mánadagur 20. januar 2020síða 15

15 Mánadagur 6. januar 2014 · Nr. 2 Sosialurin Mánadagur 20. januar 2020 · Nr. 8 Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 ”Expected Goals” Hetta er eitt tað nýggjast hug­ tak­ið, sum verður brúk fyri at meta um ein dyst. Her verð­ ur vøllurin deildur upp í lítl­ ar puntar, sum síðani fáa eitt virðið alt eftir hvat dáta­inn­ savn­ingin sigur. Í bókini hjá Christoph Bier­ mann verður ótrúliga málið hjá Marco van Basten í EM 1988 brúkt sum dømi. Tað er tá hann fluktar bóltin í málið úr einum nærmast ógjørligum stað. Expected Goals hyggur so eftir øllum skotum úr sama punti ella sama stað. Í hesum føri­num vísur tað seg, at bara eitt av hvørjum 50 skotum úr júst hasum staðnum fara í mál. Also hevði Marco van Basten bara tvey porsent møguleika at skora. Við at hyggja eftir hvat hvørt lið fær sínar møguleikar, ber til at kortleggja hvussu stór­ar møguleikar eitt lið hevur at fáa mál. Hetta skal so eisini mótroknast í hinum endanum, har hug verður eftir hvat fyri málmøguleikar mót­støðuliðið fær, og undir hvørjum umstøðum. Greinin í bókini vísur eisini heilt greit, at tað er størst møgu­leiki at skora, tá tú er tættast upp á málið. Tí er eitt skot á mál ikki bara eitt skot á mál. Tað er munur á um tað er úr 15 metrum úr spískum, ella um tað er tætt undir málinum. Men so einfalt er tað heldur ikki, tí hvat um tað var ein verri spælari, sum royndi við sín­um veika vinstra beini? Og hvat við verjuspælarum. Eitt skot frá brotssparksblettinum uttan verjuspælarar, so sum eitt brotsspark, er ikki tað sama sum eitt skot úr samastað, men við fleiri verjuspælarum í millum bóltin og málið. Sum vit eitt nú mangan síggja í samband við eitt hornaspark, tá bólturin dettur niður í brots­ teiginum. Tí skal aftur roknast upp á sann­líkindini, men hvør støða er øðrvísi. Tá ber bara til at hyggja at miðal tølum av einum dátasavni, ið hevur rímiliga stórt grundarlag. Virðið á eini avlevering Tað verður eisini gjørt nógv burt­úr at finna útav hvat virðið er á eini avlevering. Mangan verður víst á, at ein spælari hevur havt so og so nógvar rætt­ar avleveringar. Oftani kann ein miðverji hava næstan allar avleveringarnar rættar, men so kemur spurningurin um tað er ein mátistokkur, sum kann brúkast til nakað. Tí um ein spælari bara spælir nærmasta mann og einki meir. Hvat er so virðið á avleveringini hjá spælaranum, ið roynir fleiri avgerandi avleveringar og hevur færri rættar, men eigur mest avgerandi avleveringina í dysti­num? Í bókini hjá Christoph Bier­ mann verður eisini kavað í upp­spælið. Í Føroyum hava vit eitt nú Atla Gregersen. Hann hevur mangan nógvar rættar avleveringar, men ser­merkt fyri nú fyrrverandi lands­liðs­ lið­skiparan er at nógvar av av­ lever­ingunum eru eisini fram í vøllin. Her verður millum annað víst á, at ein avlevering, sum er fram eftir vøllinum og tryggjar at bólturin kemur framvið spælar­um hjá mótstøðuliðum, hevur størri virðið. Eisini hevur móttøkan hjá viðspælaranum nógv at siga. Rennur framrættaði spæl­ar­in aftur í vøllin og tekur í móti, uttan at avleveringin kemur fram­við fleiri mót­støðu­spælar­ um, so er einki vunnið. Her verður millum annað víst til umstrídda miðvallarin hjá Arsenal, Mesut Özil. Hann er ikki altíð líka væl dámdur. Fleiri halda at hann er dovin og ger ov lítið til nyttu í verju­ støðu. Tølini siga, at hann er millum teirra, sum rennur mest og hevur best egin­leikar at móttaka bóltin í trong­um støðum, tá bólturin verður spældur fram í vøllin. Ávísar greiningar meta hetta hava størri týdning fyri møgu­ leikarnar at fáa mál enn fleiri aðrir eginleikar. Dáta er ikki sannleikin – men Niðurstøðan í bókini er at dáta verður bara ein størri og størri partur av fótbólti, men dáta kann ikki standa einsamøll. Feløgini gera størri forarbeiði, tá spælarar skulu keypast og tá liðið skal fyrireikast til dystin. Tíðin tá venjarin við hálvum eyga kann síggja ein spælara er farin. Tølini siga at 56 prosent av øllum nýggjum keypum í størri deildunum í Evropa vinna sær ongantíð fast pláss í sínum nýggja felagnum. Nú fáa vit so at síggja um tøknin og dátagreining kemur at gera, at feløgini keypa spæl­ ara, sum í størri mun vinna sær fast pláss? Í Føroyum verður russiska dáta­fyritøkan InStat nógv brúkt. Hon gevur øll hugsandi tøl og sjónbandabrot frá dyst­ um. Hvør ger hvat nær. Hartil verður eitt Index gjørt, sum skal vísa um ein spælari hevur staðið seg væl ella ikki. Bókin hjá Christoph Bier­ mann hevur fleiri dømi, har dáta ikki kann standa fyri seg, tí fótbóltur er eitt livandi spæl við menniskjum, sum hava kenslur og vanar. Men vit nærkast tíðini, tá dáta­inn­ savn­ingin og dáta­greiningin verður so neyv, at feløgini og venjararnir í størri mun kunnu brúka tað til at leggja taktikin til rættis. Mett verður at næsta stig er, at spælarar koma at venja heilan í ”virtual reality”, við sertøknibrillum ella í ser­tøkni­ tykisrúmi. So langt er tøknin ikki komin enn, men í løtuni broytist fótbólturin nógv. Stóru tøknifyritøkurnar læra frá hvørjari aðrari og leggja nú alt dáta saman. Avbjóðingin er at finna lyklatalið, sum ger at tú hevur fyrimunin, tá tú skal keypa komandi heims­stjørnu­ na. trondur@sosialurin.fo FÓTBÓLTUR Hvat endaði hesin dysturin? Hetta er ein kendur landsdystur hvørs úrsligt fór kring heimin. Men klárar tú út frá hesum tølunum at avlesa hvat lið vann – og hvussu nógv? Svarið stendur niðast til høgru Lið A – Lið B: Spælfordiling: 52%-48% Avleveringar í brotsteigin: 19-11 Innlegg: 22-10 Hornaspørk: 7-5 Vandamikil álop: 55-34 Vunnar taklingar: 5-1 Mistir bóltar: 69-76 Skot: 18-14 Skot á mál: 13-12 Tøkni hevur verið brúkt í størri mun í amerikansum ítrótti. Her sæst ávirkanin á skotstøðurnar í kurvabólti í NBA frá 2001/2002 til 2019/2020. Hetta er tey 200 støðini á vøllinum, har tað verður skotið oftast. Tað sæst eitt greitt mynstur á seinnu myndini. SVAR: Hatta eru turru tølini frá HM-hálvfinaluni í Brasil frá 2014, tá Týskland vann heili 7-1. Týskland er lið B. Also vann Týskland 7-1, men var á øllum hasum økjunum verri enn Brasil