hósdagur 12. mars 2020síða 25

FRÍGGJADAGUR 13. MARS 2020 SOSIALURIN 31 25 Komandi partur Tað hendu eisini ótrúligar bjargingingar. Ein teirri hendi fyri júst 9 árum síðani. Hana fara vit at minnast í komandi part. einkjur við 23 børnum. Annars høvdu teir ætlað sær heim áðrenn heyststormarnir kundu væntast. Sum ofta er, so rakti henda vanlukkan einstakar familjur og bygdir meint. Á tí stutta økinum á Tvørá­bakka vóru 18 hús. Úr hesum hús­um fórust hetta árið tveir menn við Helenu, ein við Kristinu og nú sjey menn við Karin, tilsamans 10 mans. Tað vóru tríggjar einkjur í sama húsi, sum mistu mannin við Karen. Ein áhugaverd lagnusøga er um Olaus, kallaður Lávus. Hann var úr Hovi. Konan Súsanna Maria, gekk við áttanda barn­ in­um, tá ið maðurin fór avstað. Hon átti fimm dagar seinni, og hann slapp tískil ikki at síggja sítt yngsta barn. Longu í 1925 doyði Súsanna. Tveir dagar seinni doyði dóttirin, Katrina, og tær fóru í somu grøv. Nú vóru bæði foreldrini deyð og yngsta barnið var fimm ára gamalt. Tá hendi tað sjáldsama, at Dánjal, pápabeiggi børnini, sum var ógiftur, tók húsið upp á seg. Hetta riggaði heilt væl, og hann doyði út hjá eini fosturdóttir. Øll børnini búsettust í Hovi, og hesum átti hann stóran part av heiðrinum fyri. Niels Tausen í Hovi, sum fórst við Karen, hevði tríggjar beiggjar, sum eisini fórust á sjónum. Jaspur fórst við Florens í 1927. Hann var ein av teimum, sum fór umborð aftur á Florens, tá ið bjarg­ingarbáturin sakk undan teim­um. Hetta bjargaði teimum flestu av manningini. Hendrik fórst við Grasinum í 1943, og Martin gekk burtur við íslendskum báti í 1964. Puritan: Tveir menn bjargaðust Seinast í árinum fórst eisini eitt skip úr Havn, og tað var Puritan. Teir hevði verið í Fletwood í Bretlandi við fiski. Ferðin niður hevði verið drúgv, heilar tríggjar vikur. Nú vóru teir á veg heim aft­ur. Kósin var vestanfyri Hebrid­urnar. Fríggjadagin 12. nov­emb­er byrjaði tann ræðuligi ódn­ ar­stormur, sum voldi hesa synd­ar­ligu ólukku. Teir noyddust at ankra fyri veður leygardagin kl. 4. Sunnu­kvøldið versnaði veðrið, sprytið varð tikið inn og motorurin gjørd­ur klárur. Kl. 5 fór Puritan at reka, tí akkerið ikki helt, og motorurin varð settur í fulla gongd. Tann 90 favnar langa ketan reyk sum trillu­tráður. Land var ikki at síggja fyri roki, men einar tríggjar ferðir hildu teir seg tó hóma eitt nes. Skút­an lá nú heilt fløt. Hon gekk bara fyri fokk (segl) og motor. So knappliga vóru teir millum eina oyggj, Hermetray, og ein pinku­lítlan hólm. Einans tvær báts­ longdir vóru teir frá landi, tá veðrið linkaði so frægt, at teir hildu seg til at seta bátin út. Men í somu stund brast ódnin á aft­ur, og best sum teir komu yvir at hólmanum, hvølvdist bát­urin. Hans á Lað og Sofus hjá Linu vórðu slongdir upp á land, meðan onki sást aftur til hinar. Hetta hendi mánadagin kl. 1. Teir báðir mólu nú aftur og fram, settu neyðsignalir upp og lógu um næturnar í einum seyða­húsi. Mat høvdu teir ongan. Miku­dagin kl. 11 vóru teir tiknir av ein­um útróðrarbáti og førdir til Bern­hardoy og komu so aftur til Før­oyar. Manningin Reiðari á Puritan var Karl á Lag í Havn. Puritan var eitt nýtt skip, keypt úr Svøríki í 1919, og tað hevði sum nevnt motor, sum var fram­komið tá í tíðini. Skipari var Palli á Lava, 38 ár, Kristian í Árnafirði, 44 ár, var bestimaður. Dimmalætting skriv­aði, at teir vóru av allarbestu sjó­monn­um. Palli hevði sonin, tann 17 ára gamla Jákup við, og hetta var hansara fyrsti túrur til sjós. Hinir vóru ”en ung rask Thors­havn­er, Peter Guttesen, 29 