hósdagur 6. februar 2020síða 23

FRÍGGJADAGUR 7. FEBRUAR 2020 SOSIALURIN 16 23 “Eg sakni teg sáran, góði Rasmus” Eftir Jústinus Eidesgaard   Deyðin spyr ikki um lov, deyðin kemur, tá ið tað pass­ar honum, og vit standa øll hjálparleys og hyggja at. Og deyðin spurdi heldur ikki eftir, tá ið hann kom eftir Ras­ mus leygarnáttina um tvey tíðina. Tað vardi held­ur ikki meg, at tað var seinastu ferð vit báð­ ir prát­aðu saman, tá ið eg vitj­aði hann á lands­sjúkra­ hús­inum á G4, 12 tímar framm­an­undan og vit av­talaðu at síggjast aftur mána­dagin, tá eg lovaði at koma á vitjan. Klokkan trý um náttina sendi kona Rasmus, Maria, mær eini boð yvir telefonina, har hon stutt skrivaði, at nú var Rasmus farin heim til Harran. Fram dagar okkara 28 ára gamla vinalag. Vit vóru tilkomnir, tá ið vit møttust og báðir høvdu nógv brúk fyri hvørjum øðrum. Báð­ ir royndu at fóta sær á edrúu leiðini, eftir at hava roynt lívið í invaliderandi rús­drekkamisnýtslu. Vit høvdu brúk fyri hvørjum øðrum, og hetta vinalagið gjørdist ikki sum van­lig vinaløg. Hetta vinalagið bleiv við at vera tætt, og tað gekk neyv­an vika, uttan at annar av okk­um setti seg í samband við hin. Og soleiðis var tað, helt fram til tað seinasta. Eg siti sum Kánus, tank­ arnir renna aftur og fram í ein­ um hurlivasa. Sorgin yvir, at eg ongantíð síggi hann aftur, bland­ ast saman við øllum teimum ótelj­ andi góðu løtunum, vit hava havt saman. Eg má taka í hárið, royta meg, jú hetta passar, hann er deyður. Í gjár fór eg eini ørindi í SMS, og utt­an at vita av tí, hugsaði eg, tá ið eg nærkaðist kaffistovuni, man Rasmus vera her í dag? Og so bank­aði deyðans veruleiki meg upp á pláss aftur. “Hann er also deyð­ur, Jústinus! Eg siti við telefonini í hondini. Hugsi um tær mongu ferðirnar hann hevur ringt, altíð skund, altíð okkurt upp á hjarta og onkuntíð stuttligur eisini. Eg kendi Rasmus betri enn tey flestu, og eg kendi hann ikki bara sum stuttligan. Hann var eisini ógvuliga djúpur og gjørdi sær tankar um lívsins álvarsligu síður. Um ævinleikan. Og so kom ivin, man tað vera eitt lív eftir deyðan, eru vit ikki bara burtur? Og so vendi hann á ein­um tallerki og sá fyri sær, hvønn hann hann fór at hitta hinu­megin. Onkran hermdi hann eft­ir og onkran fortaldi hann góð­ar um. “Eg veit ikki, um eg egni meg at vera deyður,” segði hann hugsunnarsamur. Og so reks­aði hann upp, hvønn hann ikki tímdi at møta beinanvegin, og hvønn hann fór beinleiðis at upp­søkja. Og so spurdi hann meg um, hvussu tey trúðu í India. Eg og konan høvdu verið í India og ferð­ ast fyri fimm árum síðani. Eg segði við hann, at flest indarar trúgva á reinkarnatiónina, og tað vil siga, at tey hava livað nógv lív. “Um hatta passar, segði eg, so kemur tú at møta nógvum foreldrum, nógvum konum, nógvum børnum í ævin­leikanum, sum tú hevur verið saman við í fyrra lívum.” Og Rasmus mutaði í móti og spurdi um tað ikki kann vera meira ein­ falt. “Hví ikki bara eitt lív? Og eg svaraði uppgevandi. “Eg veit ikki, eg minnist ikki fleiri lív, eg minnist meg ikki at hava vera deyðan enn.” Telefonin liggur enn í hondini. Seinasta samrøðan millum meg og Rasmus var 31. januar 2020 klokk­ an 14.05. Lítla løtu seinni var eg á vitjan á Landsjúkrahúsinum og vit avtalaðu at síggjast aftur mána­ dagin, og klokkan tvey um nátt­ ina var hann burtur. Eg sletti tele­ fon­nummarið 217924 úr telefonini. Hetta er fyrsti svári parturin av jarð­arferðini og skilnaðinum. Tá vit lærdu hvønn annan at kenna, hevði hann 317924, hetta var áðr­ enn snildtelefonirnar og eg veit, at hetta telefonnummarið ringir ikki aftur við Rasmus í hinum end­ anum.  