hósdagur 9. januar 2020síða 26

FRÍGGJADAGUR 10. JANUAR 2020 SOSIALURIN 4 26 Óli Jacobsen Óli Jacobsen 3. partur T að hevur verið merki­ liga kvirt um Sigert Pat­ursson í mong ár. Men nú er hann aftur blivin aktuellur. Tað mest sjónliga var, at russarin, Andrei Melnikov, hevur týtt bókina hjá Sigert um Sibiria til russiskt. Tað er hetta, sum hevur verið høvið til hesa greina­røð. Ein av teimum, sum hevur fingið íblástur av Sigert, er Sjúrður Skaale. Tá ið hann av Danmarks Radio varð biðin um at halda eina alternativa nýggjársrøðu í send­ingini Deadline, var Sigert útgangsstøðið. Hetta gjørdi Sjúrður eisini á ein hugtakandi og skemtiligan hátt. Eisini fingu síggjararnir at vita, at Sig­ert var týddur til russiskt, og bók­in varð víst á skerminum. Gjøgn­um­gang­ andi myndin í sendingini var bak­ síðu­myndin á bókini av Sigert við jarð­arknøttinum í hondini. Sjúrður hevur eisini gjørt egn­ ar kanningar av Sigert, sum geva ískoyti til hesa søgu. Takkað verið honum, er Sigert nú eisini ein kendur maður í Danmark. Framløgan hjá Sjúrði um Sigert Í 1889, da han var 19 år gammel, tog denne legendariske færøske eventyrer, denne helt unikke kombination af Roald Amundsen og Don Quijote, på en seks år lang rejse til Sibirien. Han udgav senere en fantastisk bog om sine oplevelser, og i det forgangne år – 130 år efter, at han tog ud på denne rejse – fik folk i det nord­ lige Rusland endelig denne guld­ grube af en fortælling på sit eget sprog. På den måde kom 2019 til at stå i Sigerts lys. Og det kommer 2020 også at gøre. Sigerts umættelige nysgerrig­ hed drev ham ud på rejser over hele verden. Han var både i Asi­ en og Afrika. Han var der, hvor tingene skete. Da der var verd­ ens­udstilling i Paris i 1900 tog han der­ned på hesteryg, og da revolu­ tion­en (1905-1907) nogen år senere brød ud i Rusland, ja, så tog han derop som reporter. Han skrev meget, men uanset hvor han kom frem, blev der og­ så skrevet om ham. Han talte ti sprog, så han kunne begå sig mange steder, og overalt holdt han velbesøgte foredrag. Ikke kun om, hvordan verden var, men også om, hvordan den burde være. Hans rejser gav ham en unik ind­ sigt og helt klare meninger om alt fra religion til tandbørstning. De talløse artikler om ham fra mange lande viser, at manden var umulig at sætte i bås. Han blev kaldt alt fra Færøernes profet til ussel vagabond og til veloplagt humorist. Også de kloge kommentatorer kom på banen dengang og sagde, at manden var gal – specielt når han talte om sine to store polit­ iske visioner. Den ene var, at alle verd­ens mennesker skulle for­ enes under en fælles regering. Det have Sigert en fuldstændigt gennem­tænkt plan for. Han både tegnede et flag og skrev en grundlov for hele verden. Den anden vision var en selv­stændig færøsk stat. De to visioner havde én fællesnævner, for verdensregeringens hoved­ sæde skulle ligge på Færøerne. At reg­ere kræver jo, at man tænker klart. Og det kan man ikke sydpå. Det er for varmt. Hvordan skulle man kunne holde hovedet koldt, når der er 30 grader i skyggen? At regere kræver også lang­ sigtede visioner og udsyn. Og det kan man ikke have i et land, hvor der ikke ER noget udsyn. Nej, verden skulle styres fra den kolde klare luft i de færøske fjelde. Sigert udbredte også sine visioner gennem sine egne publ­ ika­tion „Verdensskriftet, Menn­ eske­hedens Avis“, som han udgav i flere lande. Sigert fær kanska – partvíst - rætt Síðan hevði Sjúrður hugleiðingar um sjónarmiðini hjá Sigert. Hann helt, at vit neyvan fáa nakra heimsstjórn í hesum árinum. Men árið fer kanska at vísa, at tey sum søgdu Sigert vera profet fóru at fáa rætt, tí gamla skipanin við danska ríkinum er ikki longur haldbar. Høvuðsætið í ríkinum hevur higartil ligið í Keypmannahavn, tí her eru fleiri fólk og størri fíggj­arlig og politisk styrki enn í Føroyum og Grønlandi. Men hetta kemur ikki at hava avgerandi týdningin framyvir. Sum Sjúrður sigur: „Nu er de afgørende faktorer på den internationale scene geo­ grafi, størrelse og strategisk plac­ er­ing. Landområdet gør Grøn­land vigtigt. Havområdet gør Fær­ øerne vigtige.“ Tí er Danmark við at gerast eitt útjaðaraøki í ríkinum. Í veru­ leikanum er Tórshavn nú mið­ depil. Og við tí áhuga sum USA, Kina og Russland vísa Føroyum í samband við arktiska spurningin, er Tórshavn eisini við at gerast ein heimsmiðdepil. Tí vil maktin flyta frá Keyp­ manna­havn til Havnar, har luftin er køld og klár, har útsýnið er vítt og stórar hugsanir kunnu hugs­ ast. Hetta er víst framvegis langt frá teimum hugsjónum, sum Sig­ ert Patursson hevði, men hetta er so ein byrjan. Nú fáa vit at síggja, hvussu tað fer at gangast við hesum. Gekk 400.000 kilometur Tað er nógv tilfar um Sigert. Nógv hevur verið skrivað í føroyskum bløðum, nógv tilfar er eisini á Landsbókasavninum og okkurt tilfar er enn hjá familjuni. Her skulu her og í einum parti afturat takast nøkur brot afturat av tí varð skrivað um Sigert. Fráhaldsblaðið Dúgvan skrivaði 1. januar 1915: Journalist Sigurd Patursson har i Sverige startet et illustreret Ugeblad under navn Føroyar. Tingakrossur skrivaði 23. mars 1927 Flogboð úr Berlin siga frá, at ”globetrottarin – heimsferða­ mað­urin, føroyingurin Sig­urd Pat­ursson nú er í verald­ar­staðn­ um við ánna Spree. Saman við hundi sínum Rita, sum var eftir í Kirkjubø, tá Sigurd seinast fór hiðani (í 1925) hevur hann nú gingið 400.000 kilometrar. (Spurn­ingurin er um hetta kann vera rætt!) Næsta ár væntar hann at Sigert hevði so stórar hugsjónir, at hann gav íblástur til nýggjársrøðu. Sjúrður heldur, at hansara hugsjónir um Føroyar sum miðdepul eru við at gerast veruleiki. SIÐSØGA Sigert Patursson: Myndaði nýggjársrøðu í Danmark Sjúrður helt nýggjarársrøðu grundað á hugsjónirnar hjá Sigert Sigert I. i Hverdagsdragt. Henda mynd er frá ritinum “ Sigert I. som Globetrotter.