hósdagur 19. desember 2019síða 25

FRÍGGJADAGUR 20. DESEMBER 2019 SOSIALURIN 147 25 Rolf Guttesen Archibald Black hevur í Sos­i­al­in­ um 11. december skrivað nakrar við­merk­ing­ar til bók mína um Nóls­oyar Páll, sum bleiv fram­ løgd alment tann 4. december. Black sigur seg hava lisið bókina, og at hann ”er ósamdur í fleiri nið­ur­støð­um.” Men tíveri byggja við­merk­ ing­ar­nar hjá Black ikki á sjálva bókina, men á eina út­varps­sam­ røðu, sum bleiv send beinleiðis (í Nón), og á eina telefonsamsøðu við Sosialin. Um eg í hesum sam­ røð­um av misgávum kanska eri kom­in at málbera meg skeivt, og siga at Marin Malena, kona Nóls­ oy­ar-Pálls, kom úr Uppistovu, og ikki – sum rætt skal vera – úr Norð­i­stovu í Gerðum, so biði eg um um­bering. Men um Black hevði lisið sjálva bókina, sum hann sigur seg hava gjørt, so hevði hann sæð, at har veður við keldu­á­vís­ ing sagt (kapittul 4, síðu 102): ”Páll var einkjumaður, tá hann kom í Gerðar at fríggja til Marin Mal­enu í Norðistovu.” Black sigur í stubbanum, at eg skal hava sagt, at ”.Hvør setn­ing­ ur er dokumenteraður og kann eft­ir­kannast.” Tað havi eg ikki sagt (tí tað er praktiskt ógjørligt). Eg sigi (á bakpermuni), at allar út­sagnir eru dokumenteraðar við keld­u­ávísingum, og har eru 856 av slag­num. Framvegis á síðu 17 er at lesa: ”Eitt høvuðsmál við bók­ini er, at alt, sum verður lagt fram og sagt, skal dok­u­ ment­er­ast.” Og tað havi eg eftir føri­muni gjørt. Best hevði verið, um Black hevði gjørt viðmerkingar til sjálva bók­ina, og ikki til umtalu í miðl­u­num. Men, eg sigi takk fyri við­merk­ingar, og framhaldandi góð­an lesihug. Elsebeth Mercedis Gunnleygsdóttur, landsstýriskvinna í almannamálum Í dag hevur samgongan rokkið ein­um týdningarmiklum máli í stremb­anini eftir at bøta um fíggj­ar­ligu korini hjá fólka­pen­ sjón­is­t­um. Lógaruppskotini, sum Elsebeth Mercedis Gunn­ leygs­dótt­ur, landsstýriskvinna í al­mann­a­mál­um og Jørgen Nicl­a­ sen, landsstýrismaður í fíggja­r­ mál­um, fyrr í heyst løgdu fyri Løgtingið um at hækka pen­sjón­ ir­n­ar, eru nú samtykt, og allir fólka­pensjónistar fara at fáa ein fíggj­ar­liga lættari gerandisdag. Um eitt gott ár fer ein ógiftur fólk­a­pensjónistur, sum ikki hev­ ur aðra inntøku enn fólk­a­pen­ sjón og Samhaldsfasta, at hava umleið 12.500 kr. eftir aftaná skatt og gjøld. Hetta er úti við líka nógv, sum inntøkan hjá ein­ um tímaløntum arbeiðsfólki, sum arbeiðir fulla tíð. Eini hjún, sum ikki hava aðra inntøku enn fólka­pensjón og samhaldsfasta, fara til­samans at hava umleið 21.600 kr. eftir aftaná skatt og gjøld. Fyrsta hækkingin kemur longu við pensjónini, sum verður út­goldin undan jólum, har grund­upp­hæddin hækkar við 290 kr. Tá skattalættin eisini er far­in at virka í januar mánað, verð­ur hækkingin hjá fólka­pen­ sjón­ist­um 540 kr. um mánaðin. Um eitt ár, tá lógarbroytingarnar hava fingið fullan virkna, verður mán­að­arliga inntøkan hjá fól­k­a­ pen­sjón­istum, sum bara hava fól­k­a­pensjón og Samhaldsfasta at liva av, 1.080 kr. hægri enn í dag. Lægri mótrokning Eisini er lógin broytt soleiðis, at tað fer at loysa seg munandi betri hjá fólkapensjónistum at ar­beiða. Ein fólkapensjónistur, sum arbeiðir, hevur higartil mist ein stór­an part av pensjónini, men tað verður nú munandi laga­lig­ari hjá fólkapensjónistum at arbeiða. Elsebeth