Hvat minnast vit so Rasmus fyri? Fyri mítt viðkomandi minn­ist eg hann allarmest fyri hans­ara stóra hjarta fyri med­ menn­iskjunum. Um vit siga at enda­málið við øllum andaligum lívi er at gerast betri til at elska onnur, tá var Rasmus hjartaligari enn tey flestu. Hann arbeiddi megin­partin av lívinum við fólk­um, sum bóru brek, sum tey ikki høvdu biðið um. Hann var leingi inn­an andveikraverndina og síð­ an í mong ár sum pedellur á Eirar­garði, og tú skuldi bara prøva uppá at hava eina skeiva meining um tey, sum bóru brek, so fekk tú, so hatt­urin pass­aði frá Rasmus. Hann var sterki ambassadørur teirra veiku. Hann var ein sam­ ar­it­anari, uttan at prædika eitt einasta orð. Hann var í Kristi, uttan at vita av tí.  Tað er mikudagur í Mammu­lág 1, sum var heimið hjá Rasmus. Tey eru øll har, børnini Ólavur, Mai­britt og Torkil. Lítli Ras­mus, sum er næstan tveir metur høgur, er til arbeiðis. Hann hevur búð hjá abb­anum seinastu mánaðarnar, og tað hevur verið til ósigiliga gleði fyri Rasmus, sum hevur verið upptikin av, at hann hev­ ur fingið nokk at eta, og at hann hev­ur havt tað gott. Á gólvinum eru øll barna­børn­ini og ikki færri enn tvey lang­barnabørn og tað triða hugnar sær í búkinum á fittu Elinbjørg, sum var einans fýra ár, tá ið eg Rasmus hitt­ust, nú er hon 32 og ber næsta barnið. Ras­ mus livur í genunum á eftir­kom­ arunum og sum er blandað saman við Højgaard av Toftum, Vest­ ergaard úr Suðuroy og hagani til allar Føroyar. Og Maria, sum hann var djúpt forelskaður í, gong­ur so kvikføtt á gólvinum, og smílið sleppur fram í teimum blonku reyðu eygunum, sum hava grátið nógv seinastu dagarnar. Hon og Rasmus fingu 20 lukku­ lig ár saman í kærleika og stutt­ leika, og Rasmus fylti jaligt í lívin­ um á hennara døtrum, Beintu og Lindu og teirra børnum, nú pápin ikki var millum tey longur. Vit fara ikki at gloyma Rasmus, sum hevði størri umgangskreds enn tey flestu. Hann verður ikki gloymdur, hetta arbeiðssama, musikalska og fitta menniskja, sum hevði so nógvar talentir, og sum dugdi so væl at brúka síni talentir. Ein fyri­ mynd er farin, og nú skulu vit læra okkum at liva við sakninum. Men fyrst er tað kapellið og síðan Vest­ urkirkjan, og í framtíðini mugu tankarnir út í kirkjugarðin, skulu vit hitta Rasmus, har hann fer at sova viðsíðuna av síni elsk­aðu Elinbjørg og eini rúgvu av ordi­ ligum havnamonnum og eini líka stórari rúgvu av fittum bygda­frell­ um, sum hann elskaði eins “liden­ skabe­ligt” og havnafólk. “Eg fari at sakna teg Rasmus, tað var gott, at vit báðir hittust.x “J var av. Elin Bjørg og Rasmus vóru bæði einastu hjástøddu fadrar hjá Hanusi. Eitt blóðmørsyndur til barnadóp i Keypmannahavn, hevði Rasmus ikki upplivað áður, og har var eingin endi á ymiskum útgávum av søgum, sum hann borð­reiddi við tá og til ymisk høvi seinni. Tíðin hjá okkum í Danmark skuldi enda summarið 1977, og nú doyr Elin Bjørg um várið. Rasmus velur at flyta heim við børnunum, og tey fótaðu sær væl, fyrst hjá mammuni og ommuni Rigmor undir Varða og síðani í egnum hús­um, sum Rasmus bygdi í nánd. Hann var ikki húsasmiður, men tað var í allar matar valaverk, fram­úr avrik, tá húsini vóru liðug og har trivust hann og børnini. Sum eg dugdi á at skyna, dugdi hann alt handverk. Rasmus fekk arbeiði í Andveikraverndini - seinni í Nærverkinum sum húsa­ vørð­ur. Hitti mong og øllum dámdu hann bæði starvsfelagar og brúkarar. Nú arbeiddi eg í Krim­inal­forsorgini, og kortini gav Rasmus onkrum av mínum møg­leika fyri at koma í praktikk og ganga sær til handa. Tað er nú hann eisini fer at klippa myndir. Tær vóru vælumtóktar, og nátt­ uru­myndirnar vóru sera neyvar, sera vælumhildnar og ikki frá fremmandum. Hann var altíð virk­in. Tað var meðan børnini vóru spælisystkin, at Rasmus hoyrdi uppí okkara gerandisdag. Og júst tí tað var tann parturin av lív­inum, hann hoyrdi til, so var hann verandi ein vinur. Seinni fekk hann nýggja familju og ein son, Torkil, sum hann eisini var sera errin av. Helt seg eiga trý "prakt­full" børn. Hvørja ferð vit hitt­ust, so var tað sum, at tað bert vóru fáir dagar síðani seinast. Samrøðan og søgurnar hjá Ras­ mussi komu sum framhald. Hann fekk eitt stikkorð ella fekk bara eyga á meg, og so var søgan har, júst sum hjá mammu hansara. Eg var ein havnakona úr Klaksvík, ið búði á Argjum - eitt bygdafrell í all­ari viðskipiligheit. Havnin var hansara, hóast hann eisini hevði søgur um havnamenn- og kvinn­ ur. Men tað var onki við "vit og tit". Sum eg minnist tað, vóru søg­urnar rættiliga óskyldugar og altíð stuttligar, ongatíð forrendar. Hann gav løtuni litir. Í skrivandi stund kemur mammubeiggin, keyp­maðurin Andrias Restorff mær til hugs. Vit vóru til handils og knappiliga sigur hann við dóttrina Bergtóru. "Dugur mamma tín at binda høghælaðar skóleistar?" Berg­tóra stóð sum Kánus, og Andrias legði aftrat: "Omma mín í Eldu­vík dugdi so sera væl at binda høg­hælaðar skóleistar." Nú eru tey øll farin og trupult man vera í dag at finna ein havna­ mann/konu í tvey ættarlið. "Hann egnar seg ikki til at vera deyður", soleiðis orðaði Ras­mus seg um onkran, sum eg ikki minnist, hvør var. Somu orð kunnu nú brúkast um Rasmus. Havn­in verður ikki aftur, tað hon var, meðan Rasmus gekk í Havnar gøt­um og á konditarínum, men tað verður stuttligari, har hann er, og nú hevur hann eisini Hjørleiv Kúr­berg at hjálpa sær. Tankarnir leita til børnini og abba­børnini, sum hann altíð hevði í huganum og var so fegin um. Jesus fylgi honum og verði hjá tykkum! Karin Kjølbro reini idyllur við Hornaánni beint und­ir húsunum, bøi í allar ættir, tarva­fjósi og Amba, sjónleiki í stovunum, føsturlávint, nýggjárs­ báli og nógvum tónleiki. So verða vit vaksin og fara hvør í sína ætt. Hvør við sínum rygg­ sekki fullum av livaðum lívi, sum við­hvørt tyngir teg so nógv, at tú noyð­ist at steðga upp og tøma burtur úr ryggsekkinum, fyri at orka víðari. Ras­mus var allar sínar dagar eitt arbeiðsgrev. Vit sóu hann fara spurtandi gjøgnum Havnar gøtur. Títta gongu­lagið minti um tað hjá pápa­ beiggjanum “Mús”, og nú ið Ras­ mus var pensjoneraður, helt hann áfram við sínum hegnigu hondum. Um­bygdi tey vøkru húsini fleiri ferð­ir, plantaði blomstur og gjørdi springvatn. Hann gjørdi pappírs­ klipp, og bað tú hann hjálpa tær, var bara hálvtalað orð, so hevði hann keypt tilfar og var í sving. Terassir, umbyggingar, endur­ nýtsla av lutum og tilfari, portur, altanir, innrætting, og seinasta stórarbeiðið hjá honum var at gera prýðiligu frisørsalongina hjá unn­ustini gjøgnum 20 ár, Mariu, frá kjallara til kvist. Hvørt kvøld, tá hann legði seg at sova, vildi hann vita, hvat hann skuldi gera í morgin. Tað er mær ófatiligt, at eg í dag standi og baki kakur til ervið hjá tær. Tú fekst stutta sjúkralegu. Far­væl, góði Rasmus. Hvíl í friði. Jesus troysti tykkum øll. Oddvør