týsdagur 21. januar 2020síða 12

Mikudagur 22. januar 2020 · Nr. 9 12 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 TÍÐINDI ÚTLENDINGAR SKULU FÁA UNDIRVÍSING Í TVEY TIL TRÝ ÁR Nú verður arbeitt við eini ætlan, at útlendingar fáa undirvísing í tvey til trý ár fyri at læra føroyskt. Landsstýrismaðurin hevur sett krav um, at útlendingar, sum vilja fáa varandi uppihaldsloyvi í Føroyum, skulu duga føroyskt Frants Jensen frants@sosialurin.fo – Ætlanin er at skipa undir­vís­ ingina í føroyskum sum annað­ mál fyri vaksin við trim­um útbúgvingum. Ein varir tvey ár, ein tvey eitt hálvt ár og ein trý ár, sigur Helene Dam á Neysta­bø, verkætlanarleiðari. Arbeitt verður eftir eini europe­iskari skipan, ið verður nevnd CEFR-skipanin (Comm­ on European Framework of Re­ference for Languages). Tríggjar útbúgvingar Helena Dam á Neystabø legði fram námsætlanina í sam­bandi við, at nýggja heima­síð­an inte­ gration.fo varð løgd fram fyrra­ dagin í Norð­ur­landa­hús­inum. Tær tríggjar útbúgving­ar­n­ ar venda sær til hvør sín mál­ bólk. Tann fyrsta vendir sær í høv­uðsheitum til tilflytarar, sum hava lítla ella onga út­ búgv­ing úr heimlandinum, og sum ikki hava lært latínska alfabetið. Henda útbúgving hevur 1200 undirvísingartímar og tekur trý ár. Tann næsta útbúgvingin vend­ir sær í høvuðsheitum til tilflytarar, sum hava eina grund­útbúgving, sum er nom­ in í heimlandinum, og sum fevn­ir um umleið sjey ára skúla­gongd. Útbúgvingin legg­ ur dent á førleikar at samskifta í almenna rúminum og eigur at gera næmingin føran fyri at nema eina styttri fram­halds­ útbúgving, um tað er ynski næm­ingsins. Útbúgvingin hev­ ur 1000 undirvísingartímar og tekur tvey eitt hálvt ár. Tann triðja útbúgvingin vend­ir sær til tilflytarar, sum hava nomið eina fram­halds­út­ búgv­ing ella eina hægri út­ búgv­ing í heimlandinum og sum miða eftir málsligum før­ leikum at útbúgva seg á hægri stigi í Føroyum. Henda út­ búgv­ingin hevur 700 und­ir­vís­ ing­artímar og tekur tvey ár. Samstarv millum arbeiðspláss og skúla Hóast útbúgvingarnar taka upp í trý ár, so merkir tað ikki, at ein útlendingur, sum kemur til Føroya, skal sita á skúla­ bonki í upp til trý ár, áðrenn við­komandi kann kann koma út í arbeiðslívið í Føroyum. – Tað er ikki heilt greitt, hvussu undirvísingin verður skipað, men hugsanin er, at fólk arbeiða og ganga í skúla sam­stundis. Undirvísing kann vera um dagin ella um kvøldið eftir arbeiðstíð, ella ein sam­an­ tvinn­an av báðum. Ella tað kann vera sum fjarlestur. Tað má finnast ein leistur í sam­ starvi við arbeiðspláss og tey les­andi, sigur Helena Dam á Neysta­bø. Hon vísir á, at fleiri stór ar­ beiðspláss, ið hava fleiri út­ lend­ingar í starvi, hava vent sær til Útlendingastovuna um und­irvísing í føroyskum máli. – Neyðugt er, at føroysku ar­beiðsplássini eisini vilja vera við og samstarva um loysnir, sigur hon. Undirvísing fýra støð kring landið Tað hevur higartil verið upp til tær einstøku kommunurnar, hvat tær hava gjørt við und­ir­ vís­ing fyri útlendingar í Før­oy­ um, og tí hava tilboðini, sum út­lendingarnir hava fingið, verið sera ymisk, alt eftir hvar í landinum ein býr. Men nú er ætl­anin at skipa ein felags leist fyri alt landið. – Fleiri hava gingið undan og gjørt eitt stórt slóðbrótandi arbeiði. Millum annað Bergljót av Skarði og Hjalmar Petersen. Teirra undirvísingartilfar í før­ oyskum fyri tilflytarar hevur ómetalig stórt virði, men meira undirvísingartilfar má gerast, sigur Helena Dam á Neystabø. Enn er ikki avgjørt, hvar í land­inum, møguleiki verður at fáa undirvísing hjá útlend­ing­ um í Føroyum. – Eg ímyndi mær, at tað vera eini fýra ymisk støð, har til ber at fáa undirvísing, sigur Hel­ ena Dam á Neystabø. Eftirútbúgving av lærarum Verkætlanarleiðarin vónar, at undirvísingin kann byrja eftir summarfrítíðina. – Eg vóni, at undirvísingin kann byrja eftir summar­frí­tíð­ ina, men tað er treytað av, at nógv ymiskt viðurskifti koma upp á pláss, sigur Helena Dam á Neystabø. Hon vísir millum annað á, at sam­starv má fáast við komm­ un­ur, stór arbeiðspláss, at peng­ar mugu játtast, og so má nýggja integratiónslógin koma upp á pláss. Hon vísir eisini á, at neyðugt er at eftirútbúgva lærarar, sum kunnu undirvísa. – Vónandi kunnu vit í sam­ starvi við Setrið bjóða eftir­út­ búgv­ing, so at vit fáa und­ir­vís­ ar­ar, sum kunnu arbeiða í hesi skip­anini. Hugsast má eisini um eftirútbúgving á dag­ stovna­stigi, á fólkaskúlastigi og á miðnámsskúlastigi, sigur Hel­ena Dam á Neystabø. Helena Dam á Neystabø, verkætlanarleiðari at skipa undirvísing fyri vaksnar útlendingar, sum hava føroyskt sum annaðmál Mynd: Álvur Haraldsen