týsdagur 17. mars 2020síða 15

15 Mikudagur 22. oktober 2014 · Nr. 120 Sosialurin Mikudagur 1. mai 2019 · Nr. 49 Mikudagur 18. mars 2020 · Nr. 33 verk­ið uttan regluliga smurt við petro­l­e­um. Í húsinum, í dag 260 ára gamalt, var eingin fýrur. Um nevnda Jens Davidsen lesa vit í Eik­i­røtur 1832-2007, sum kom út 2008: Hann var hvalbingur, 1803- 1878, og 10 ára gamal fór hann til Havn­ar og búði á Skansagarði. Jens Dav­id­sen gekk í skúla hjá Jens Crist­ian Svabo. Har fekk hann so góðan lærdóm, at hann longu 14 ára gamal fekk starv hjá amtmanninum, og hann starv­að­ist á amtsskrivstovuni í 62 ár. Jens Davidsen var ein há­ ment­að­ur maður. Tað er honum fyri at takka, at Føroyingasøga kundi koma út í prýðiligari út­ gávu á føroyskum í 1832. Hann og C. L. Tillisch, amtmaður, í­birtu Føroya Amts Bókasavn í 1828. Sambært tí, ið er skrivað um ment­a­mannin Jens Davidsen, hevði hann stóra ávirkan á al­ menn viðurskifti í Føroyum. Í øldir var Skansagarður ment­a­n­ar­depil í Havn. Har hava tey óivað sitið væl. Eitt nú fút­in og embætisfólk frá kgl. handl­i­num í Tinganesi, Jens Chr. Svabo, Nicolaj Mohr, V. U. Hamm­ers­haimb, Jørgen Landt og aðr­ir pres­t­ar, Nólsoyar-Páll, Niels Winther og beiggi hansara, Jens Dav­idsen [den mest be­ læste nulevende Færing/úr bræ­vi frá V. U. Hammershaimb], løg­menn, sorinskrivarar, Ólavur Bóndi á Heygum í Vestmanna [fíggj­aði og legði ta fyrstu tele­ fon­linj­una í 1905], Janus Djur­ huus, Richard Long, Hans Mar­i­ us Ejdesgaard, Jákup Dahl, M. A. Jac­ob­sen (Mass), Karl Einarsson (á Dunga­num), hertogin á St. Kilda o.s.fr. Tá ið urmakarin Lauritsen, sum eis­ini seldi tubbak v.m. á Áar­veg­num, vitjaði á Skansa­ garði, var eingin ivi um, at kort­ spælið L'hombre var á borð­inum inni í kabinettinum, har port­ier var millum stovuna og kab­i­nett­ ið. Anna Sofie Mohr, fødd Dav­ id­sen, og Johan Vilhelm Mohr høvdu tríggjar døtur. Fyrsta gift prest­a­kona á Viðareiði, onnur gift bónd­a­kona á Bornholm og triðja gift bóndakona í Kirkjubø. Tær báðar, sum meginpartin av teirra langa lívi búðu í Danmark, skrivaðu drúgv brøv til for­ eldrini á føroyskum, sum tær ikki høvdu lært í skúlanum. Prest­a­konan, Malla Faulenborg, elli­gomul á deyðastrá í Keyp­ mann­a­havn, segði við aðra av sín­um døtrum, sum enn er á lívi 101 ára gomul: ”Heilsa mær mínum kæru oyggjum.” Bókaútgáva Í 2008 gav Eik Grunnurin út bókina Eikirøtur 1832-2007 um: Færø Amts Sparekasse 1832-1962 Føroya Sparikassi-Eik 1963-2001 Føroya Sparikassi P/F-P/F Eik Bank 2002-2007 Av tí at P/F Eik Banki og Eik Grunnur fóru á heysin stutt eftir, at bókin kom út, fekk hon ein aktualitet, sum kan­ska eingin hevði roknað við. Hesin aldargamli sparikassin hevði ætt eftir ætt verið ó­svik­a­ ligi tryggleikin í peningamálum og sparipeningi hjá Føroya fólki. Tryggari enn stórbankar í øðrum londum. Føroya Spari­ kassi hevði eina aura av áliti, skyn­semi og varsemi. Adam var í paradísinum, til hann læt seg lokka – og par­a­dís­ ið hvarv. 