hósdagur 9. januar 2020síða 25

FRÍGGJADAGUR 10. JANUAR 2020 SOSIALURIN 4 25 oyskt forlag, sum kemur at geva út føroysku útgávurar. Mentamálaráðið dugdi straks at lesa skriftina á vegginum, tá rit­stjórnin fyri Trap kunngjørdi ætlan sína. Mentamálaráðið søkti løgtingið um eina rímiliga upphædd á fíggjarlógini fyri kom­andi ár til útgávuna av Trap Før­oyar, sum tingið nú eisini so skila­gott hevur játtað. Talan er um eina hálva millión. Hetta er sera gleðiligt. Tað gevur tí eisini vón um, at tað ríka føroyska vinnulívið eisini fer at stuðla hesa verkætlan. At føroyskir myndugleikar og før­ oysk virki veruliga hava viljan til at lata sín part í hesa stóru verk­ætlan – meginhandbókina um Føroyar, fer at fáa stóran sym­bolskan týdning, og tað fer tí at elva til, at danskar fyri­ tøkur og grunnar eisini fara at lata sín stóra lut, so fíggjarligt grundarlag verður at fara undir at geva út hesa stóru handbók. Í hesum sambandi kann vera nevnt, at ein nýggj Trap Grøn­land eisini er á veg. Í Grøn­ landi hava longu nú fleiri grøn­ lendskar fyritøkur sýnt verki­ num stóran áhuga og játtað pen­ing, so útgávan mestsum longu er tryggjað. Nógv er hent í Føroyum og í før­oyska samfelagnum á øllum økjum hesi stívligu 50 árini síðani Trap Færøerne kom út í 1968. Søgan fram til 1968 er kanska ikki so nógv broytt, men søgu­s­krivingin hon er tað. Fólkatalið er eisini vaksið mun­andi hesi árini, og fleiri demo­grafisker broytingar eru hendar. Vinnulívið er ikki tað sama, ei heldur vega­kervið og telefonkervið, fyri ikki at tosa um alt tað, sum er hent í landsumsitingini, á heilsu­ økinum og á al­manna­øki­num. Tað sama er hent við undir­ vísing, gransking og á mentana­ røkinum. Føroysk mentan er av álvara farin at blóma á mestsum øllum økjum hesi 50 árini, sum farin eru síðani Trap Føroyar kom út seinast. Føroyar eru stutt sagt ikki tær somu í 2020, sum tær vóru í 1968. Landið er vorðið broytt, vit eru vorðin ríkari, men alt er eisini vorið meira samansett og globaliserað. Ferðavinnan hevur vundið upp á seg, og sett síni krøv. Før­oyar eru nú eisini vorðnar kendar fyri sína matmentan og sína matstovuvinnu og er eisini komið á heimskortið hesum við­ víkjandi. Tað verður ein áhugaverd upp­gáva at savna allar góðar kreft­ir í hesum landi fyri at seta orð bæði á tað, sum var áðrenn 1968 og alt tað, sum er komið aftaná – at geva landi okkara stutt, greitt og satt hold í eini kon­kretari handbók sum kemur at verða hent hjá øllum. Vitanarstøðið í landinum er nógv økt síðani 1968. Tað krevur stóran kunnleika at kunna skriva stutt og greitt og fáa alt tað við, sum hevur týdning, men í dag hava vit eisini nógv fólk, sum kunnu gera hetta. Alt tað redaktionella liggur framman­undan í føstum ramm­ um, so her skal lítið ella einki uppfinnast av nýggjum, tá tað um útgávuna ræður. Her koma vit til skorin klæðir. So skjótt sum fíggjargrundarlagið er komið upp á pláss verður farið undir at skipa fyri, hvat inni­ haldið skal verða, og hvussu strukt­ur­urin í bókini skal vera, og hvør skal skriva. Mentamálaráðið og Løg­ ting­ið hava longu tikið undir við ætlanini, og vónandi fara vinnulívsfólk okkara eisi­ni at gera sítt til, at henda hand­ bókin kemur út í nýggjum og dag­førdum hami. Her kemur alt at gera mun bæði í verki og sym­bolskt við. Tað var danin Jens Peter Trap sum í 1856-60 fekk í lag ta fyrstu útgávuna av tí, sum kom at verða nevnt Trap Danmark. J. P. Trap var kabinettskrivari hjá Fríðriki 7. Kongurin stuðlaði eisini teirri fyrstu útgávuni. Hetta stóra verk er síðani tá komið út í 5 útgávum. Føroyar hava verið umrøddar í Trap frá byrjan. Í 1968 kom Trap Fæøerne sum ein bók fyri seg. Frá 2014 og fram til 2021 verður arbeitt við at geva út eina 6. útgávu av Trap. Verkið í síni heild kemur at telja 34 bind, umframt ta teldutøku útgávuna. Afturat hesum koma 98 bøkur lutaðar sundur, sum bøkur fyri einstakar kommunur. Harafturat er ætlanin at ein Trap Grønland og ein Trap Føroyar eisini skal koma út av nýggjum. Umframt ritstjórn, fakligt ráð eru 35 fólk í starvið hjá Trap Danmark. Trap Danmark er fíggja av ymiskum grunnum og frá vinnulívinum við 160 milliónum krónum. Hartil kemur so sølan sum liggur um um 30 milliónir. Pengar eru ikki settir av til eina Trap handbók um Føroyar. Roknað verur við, at føroyingar sjálvir eru sinnaðir til at gjalda sín part. Hinvegin eru bestu útlit til, at danskir grunnar eisini fara at lata bróðurpartin av tí, sum bókin kostar, um áhugin vísir seg at verða nóg stórur í Føroyum at fáa Trap Føroyar út av nýggjum. Roknað verður við at eini 150 fakfólk koma at verða knýtt at Trap Føroyar, hetta verða fólk sum arbeiða á føroyskum stovnum og verkum, men eisini onnur koma at verða knýtt at arbeiðinum. Høvuðsritstjórar fyri Trap Føroyar koma at verða Niels Elers Koch, professari, sum er ábygdarritstjóri fyri øllum Trap bókunum og Jóan Pauli Joensen, professari. Sí eisini: www. trap, dk UM TRAP