hósdagur 13. februar 2020síða 24

FRÍGGJADAGUR 14. FEBRUAR 2020 SOSIALURIN 19 24 Óli Jacobsen Óli Jacobsen 36.partur S einasta mikudag vóru 125 ár síðan, Kristian Djur­ huus var føddur. Tí er hóskandi at taka áhuga­ verdu søgu hansara fram. Hann greið­ir frá nógvum, sum als ikki hev­ur verið kent fyrr enn nú. Seinasti partur endaði við, at Kristian Djurhuus stillaði upp til løgtingsvalið í 1932. Hann skuldi avloysa gamla sam­bands­høvd­ ing­in Oliver Effersøe, sum kanska ikki heilt sjálvboðin hevði lagt frá sær. Fyri suðringar fór tað skrivliga valstríðið mest fram í tí lokala Før­oyatíðindi, og her var heldur ikki spart við kanónunum. Fyri Petur Mohr Dam stóð nógv uppá spæl. Javnaðarflokkurin var komin inn á ting fyrstu ferð við valið í 1928, tá ið hann fekk tveir tingmenn. Hetta var so ein góð byrjan. Síðan tá hevði Dam staðið fyri teirri stór­fingn­ um Ís­virkisætlanini við virki og skip­um, sum skuldi vísa á heilt nýggja leiðir í okkara vinnu­lívi. Hetta skuldi kunnað givið javnað­ ar­flokkinum stóra fram­gongd. Men so fór alt á húsagang áðr­ enn valið. Hetta var sjálvsagt ein vanlukka fyri javnaðarflokkin og førdi til eitt beiskt blaðstríð millum Petur Mohr Dam og hans­ ara mótstøðumenn. Dam vísti á tær ringu tíðirnar, meðan hansara mótstøðumenn hildu tað vera galið við leiðslu og fyriskipan. Tað er annars nógv skrivað um hend­an spurning, sum ikki skal kom­ast inn á her. Valevnini ferðaðust um oynna at hava valfundir eina viku undan valinum. Her vóru tað P.M. Dam, Edward Mitens og eg, sum vóru nr. 1 á okkara listum, sum luttóku á hesum valfundum. Tað var luta­ kast um, hvør ið skuldi vera fyrst­ ur at taka orðið á fundunum. Tí­ betur var tað ikki eg, sum skuldi leggja fyri. Stemningurin var ymiskur frá bygd til bygd, alt eftir hvør flokk­ ur, ið var størstur í økinum. Ser­ liga í Sumba kendi eg meg væl. Her var Sambandsflokkurin nógv størstur. Í øllum bygdunum utt­ an í Hvalba og Sandvík høvdu vit stóra framgongd. Eg giti, at um­ røddu skrivarin av lesara­brøvum móti mær, sum greitt varð frá í sein­asta parti, hevði sína ávirkan í hesum bygdum. Ein av stuðlunum hjá Effersøe, Dánjal á Hólum, í Hvalba var av sam­huga við Effersøe  farin í sjálv­stýrisflokkin. Hetta kann kanska eisini hava gjørt mun. Valið gav Sambandsflokkinum reinan meiriluta í tinginum. Tað høvdu vit ikki havt í fleiri skeið. Hetta er eisini seinastu ferð, at ein flokkur hevur einsamallur havt meiriluta á tingi. Sambandsflokkurin fekk tvey umboð í Suðuroy, Niels Nolsø og meg sjálvan. Mitens varð valdur fyri sjálvstýrisflokkin. P.M. Dam varð valdur fyri javnaðarflokkin. Umframt hann varð Mourentius Viðstein eykavaldur fyri flokkin í Suðurstreymoy. Hetta var eitt óvæntað og sera gott úrslit fyri Sambandsflokkin. Samansetingin í tinginum bleiv nú 11 limir til Sambandsflokkin, 8 til sjálvstýrisflokkin og tveir til javn­aðarflokkin. Í Dimmalætting 23. januar takk­aði Andras Samuelsen velj­ar­ nar fyri undirtøkuna. Hann bjóð­ aði hinum flokkunum samstarv, sum var serliga neyðugt, sum tíð­ ir­nar nú vóru. Tingakrossur hevði ta við­ merk­ing, at fyri Sambands­flokk­ in hevði tað týdning, at flokkurin til hetta valið hevði betri valevni enn til valið undan hesum. Blaðið hevði eisini eina við­ merking í samband við Oliver Effersøe. Sagt varð, at sum øllum kunn­ugt vildi Effersøe verða upp­aftustillaður, men hann varð vrak­aður, og sjálvandi munnu Suð­uroyar sambandsmenn halda seg hava fingið eitt gott býti. Men man Effersøe halda tað? Hann helt í hvussu er ikki Kristi­an Djur­huus duga til at fylla sýslu­ mans­embætið eftir seg. Man hann hava meira álit á honum í løg­tings­sessinum? Vónbrotin Dam Í valstríðnum legði Petur M. Dam stóran dent á sosialismu og at fáa pening til sosialar batar. Eisini varð lagt eftir Herluf Thomsen fyri at hava ábyrgdina av, at eg varð stillaður upp, hann sum skuldi vera tann stóri aft­ur­ haldsmaðurin í kommununi. Dam var ógvuliga vónbrotin av úrslitinum. Hann hevði væntað sær eitt nógv betri úrslit í Suð­ uroy. Umframt Ísvirkið hevði Dan­ bjørg, sum var nr. 2 á listanum, ein leiklut í hesum úrsliti. Okkurt split hevur verið í flokkinum, tí N. P. Strøm hevði stillað ein serligan lista, sum tó var í valsamgongu við javnaðarflokkiin. Danbjørg var vónbrotin um, at kammeratarnir í Vági høvdu gjørt henda listan og harvið høvdu minkað um hansara møguleikar at verða valdur. Tískil fór Danbjørg at halda ser­ligar valfundir, meðan Dam var norðanfyri í ørindum. Hann var eisini á Tvøroyri. Men hesir fund­ir gjørdu ilt verri. Hann kundi ofta vera veruleikafjarur, men ongantíð so ringt, sum hesa ferð. Hann tosaðu mest um útlendskar kapitalistar. Men hetta var ikki tað, sum veljararnir høvdu áhuga fyri. Men Danbjørg fekk altíð nógv­ ar atkvøður í Porkeri, sum fram­ veg­is er ein uppá seg størsta javn­ að­arbygdin í landinum. Danbjørg kom so á ting á næsta valinum í 1936, og hann sat á tingi stórt sæð rest­ina av lívinum. Føroyatíðindi um valúrslitið: Tað er ikki ov nógv sagt, at tað nýggja løgtingið, sum nú kem­ ur saman við óroyndum ung­um Nú byrjar eitt heilt nýtt skeið í lívsleiðini hjá Kristiani. Hann kemur inn á ting. Men sýslumansembætið kravdi framvegis sítt. SIÐSØGA Kristian Djurhuus kemur inn á ting Ísvirkið skuldi vera tann stóri trumfurin hjá Petur Mohr Dam til valið í 1932, men tað gekk heilt øðrvísi. Nú kom Kristian Djurhuus inn á ting, har hann kom at hava stóra ávirkan. Tekning: Janus Guttesen.