175 ára gamli Føroya Spar­ i­kassi læt seg lokka – og spar­ ikass­in hvarv. Tað kom í ljósmála í tí Harr­ ans ári 2000 – snøggari kundi tað ikki verið – at vanligt vit og skil í umsitingini av almennum og priv­atum peningi í Føroya Spar­ i­kassa P/F-P/f Eik Banka varð tveitt fyri borð. Og tað við rúk­ andi ferð: Føroya Sparikassi gjørdist kast­i­bløka hjá ábyrgdarleysum speku­lantum, sum við broyttum nøv­n­um – P/F Eik Banki og Eik Grunn­ urin – broytti sparikassan til eina skurvblanding, sum vanlig fólk skiltu lítið og einki av. P/F Eik Banki og ný­stovn­ aði Eik Grunnur og Virð­is­ marknaður Føroya og Føroya Lands­stýri vóru aktørar í hes­ um øra leiki, sum eisini setti síni spor í landskassan, hóast hetta ikki átti at hent, um § 42 í løgtingsins lóg nr. 103 frá 26.07.1994 um stýrisskipan Før­ oya varð hildin. Fuglurin Fønix tevjaði bál og øsku. Men dansurin gekk so lyst­ i­liga við stóríløgum í Føroyum og í Danmark: Eik Bank Danmark A/S, Skand­i­aBank A/S og so rapaði úr sjáttuni: Kaupting Bank, Not­ i­o, Investa, Sprong, Finans Net­ bank og nógv annað. You name it. Heri Mohr 95 ár Í morgin fyllir Heri Mohr í Havn 95 ár Hóast høgan aldur er Heri væl fyri, og hann skriv­ ar javnan við­merk­ing­ ar til dagsins mál. Í dag prenta vit fyrsta part av hugaleiðing hansara, »Um at missa fótafesti« Heri vaks upp fyrstu ár­ ini upp á Skansagarði úti á Reyni. Foreldur hansara vóru Amalia (f. Egholm) og Ein­ar Mohr úr Havn. Tá hann var um tíggju ára ald­ur flutti húskið í nýggju húsini yviri við Strond – tað einasta húsið, sum var har um leiðir tá. Und­ir krígnum bleiv húsið tik­ið av eingilsmonnum, og búðu tey Undir Pisuvarða øll krígsárini. Heri hevur arbeitt sum rokn­skap­armaður stóra part­in av sínum lívi. Hann ar­beiddi hjá hjá Thomas Dam, Wenzel Petersen og Leif Waagstein. Í 1957 byrj­ ar hann at arbeiða á Før­oya Gjaldstovu sum rokn­skap­ ar­leið­ari, seinni bleiv hann full­trúi. Í 30 ár arbeiddi Heri sum tænastumaður, og í 1987 gjørdist hann stjóri á Føroya Gjaldstovu. Hetta starv røkti hann til 1. november 1991. Heri giftist við Maritu Páls­dóttir Hansen úr Gøtu í 1950. Tey fingu fimm børn: Sigrún, Biritu, Tord­ is, Maluna og Gunnar. Eis­ ini eigur Heri dóttrina Lis umframt abba- og lang­ abb­a­børn. Marita andaðist 2. apríl 2009, 84 ára gomul. Heri fylgir væl við í tí sum hendir í før­oyska sam­ fel­ag­num. Ofta síggjast hans­ara bein­raknu og ofta hvøssu við­merk­ingar og í miðl­u­num. Fólk í túninum millum Nýggjustovu og Fútastovu í Gongini. Myndin er helst tikin í 1890'unum