mánadagur 30. desember 2019síða 28

Mánadagur 30. desember 2019 28 Sosialurin Brot og bitar úr árinum, ið fór Beinta Løwe stillar upp fyri Tjóðveldi – Eg stilli upp fyri Tjóðveldi fyri at gera mun fyri vanlig fólk. Føroyar skulu vera fyri øll, og ikki bert fyri tey útvaldu. Tá má bera til at liva av einari vanligari løn, sigur Beinta Løwe. Legðist á land at ansa konuni – Vit hava einki dagtilboð til fólk undir 67 ár við alzheimer demens í Eysturoynni, og tí var eg noyddur at koyra til Havnar, so at konan skuldi sleppa á dagtilhaldið í Skotarók. Nú búgva vit í kjallaraíbúð á Argjum í vikuni og eru so á Toftum um vikuskiftið, sigur Jens Jacob Olsen, sum fyri einum ári síðani upplivdi, at tann tá 62 ára gamla konan, Randi, fekk staðfest sjúkuna alzheimer demens. August: Øll kunnu verða rakt av harðskapi – Kvinnuhúsið fekk nøkur eyknevni frá byrjan av. Ein vanlig fatan hjá mongum var, at tær kvinnur, ið vendu sær til Kvinnuhúsið, livdu í parløgum har maðurin var stórmisnýtari og vóru tey tí longu sjónlig í samfelagnum. Men soleiðis er ikki. Harðskapur er allastaðni. Hann ger ikki mannamun. Hann er hjá høgum, lágum og hjá øllum harímillum. Tey vælbjargaðu klára kanska betri at dylja harðskapin, tí tey búgva í húsum við nógvum plássi rundanum, so eingin veit hvat fyrigongur, sigur Elin Reinert Planck, ið eftir kvarta øld í Kvinnuhúsinum leggur frá sær í desember Tá Elin Reinert Planck býtir leið­ ara­starvið í Kvinnuhúsinum um við eina tilveru sum pensjonist, er tað endaligt punktum á einum 25 ára langum tilknýti til stovnin, ið hevur gingið á odda í at veita verju og hjálp til kvinnur í neyð. Fyri mong fólk er fráfarandi leiðarin og Kvinnuhúsið eisini óloysiliga tengd saman. Tað er kanska heldur ikki so løgið havandi í huga, at Kvinnuhúsið fyrst sá dagsins ljós í 1990 og longu fýra ár seinni hevði Elin Reinert Planck sín fyrsta starvsdag í húsinum. Og síðan tá hevur hon javnan verið at sæð í miðl­un­um, har hon hevur talað søk teirra, ið hava verið offur fyri harð­ skapi frá einum av sínum nærm­ astu. Júst miðlauppgávan hevur kortini bara verið ein brøkpartur av starv­inum. Tann størsti og tyngsti parturin verður brúktur at veita hjálp og ráðgeving til tær kvinn­ur, ið seta seg í samband við stovn­ in. Og tá snýr tað seg um at lurta heldur enn at tosa. Ein onnur tíð Tað tók tíð at bróta niður teir for­ dómar um virksemið í húsinum og tær kvinnur, ið søktu hjálp. – Frá fyrsta degi av hava kvinn­ ur sett seg í samband við Kvinnu­ húsið. Men tað bleiv kanska sæð eitt sindur niður á tær, og fekk Kvinnu­húsið nøkur eyknevni frá byrjan av. Ein vanlig fatan hjá mong­um var, at tær kvinnur, ið vendu sær til Kvinnuhúsið, livdu í par­løg­um har maðurin var stórmis­ nýtari og vóru tey tí longu sjónlig í sam­felagnum. Men soleiðis er ikki. Harðskapur er allastaðni. Hann ger ikki mannamun. Hann er hjá høg­ um, lágum og hjá øllum harímill­um. Tey vælbjargaðu klára kanska betri at dylja harðskapin, tí tey búgva í húsum við nógvum plássi rund­ anum, so eingin veit hvat fyri­gong­ ur, sigur Elin Reinert Planck. Ein broyting er kortini hend, viðvíkjandi hvørjar kvinnur søkja hjálp frá Kvinnuhúsinum. Fyrstu árini vóru tað serliga tilkomnar kvinnur, ið vendu sær til stovnin. – Hetta vóru kvinnur, ið høvdu livað eitt langt lív saman við mann­ inum, men tá børnini fóru heim­an­ ífrá fóru at hugsa um sína egnu støðu. Tað gleðiliga er, at vit hava fá­ar av teimum kvinnunum í dag, vísir Elin Reinert Planck á og leggur aft­urat. – Kvinnurnar, sum søkja hjálp, eru yngri í dag og hava fleiri møgu­ leikar. Áður høvdu kvinnur ikki teir somu møguleikarnar. Tær høvdu ikki lønt arbeiði og vóru tí meira tengd­ar at manninum. At kvinnur áður hava bíðað til børnini eru flutt heim­anífrá, er eisini í samsvar við tí, ið tey uppliva í Kvinnuhúsinum. Børn­ini hava nevniliga øgiliga nógv at siga fyri kvinnurnar, ið venda sær til stovnin. – Tað sum pínir kvinnurnar mest Rumenar á loftinum Liljan Weihe hevur staðið á odda fyri kanningini "Rumenar á loftinum" hjá 13 fakfeløgum, sum staðfestir, at har manglar eftirlit og gjøgnumskygni á útlendingaøkinum. Ein partur av kanningini er um útlendingar, sum koma til Føroya at arbeiða í byggivinnuni, og kanningin lýsir, hvørjum viðurskiftum teir virka undir. Dentur verður lagdur á arbeiðsmegi úr Rumenia, sum er størsti bólkurin av útlendskum arbeiðarum í Føroyum. Bót fyri at selja sigarettir á inter­ netinum Føroya rættur hevur nú dømt ein mann at rinda 1000 krónur í bót fyri at selja sigarettir á internetinum. Hann lýsti tvey kartong av sigarettum til sølu fyri 500 krónur á Facebook. Føroyar hava eina stranga tubbakslóg og ein partur av henni er, at tað er ikki loyvt at lýsa við sigarettum. Maðurin játtaði at hava selt sigaretturnar, men hann noktar seg sekan í at hava brotið lógina, tí hann visti ikki, at tað var ólógligt at selja sigarettir á internetinum. Nátin stabiliserað seg Eingin ivi er um, at nátin eins og sjófuglur annars hevur verið fyri stórari minking. – Nátin gjørdi eitt lop niður eftir einaferð í nítiárunum, tá minni bleiv av fuglinum, men eg haldi, at nátin seinnu árini líka sum hevur stabiliserað seg á einum rímiliga jøvnum, men væl lægri støði, enn tá hann var mestur, sigur Jens-Kjeld Jensen, um bæði hevur fingist nógv við fugl seinastu hálvu øldina og hevur fylgt við fugli og øðrum livandi í føroysku náttúruni AUG 2019 – Eg angri einki. Eg eri akkurát, sum eg eri. Eg goymi einki burtur og pakki einki inn. Alt, sum eg havi gjørt í mínum lívi, er orsøkin til, at eg eri, har eg eri í dag. Teitur Skoubo – Tað líkist ongum at koyra mat vekk. Samfelagið skuldi havt ein persón ella fleiri, sum standa á odda fyri at tryggja, at eingin matur fer burtur. Leif Erik Niclasen Sum í nógv ár hevur koyrt mat út til barnafamiljur