Aar, og to raske Fiskere fra Nolsø, Ole Hansen, 29 Aar, og Hans P. Daniel­sen, 26 Aar”. Óli Hansen var fyri kort­ um giftur, og tey áttu eitt barn. Tað vóru fleiri yrkingar í bløð­un­ um í sambandi við hesa van­lukku. Hans Andreas Djur­huus yrkti eina teirra. Vanlukkan við postbátinum í Vestmannasundi Tann 1. oktober 1920 hendi ein syrgilig vanlukka við post­bát­inum, sum sigldi um Vest­manna­sund. Tað var nógvur vindur og harður streymur, sum gingu hvør sína ætt. Tí vóru líkindini vána­lig. Tá ið báturin nærkaðist Fúta­klett, kollsigldi hann, og øll fýra umborð druknaðu. Tað varð farið at leita, men hetta var til fánýtis. Tað var ein kvinna teirra mill­um. Hetta var tann 27 ára gamla Sofía Nattestad. Maður hennara, Wensil, var komin á Fútaklett at taka ímóti henni. Í staðin kom hann í ta ræðuliga støðu at síggja konuna drukna fyri eygunum á honum. Tey áttu trý børn. Hini sum fórust vóru: Hans David Niclasen, 50 ár. Eftir sat einkja við fimm børnum. Johannes Jacobsen, sum var einkjumaður. Eftir sótu trý børn. Alfred Olsen, 19 ár. Aðrar vanlukkur Í 1920 hendi ein vanlukka við vágssluppini Immanuel, tá ið tann 20 ára gamli Mads Berg Andre­asen av Velbastað varð tikin fyri borð av einum sjógvi. Sum nevnt fórst Immanuel við 19 monnum í 1932. Hetta ár druknaði Hans Winth­ereig úr Skopun, tá ið ein útróðrarbátur holvdist beint við Bogarnar. Tað eydnaðist at bjarga tveimum monnum, men tíverri ikki Hans. Eftir sat einkja við 6 børnum. Dimmalætting: In Memoriam Hóast fólk vóru von við vanlukkur á sjónum, so var 1920 eitt stak van­lukkuligt ár. Hvussu fólk tóku hesar vanlukkur sæst í grein í Dimmalætting nýggjársaftan 1920: Nytaarsnat gør vi vort regn­skab op for det svundne Aar, nogle af os maaske med Glæde og Stolthed, andre i Sorg og Be­kymr­ing for Fremtiden. Men mon i Aar ikke den gladeste af os vil sende en Tanke til alle dem, der sidder rundt i Hjemmene og begræder Tabet af en Fader, en Broder, en Søn, hvem de i det gamle Aar saa for sidste Gang. For vore Øer blev 1920 jo mest af alt Ulykkernes Aar. Som vel ingensinde før har de ramt den Stand, vore Fiskere, hvis lod er paa det rige, mest ubarmhjertige Hav at hente Rigdomme i Land til vore Øer. Vort hjerte krymper sig ved Tanken om de mange, mange, der kæmpede deres sidste fortvivlede Kamp mod de rasende Elementer i den til undergang viede Skude, alle Dem for hvem Stormens Hyl og Havets Torden blev deres Dødsmesse, hvis sidste Raab kvaltes i Braadsøens kvæl­ende Vandmasser. Lys der sluktes – unge Liv standset midt i deres Løb af en grusom Skæbne! Vi ved, at de til sidste Sekund med hver Fiber spændt til det yderste har kæmpet en for­bitr­et og haabløs Kamp mod Und­ er­gangen, mod Overmagten, har kæmpet for Liv og Hjem og Fædreland. Vi ved, at de har taget mod Sømandens Dåd som Mænd – sum Færinger. Lad os da rejse dem den skønn­este af alle Mindesmærker, nem­lig den trofaste Bevarelse af deres Minde; ikke alene dem, der sidder tilbage, skal bevare mindet om dem, men hele det færøske Folk skal mindes dem i Taknemlighed og Beundring, thi de døde for deres Land saa godt, som nogen Sold­at paa den blodvædede Slag­ mark. Havet er vor store Krigergrav. Súsanna misti mannin við Karen í 1920, og doyði sjálv longu í 1925 saman við dóttrini. Dánjal var ógiftur. Kortini tók hann húsið hjá beiggja sínum upp á seg, tá ið tey mistu bæði foreldrini. Niels Tausen fórst við Karen. Hann var tann fyrsti av fýra brøðrum, sum doyðu á sjónum Tvørábakki varð hart raktur av vanlukkunum í 1920. Har vóru 18 hús, og missurin var 10 menn.