Mercedis Gunn­ leygs­dótt­ur fegnast um, at tað hev­ur eydnast at fremja eina søgu­liga raðfesting á pen­sjóns­ øki­n­um – bæði viðvíkjandi hækk­ing­ini í sjálvari pensjónini, og at pensjónistar ikki verða revs­að­ir við at fara til arbeiðis. Nú hækkar fólkapensjónin 3. jóladag hevur Hjalm­ ar Sjóvará verið 25 ár í starvi hjá Pf. Leif Mohr í Havn Hjalmar byrjaði sum fíggj­ar­ leið­ari tann 27. desember í 1994. Hetta var í nið­ur­gangs­ tíð­um, og av­bjóð­ing­ar­nar vóru nógv­ar fyri fyri­tøk­um sum okkara í priv­atu vinnuni. Hjalmar tók ábyrgdina á seg, og við hegni og ar­beiðs­ semi var hann við til at stýra fyri­tøk­uni gjøgnum illveðrið, til ván­ir­nar blivu betri aftur. Við sínum jaliga og blíða sinni, og sínum góðu men­n­ iskj­as­ligu eginleikum, er Hjalm­ar eitt natúrligt mið­ punkt og snúningsdepil hjá LM. Ongin uppgáva er ov stór og ongin ov lítil. Alt og øll verða tikin í álvara. Tí er eisini ofta kø uttanf yri skriv­stov­u­ na hjá honum, har nógv starvs­fólk leita sær ráð og veg­leið­ing. Í hansara tíð er fyritøkan vaks­in frá 18 fólkum, til nú at vera yvir 90, skift í tvey feløg. Leif Mohr og LM Electric. Hjalm­ar er tó enn tann sami. Ein virðismikil og virð­is­mett­ ur partur av leiðsluni hjá Leif Mohr og LM Electric. Hjartaliga tillukku við 25 ára starvsdegnum. Starvs­fólkið hjá Leif Mohr og LM Electric Hjalmar hevur 25 ára starvsdag Meira um Nólsoyar-Páll Sigert Patursson Formaður Bóndafelag Føroya Nú hava vit møguleikan at rætta upp á »slagsíðuna« í Hoy­víks­ sátt­mál­a­num. Hoyvíkssáttmálin (íslendskt: Hoy­vík­ur­samningurinn) er mest um­fat­andi sáttmáli Føroyar hava við aðra tjóð. Við Hoy­víks­ sát­t­mál­a­num frá 2005 gjørdust Før­oy­ar og Ísland eitt felags bú­ skap­ar­øki. Hetta merkir, at tað við á­vís­um undantøkum er fríur flutn­i­ngur av kapitali, vørum, ar­ beiðs­megi og tænastum millum lon­d­ini bæði. Soleiðis stendur skriva um Hoy­víks­sátt­mál­an á Wikipedia, gævi at tað var satt, men veru­ leik­in er ein heilt annar. Á fleiri økjum virkar sáttmálin bert annan vegin, og tá altíð til fyri­m­un fyri Ísland. Orða­bókin (sprotin) sigur um frí­handil. 1 loyvi til frítt at kunna reka hand­il, fríur handil, móts. eina­ hand­il, Føroyar fingu fríhandil í 1856 2 millumtjóða handil uttan toll (el. aðrar forðingar), fríhandil er inn­an fyri ES Stk. 2 er áhugavert, tí har stend­ur »uttan toll (el. aðrar forð­ing­ar)«, hetta “aðrar forð­ing­ ar” hevur Ísland duga so sera væl at mis­brúka, at tað enn ikki hev­ ur borið til at fingið nakað gagn burt­ur­úr fríhandlinum við Ís­ land, tá um landbúnaðarvørur ræð­ur. Vil við hesum heita á Jenis av Rana Landstýrismann í utt­an­ rík­is­mál­um og Føroya Landstýri nú Hoy­víks­sáttmálin er til við­ gerð­ar, um í fyrsta umfari at taka land­bún­að­ar­vør­ur úr sátt­ mál­a­num, áðrenn hann ætlandi verð­ur settur í gildið aftur. Tá tað er gjørt kunnu vit sam­ ráðast á jøvnum føti, um hvørjar og hvussu nógv av hvørjari vøru, vit selja til hvønn annan í fríum hand­li. Tí um fríur handil ikki gongur báð­ar vegir, tá er tað ikki frí­ hand­il. Vit sóu ein møguleika í Ho­y­ víks­sát­t­mál­a­num, men enn hev­ ur hann bert veri ein bági. Hoyvíkssáttmálin – møguleiki ella bági? Seinastu fjórðingsøldina hevur Hjalmar Sjóvará verið fíggjarleiðari hjá kendi fyritøkuni Leif Mohr, sum eisini fevnir um LM Electric