mánadagur 9. mars 2020síða 8

8 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mánadagur 9. mars 2020 · Nr. 29 TÍÐINDI Almannatrygd og tænastur fyri galdandi forsorgarlóg Landsstýriskvinnan við almannamálum hevur lagt uppskot fram um nýggja lóg, sum kemur í staðin fyri gomlu forsorgarlógina frá 1967 Árni Gregersen Uppskotið um nýggja al­ manna­lóg var lagt fram av sein­astu samgongu, men datt burt­ur, tá ið val var útskrivað at vera í august í fjør. Uppskotið bygdi á eitt álit frá einum arbeiðsbólki, sum í 2017 gjørdi eitt álit um, hvussu skila­best hevði verið at gera eina nýggja forsorgarlóg. Tað er hetta uppskotið um væl­ferðarlóg, sum lands­stýris­ kvinnan við almannamálum, Else­beth Mercedes Gunnleygs­ dóttur, nú hevur lagt fram aft­ ur. Millum annað eitur lógin nú Løgtingslóg um almannatrygd og tænastur. Uppskotið fær 1.viðerð í tinginum hósdagin. Endamálið við lógarupp­skot­ inum er, at samfelagið hev­ur eina lóggávu, har tænastur og veitingar verða veittar við støði í tørvi og ynski borgarans í mun til egna lívsstøðu og soleiðis, at borgarin, hóast tarn ella sjúku, fær eitt fyri hann nøktandi og innihaldsríkt lív. Taðer eisini at brynja før­ oyska vælferðarsamfelagið til tær avbjóðingar, ið longu eru og ikki minst standa fyri framm­an. Fólk liva longur, viðgerðar­ hættir gerast alsamt betri, og breið semja er um, at fólk ikki skulu vera á sjúkrahúsi í langa tíð, men skulu heldur hava tæn­astur í nærumhvørvinum so leingi sum gjørligt. Samstundis gerast alsamt færri skattgjaldarar at rinda fyri vælferðartænasturnar. Til arbeiðsmarknaðin Hetta við, at alsamt færri fólk hava tilknýti til arbeiðs­markn­ aðin, setir eisini krøv til sam­ felagið. Vit gerast fleiri eldri, tí vit liva longri og tí er neyðugt, at so fá sum møguligt liggja á sjúkrahúsum ella stovnum. Ein av høvuðstættunum í upp­skotinum er tí, at veitingar og tænastur skulu veitast við tí fyri eyga at gera borgaran sjálv­hjálpnan. Landsstýrið sigur í viðmerk­ ing­unum til uppskotið, at enda­málið sampakkar væl við heims­málini hjá ST um burð­ ar­dygga menning, sum lands­ stýrið hevur gjørt av at virka eft­ir, har limalondini millum annað hava tikið undir við stig­víst at minka um ójavnan í sam­felagnum. Í uppskotinum er ein røð av møgu­ligum amboðum, sum Al­ mannaverkið kann velja at brúka fyri at hjálpa persónum, sum hava tørv á antin fíggj­ar­ ligari hjálp ella tænastu, fyri at virka á jøvnum føti við onnur í sam­felagnum. Grundleggjandi skulu væl­ ferð­artænasturnar leggja størri dent á at fyrbyrgja at fólk koma illa fyri og hjálpin, sum verður veitt,, skal eggja fólki tila t gerast so sjálv­hjálp­ in, sum til ber. Gamla lógin Forsorgarlógin hevur í góða hálva øld verið hornasteinurin í føroyskum sosialpolitikki og undir føroysku vælferðar­skip­ an­ini. Forsorgarlógin er upp­runa­ liga donsk lóg, og var sett í gildi fyri Føroyar í 1967. Fyrstu ferð heitið “for­sorg­ ar­lóg” varð nýtt fyri sosiallóg, galdandi í Føroyum, var í 1960, men nýggj lóg kom í 1967, og síð­an er lógin vorðin broytt mun­andi í fleiri umførum. Í 1988 vórðu allar broyt­ing­ ar­nar savnaðar í eina sokallaða lógarkunngerð, men fram­ haldandi er tað lógin frá 1967 við seinni broytingum, sum er hei­mildargrundarlagið. Forsorgarlógin er smíðað í eini tíð, har vælferðar­tænast­ ur­nar vórðu skipaðar á annan hátt enn í dag, og sum í stóran mun bygdu á eina stovnsgerð (instit­utionalisering) av borg­ arum, ið bóru brek. Seinnu árini hevur Al­ manna­málaráðið arbeitt stig- og miðvíst við at dagføra lóg­ gáv­una soleiðis, at lóggávan er meira í samsvari við nútíðar hug­sjón við atliti at viður­skift­ um hjá fólki, ið bera brek. Harumframt hevur verið ar­beitt við at fáa greiðari rætt­ ar­støðu og betra um løg­frøði­ ligu og umsitingarligu karm­ar­ n­ar hjá myndugleikum, sum um­sita tænastur og veitingar, sum eru skipaðar sambært for­sorgarlógini. Saman við hesum upp­skot­ in­um leggur lands­stýris­kvinn­ an eisini fram uppskot til løg­ tings­lóg um tvingsil, uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um barnavernd, upp­skot til løgtingslóg um broyt­ing í løgtingslóg um heima­tænastu og eldrarøkt v.m. og uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um kærunevnd í almanna-, fam­ ilju- og heilsumálum. Samstundis verður verandi forsorgarlóg sett úr gildi. Elsebeth M. Gunnleygsdóttir, landsstýriskvinna við almannamálum, hevur lagt uppskotið um nýggja forsorgarlóg fram Eyðgunn Samuelsen, landsstýriskvinna, umsat almannamálini í seinastu samgongu. Hon legði eisini eitt líknandi uåppskot fram, men tað fall burtur, tá ið val var útskrivað