hósdagur 19. desember 2019síða 27

FRÍGGJADAGUR 20. DESEMBER 2019 SOSIALURIN 147 27 Komandi partur Siðsøgan verður aftur fyrst í komandi ári. Tá verða tveir partar afturat um Sigert Patursson. Øllum lesarum av Siðsøguni verður ynskt eini gleðilig jól og gott komandi ár. Tað er hugaligt at frætta frá lesarum, at teir halda hesar greinir vera áhugaverdar. Tað gevur treysti at halda áfram. ikki slapp við aftur. Hetta var áðr­ enn telefax og teldupost, so FF sendi við expresspost fylgjandi bræv til reiðaríið, har tað m.a. varð sagt: ”Vit hava fingið at vita, at tit hava ikki biðið allar menninar við aftur komandi túr hjá Vesturvón. Menn hava ikki kunnað fingið nakra grundgeving fyri, at teir eru avkoyrdir. Harafturat bendir alt á, at veruliga orsøkin er tann, at mann­ingin seinasta túr vendi sær til fiskimannafelagið fyri at fáa upplýst teir galdandi fiska­ prís­irnar. Hetta kunnu vit sjálvsagt ikki góðkenna sum nakað brotsverk og sum orsøk til at koyra menn av. Vit ætla ikki á nakran hátt at góð­kenna, at menn verða av­ koyrd­ir undir slíkum um­støðum.” Síðan var hótt við mynstr­ ing­ar­banni, um hetta ikki fekst i rætt­lag. Men hetta greiddi seg, at øll manningin fór við aftur. Her kann skoytast uppí, at abbadóttir fyrsta reiðaran, Jo­ hann­es Niclasen, Maiken á Mýr­ uni, var í skrivstovulæru og seinni í starvi á fiskimannafelagnum, ein fitt og dámlig genta. Hugtakandi lívssøgur Ein partur av bókini er samrøður við fólk, sum varaðu av Vesturvón. Her er talan um áhugaverdar lívs­ søg­ur, sum tað er heppið at fáa skriv­aðar niður, meðan tíð hevur verið til tess. Eisini eru samrøður við fleiri av manningini. Ein teirra er Árni Joen­sen, sum var maskinmeistari á bæði gamla og nýggja Vesturvón ein stóran part av tíðini, og sum tí kundu greiða frá stórum parti av søg­uni. Ein fitt søga um Árna er, at hann sum lærlingur keypti mammu síni eina automatiskari vaski­maskinu, ta fyrstu av hesum slag, sum kom til Sørvágs. Árna dámdi ikki tað klassabýti, sum var umborð á fyrstu norskt bygdu skipunum, sum komu til Før­oya við eini serligari messu fyri yvirmenn. Hjá honum høvdu all­ir umborð somu tign. Hann var eis­ini ein av teimum, sum fylgdi við skipinum, tá ið Vesturvón varð seldur av landinum. Tíbetur eydnaðist at fáa part hansara frásøgn, áðrenn hann doyði fyrr í ár. Men kona hansara, Kristina, og børn teirra kundu geva neyðug ískoyti. Men tað skilst at Árni hevur verið eitt serligt menniskja. Fyrsti skiparin var Dávur av Strondum Dávur var ein royndur skipari, tá ið hann kom umborð á Vesturvón. Hann var tá 40 ára gamal. Hann hevði frammanundan verið rok­ skipari á síðutrolaranum, Magn­ usi Heinason. Dávur var við Vesturvón tríggj­ar túrir út i eitt frá 18. apríl 1969 til 3. juni 1970. Tá høvdu teir verið 386 dagar í sjónum. Tá fer Dávur í feriu og fór av­ stað aftur 14. januar 1971. Hendan túr­in vóru teir 179 dagar burtur og gjørdu sum so ein góðan túr. Men hetta hevur verið strævið, og tá sendi Dávur eitt langt bræv til reiðaran og bað um at vera loyst­ ur úr starvi. Hesar túralongdir og tað at sigla túr um túr var eisini galdandi fyri alla manningina. Hetta sigur nakað um umstøðurnar tá í tíðini. Hetta var eisini í eini tíð, tá ið samskiftismøguleikarnir við tey heima vóru