hósdagur 12. mars 2020síða 19

FRÍGGJADAGUR 13. MARS 2020 SOSIALURIN 31 19 Alternativir fíggingarmøguleikar L andsstýrið hevur har­afturat heitt á arbeiðsbólkin um at koma við upp­skot­ um til alternativar fígging­ar­ møgu­leikar, ið kunnu betra um møgu­leikarnar hjá føroyskum familj­um at seta búgv uttanfyri mið­staðaøkini. Bólkurin hevur í hesum sam­ bandi hugt at uppskotinum hjá Tjóð­veldi frá 2019, ið snúði seg um at geva Bústøðum heimild at veita bústaðalán uttanfyri størru býirnar. Ein meiriluti í ar­beiðsbólkinum mælir frá ein­ ari slíkari loysn, tí hon hevur við sær, at landið veitir lán, sum fer upp um metingarvirðið á ognini – og at borgarin fær lán, sum hann ikki hevur inntøku og gjaldføri at rinda aftur, um umstøðurnar broytast bara eitt sindur. Nevnast skal eis­ini, at arbeiðsbólkurin hevur fingið útvegað tøl frá tveimum pen­ ingastovnum, ið vísa, at vøkst­ ur­in í útlánum stórt sæð er hin sami kring landið. Ein meiriluti í ar­beiðs­ bólkinum mælir tó lands­stýr­in­ um til at skipa eina ráðgeving, sum kann miðsavna vitan um og royndir við alternativum byggi- og fíggingarhættum og har­afturat ráðgeva borgarum í spurn­ingum um, hvussu eitt lutaí­búðafelag verður stovnað, hvussu borgarar kunnu taka seg saman um ein búfelagsskap o.s.fr. (Brot úr frágreiðingini um bústaðarpolitisk átøk, 6. mars 2020) Javnseting A t enda hevur lands­ stýrið heitt á ar­ beiðs­bólkin um at koma við upp­skot­ um til, hvussu øll bú­staða­bygg­ ing frameftir kann verða javn­ sett í treytum. Arbeiðsbólkurin hevur í hes­um sambandi kannað, um rentu­stuðulin møguliga kann leggjast um til eina MVG-aftur­ beringsskipan. Arbeiðsbólkurin hevur eisini hugt eftir, hvussu treytirnar hjá Bústøðum og privatum feløg­um kunnu verða meira javn­settar. Arbeiðsbólkurin hev­ur í hesum sambandi hug­ savnað seg um, hvussu Bú­stað­ ir forrentar sínar íløgur saman­ borið við, hvussu ein privatur for­rentar sínar íløgur, umframt at­gongdina til kommunal grund­økir. Ósemja er í arbeiðsbólkinum um hesar spurningar, og ein part­ur av arbeiðsbólkinum mæl­ir beinleiðis frá at javn­ seta. Hin parturin av arbeiðs­ bólk­inum hevur tvey uppskot til, hvussu treytirnar hjá Bú­ støð­um og tí privata kunnu javn­setast. Fyrra uppskotið snýr seg um, at Bústaðir frameftir verð­ur býtt sundur í ein meira av­kast­gevandi part og ein minni avkastgevandi part. Meira avkastgevandi parturin fevn­ir um verkætlanir í mið­ staða­økjunum, meðan minni av­kast­gevandi parturin fevnir um verkætlanir aðrastaðni í landinum, umframt vard­ar bústaðir. Fyri meira av­kast­ gevandi partin verður eitt av­ kast­krav upp á 4-6 % gald­andi, með­an avkastkravið upp á 1,925 % framvegis verður galdandi fyri minni avkastgevandi part­in. Seinna uppskotið snýr seg um, at heimildin hjá komm­ un­unum at selja Bústøðum komm­unal grundøkir uttanum al­ment útboð verður víðkað til privat feløg, ella at Bústaðir fram­eftir heldur seg til at keypa kommunal grundøkir á al­mennum útboði. (Brot úr frágreiðingini um bústaðarpolitisk átøk, 6. mars 2020) undan viðlíkahaldi og øðrum. Vit skulu hava enn fleiri møguleikar á økinum, eisini við lutaíbúðum, sigur hon. Hvussu nógv mangla bústað, veit hon tó ikki. – Tað mangla hagtøl innan økið. Men nógv standa á bíðilista hjá Bústøðum, og tað eru eisini nógv, sum gera vart við seg á okkara facebook-bólkum, at tey mangla bústað. Í arbeiðsbólkinum mæltu vit til at gera eina býliskrá, sum vónandi kann hjálpa at geva eitt yvirlit yvir tørvin, men tørvurin er nóg stórur til, at man kann fara í holt við at gera nakað við bú­staðartørvin beinan vegin, óansæð, sigur hon. Hon vísir eisini á, at onnur ynskja at gera mun í Føroyum. – Nú ein dagin, var tað ein maður úr USA, sum skrivaði til mín. Hann hevur ferðast í Før­ oy­um. Nú hugsar hann at koma hend­anvegin og at byggja til før­ oy­ingar, sigur Elin Hentze. Bústaðarpolitiskt amboð Talskvinnan hjá Búgva fegnast eis­ini um, at tað eru privat feløg, ið nú byggja annað enn vanlig set­ hús. – Tað er gott, at tað koma fleiri alt­ernativ til vanlig sethús. Tað eru fleiri, ið ynskja sær smærri hús, eigaraíbúðir, lutaíbúðir, leigu­ íbúðir, búfelagsskapir ella annað. Men tá ið privat byggja, má góðska og estikkurin ikki vera verri, enn um tað almenna byggir, sigur hon. Nógv hevur verið frammi í síðstuni um at javnseta tær priv­ atu byggifyritøkurnar við tað al­menna, men tað heldur Elin Hentze ikki vera eina loysn. – Tað eru nógv, sum mis­skilja hetta. Bústaðir er eitt bú­stað­ar­pol­ itiskt amboð og als ikki eitt vinnu­ politiskt. Teir hava fleiri treytir at uppfylla, sum teir privatu ikki hava. Tað privata hugsar um vinning, og tí er vandi fyri, at leigan hækkar, um tað verður javn­sett, sigur hon. Byggja minni og bíligari Elin vísir á, at um tað privata fer at byggja alternativar, minni og bíligari eigarabústaðir, so fer tað eisini at leysgeva fleiri sethús. – Tað eru til dømis fleiri eldri fólk, ið kundu hugsa sær eitt minni hús ella eigaraíbúð at búð í. Til dømis í búfelagsskapi við felags­hølum og øðrum fasil­it­ etum. Men um eitt nýtt hús ella eigaraíbúð kostar meira enn tað, tey fáa fyri teirra verandi sethús, ella at leiguprísurin er ov høgur, so flyta tey ikki, sigur hon. UBÝLISTUÐUL Elin Hentze, talskvinna hjá Búgva og eisini nevndarlimur í bólkinum, sum skrivaði frágreiðingina um bústaðarpolitisk átøk Mynd: privat