt- arstøðuna. Kunngering av altjóða sáttmálum Fyrst er at siga, at NATO- limaskapurin hjá Kongsríki Danmarkar fevnir eisini um Føroyar. Hetta er ein veru- leiki, antin einum dámar tað ella ikki. Tá ið Dan- mark staðfestir ein altjóða- rættarligan sáttmála, eitt nú NATO-sáttmálan frá 1949 og seinni sáttmálar (fylgi- skjøl) um nýggjar NATO- limir, verða eisini Føroyar bundnar av hesum, uttan so at umveldisfyrivarni verður tikið fyri Føroyum. Tað er ikki gjørt í hesum førinum. Tað, at ein altjóðarættar- ligur sáttmáli verður lýstur í Føroyum, er at skilja sum ein kunning til borgaran her. Spurningurin, um ein slíkur sáttmáli er galdandi fyri Føroyar, er hafturímóti púra óheftur av, um hann er kunngjørdur her ella ikki. Eitt nú er sáttmálin (fylgi- skjalið) frá 1955 um NATO-limaskap Vestur- týsklands, sum landið æt tá, longu galdandi í Føroyum, hóast hann ikki er lýstur her fyrr enn nú. Soleiðis er við altjóða- rættarligum sáttmálum. Øðrvísi er við lógum, tí tær skulu harafturímóti verða kunngjørdar í Føroyum fyri at galda her, bæði tá ið talan er um danskar ríkis- lógir og lógir givnar av Løgtinginum. Eingin grund til stúran, alt er farið rætt fram John S. Myllhamar So fekk papparazzi liðið aftur eina »góða søgu« at endurtaka eina tíð frameftir um ein løgreglumann, sum er tikin við ov høgari pro- millu. Nú skal so hendan familjan seigpínast í tíð- indasendingum fram móti jólum. Fáur man verja tað, tá ið vit stíga skeiv spor í lívinum. Men slíkum mál- um sum hesum, eiga politi og dómsvaldið at taka sær av og døma um, og ikki nakrir sensatiónshungrandi og kyniskir gøtudreingir í Havn, sum einki duga at takast við uttan at smíða onkra gølu. Tá ið útvarpið og sjón- varpið endiliga skal leggja seg eftir at jagstra hin ein- staka føroyingin, hví so ikki hava somu lóg gald- andi fyri øll og viðgera teirra egna starvsfólk á jøvnum føti við øll onnur? Um loftmiðlarnir endiliga skulu fremja mannajagstr- an, so er lívsførslan hjá føroysku loftmiðlafólkun- um og familjum teirra, minni enn so fullkomin. So har er eisini okkurt at fara eftir. Ongantíð hava vit hoyrt teir havt ein tíðinda- stubba um, at starvsfelagar teirra, dýrandi fullir hava gjørt tónleikasendingar ella lisið tíðindini í útvarpinum og sjónvarpinum. Hetta er hent meira enn einaferð. Tað hevði eisini verið ein yvirskrift at komið tivandi og algoystir við. Men so eigasørt. Ikki so mikið sum ein umbering, tá ið menn eru um at detta av framman fyri mikrofonini. Útvarps- fólkið er sostatt friðhalgað. Nú hevur so Jógvan á Lakjuni givið teimum enn meira vald við at herða monopolveldið við einum starvsfólkahópi í útvarpi og sjónvarpi undir einum einaráðandi stjóra. Hetta lítla einsporaða herliðið, sum verður lønt við 3.500 krónum í tvingsulsgjaldi frá hvørjum húsarhaldi í landinum, eigur nú loft- miðlarnar og kann við tess tilkliptu og subjektivu tíð- indum tyrannisera verju- leys menniskju, sum ofta ikki duga at verja seg, ella ongan møguleika hava til tess. Ja, ikki ólíkt italienska Berlusconi tilstandinum. Familjur jagstraðar av loftmiðlafólki