ógvuliga avmarkaðir í mun til í dag. Tíbetur er hetta broytt mun­ andi, nú túralongdin er avmarkað til 2 mánaðir og samskiftast kann við tey heima nær sum helst. Eisini eru menn bara við annan­ hvønn túr. Tað er ein munur, so tað forslær. Dávur fór tó seinni við aftur. Ein skipari var Tummas Thomas­sen. Hann var skipari í 1974. Men hann varð seinni kend­ ur sum ein av ”Teimum fýra”, sum sungu andaligan sang á møtum, og sum eisini komu á fløgu. Teir vóru allir eldri menn tá. Ein teirra livur eftir. Tað er 97 ára gamli Sverri Mortensen. Seinasti túrur Vesturvón kom aftur av seinasta túri undir føroyskum flaggi 9. august 1986. Skipið hevði tá í 18 ár fiskað 20.000 tons í flaki, sum vóru seld fyri 241 mio. krónur. Tá var skipið selt til trolara­ felagið Boyd Line í Hull í Bret­ landi. Hetta var byrjan til endurreisn av langfaraflotanum hjá Bret­ landi og Hull. Vesturvón varð um­bygdur og fekk navnið Arctic Rang­er. Ætlanin var at nýta trol­ aran til fiskiskap undir New Found­landi. Tað vóru fleiri av føroysku mann­ingini, sum fóru við Arctic Rang­er fyri at leggja teimum lag á. Tað eru fleiri áhugaverdar frá­ sagnir í bókini hjá hesum monn­ um. Fór á ránsveiðu Í 1998 fær gamli Vesturvón navna­ broyting til Rubin við heimstaði í Murmansk. Í 2000 valdi Boyd Line at selja skipið til eitt spanskt felag. Tá verður gamli Vesturvón umbygdur til garnaveiðu og bleiv málaður reyður. Tá gjørdist hann partur av ráns­veiðu eftir tannfiski, og hann kom á svartalista í 2006. Tað var eitt Panama skrásett felag við loyni­ligum eigarum, sum stóð aftanfyri. Teir fiskaðu í altjóða sjógvi, tí var lítið ið kundi gerast, men skipið varð skrásett sum sjórænaraskip av einum altjóða felagsskapi til verju av hóttum fiskasløgum. Frá 2006 til 2012 var skipið áhald­andi at síggja í Suður Íshav­ inum, har tað sigldi undir fimm ym­iskum fløggum. Tað sjáld­sam­ asta flagg var Mongolia, sum er ein fjallastatur nærindis Kina 960 km frá sjógvi. Frá tí, Vest­ur­vón fór úr Føroyum hevði tað broytt samleika heilar 29 ferðir. Skipið varð jagstrað í fleiri ár til manningin sjálv søkti tað í 2015. Seinasti partur av bókini eru frásagnir frá hesi jagstran. Tað kann skoytast upp í, at hetta er ikki fyrsta føroyska skip, sum er endað sum brots­manna­ skip. Línuskipið Grímur Kamban hjá Poul Hansen var ein stoltleiki, tá ið tað kom til Føroyar í 1959. Hann fekk seinni kraftblokk og varð upp aftur seinni seldur til Hirtshals og var eitt tað fyrsta kraftblokaskip har. Men tá teir í Hirtshals fingu bygt egin skip til hesa vinnu, varð Grímur Kamban seldur. Tað seinasta, sum frættist frá skipinum var, at tað varð tikið fyri smugling av rúsevnum. Tað kann eisini skoytast upp í, at p/f Vesturvón fekk ein nýggjan Vesturvón, og hann endaði inni á Toftum í 2005. Bókin er áhugaverd og er so útgreinað, sum er sjáldsamt í skipa­søgu. Eisini eru nógvar áhuga­verd­ar myndir, sum lýsa eitt fram­komið skip tá í tíðini. Hetta vóru so nakrar hug­leið­ ing­ar um Vesturvón við nøkrum fá­um brotum úr søguni. Men ta fullu søguna og nakað væl afturat fæst við at ogna sær bókina. Hon fæst í bókhandlunum fyri 398 krón­ur. Í mun til síðutalið er hetta bí­ligt. Næsti Vesturvón var ein framkomin trolari. Trolið er fult av fiski Endin á Vesturvón