hósdagur 19. mars 2020síða 22

FRÍGGJADAGUR 20. MARS 2020 SOSIALURIN 34 Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 22 Nær munnu ó­van­ ligar tíðir hava sett djúp spor eftir seg í Før­oyum? 2. partur Heri Mohr Framhald úr mikudagsblaðnum: Sleyg og slatur og ósannindi áttu ikki at verið sett alment upp á prent, tí ilt er at byggja borð fyri báru: Fyri nøkrum árum síðani setti ein lands­stýrislimur hakan í ein mold­klump úti í Sandagerði við síð­ una av Landssjúkrahúsinum sum fyrsta stig til bygging av einum un­i­vers­i­tets­hospitali. Sum kunnugt rennur tíðin sum streym­ur í á. Sandáin rennur, til tíð­ir eymliga og til tíðir í foss­andi øði í almáttuga váta favn At­lants­ havsins. Í hesum økinum mill­um Landssjúkrahúsið og tann gamla próstagarðin verður longu um eina viku tað nýggja un­i­vers­itets­hos­p­i­ tal­ið víkt við veitsluhaldi. Í einari skrá Okkara Tjóð­sjúkr­ a­hús 2019 – eins prýðilig sum loys­ ing­ar­pro­klam­a­tiónin 2000 Frá heimastýri til fullveldi – er ná­ grein­i­liga greitt frá hesum stóra, søgu­liga tiltaki: Ein fríggjamorgun, morg­un­roð­ in fór so vakurt í havið, vóru øll tey mongu, ið starvast á Setrinum, kom­in út á Debesartrøð. Rektarin, í myrk­a­morreyðari troyggju við blonk­um knappum um hálsin, svørt­um vaðmalsbuksum, ullintum hos­um og spenniskóm, helt eina stutta røðu um introspektión við grund­hugsan: ”Vit eru føroyingar, serstøk tjóð við felags lagnu, eitt felags blóð.” Beint eftir røðuna av­ dúkaði hann eina standmynd av lands­stýris­manninum, sum fyri nøkr­um árum síðani setti hakan í jørðina til eitt føroyskt uni­vers­ i­tets­hospital. Standmyndin, úr før­oysk­um gróti, er ein maður í før­oysk­ari húgvu, posatroyggju við knapp­um vinstrumegin á háls­i­num, knæbuksum, hosum og hos­u­bondum og húðarskóm við tveingj­um. Í høgru hond hevur hann ein haka. Ella er tað kanska eitt pinn­agrev. Í málmplátu í neðra á standmyndini er rist navn­ið á landsstýrismanninum og mon­o­ gramm og fylgjandi tekstur: Tú vart eitt grev, tá ið á stóð. Standmyndin er ikki stór. Tó so, ein­ar tvær ella tríggjar ferðir størri enn stand­myndirnar av teimum anda­bornu Áarstovubrøðrunum, krymp­aðir til tvær sálarleysar dukk­ur niðri á Áarvegnum, beint har teirra barndómsheim, Áar­stova, stóð, áðrenn tað varð tikið nið­ur fyri umleið 85 árum síðani. Und­ir liðini á Nýggjustovu, har Nóls­oy­ ar­stova var, bygdi beiggi Niels R. Finsen, Olaf Finsen, fyrst í farnu øld nýtt stásiligt hús í romantikk- ar­kitekturi til apotek og annað endamál. Misrøkt – sum hevur hetta fyrr so stásiliga hús ongan góð­an – er hetta nakað av tí fyrsta, fremm­and­a­fólk síggja, tá ið okkara høv­uðsstaður verður vitjaður. Áðrenn øll húsini í Gongini vórðu burturbeind, og bóndahúsini Húsa­garður vórðu flutt til ”Mex­ ico”norð­an fyri Gundadal, var Áar­veg­ur – við ánni og trøðum og gullregni og sóljum í tøttum gróðri móti Amtmansborgini – saman við Bringsnagøtu, Gongini, úti á Reyni og Tinganesi sjálv sálin í okkara fitta, lítla høvuðsstaði. Har vóru eingi tóm, illa hildin hús. Nógvir turistar vitjaðu Havnina um summarið. Tá komu turistskip inn á Nólsoyarfjørð, og turistarnir vórðu fergaðir inn á Kongabrúnna við bjargingarbátum frá avvarðandi skipum. Miðskeiðis í farnu øld varð Tórshavnar havn útbygd so mikið, at pláss var fyri størri ferðamannaskipum og fleiri ferðafólkum. Aftur til Debesartrøð Tá ið avdúkingin av standmyndini var liðug, kunngjørdi rektarin, at vígslu- og veitsluhaldið skuldi byrja í tí nýggja universitetshospitalinum stund­isliga kl. 19, og at allir professararnir og lektararnir og annars øll, ið starvast á Setrinum, skulu vera á Trøðni hálvgum sjey. Ein professari og ein lektari skulu bera øll sangheftini [sum eisini er veitsluskrá] í einum rimaleypi og einum tættleypi við fetli oman í móttøkuhøllina. Ætlanin er, at teir báðir undir borðhaldinum skulu greiða frá týdninginum av tí føroyska leypinum í miðøldini. Borðreitt verður fyri 800 innbodnum. VIP-flogførini við gestum, sum áttu at komið við leiguflogførum, vórðu darvað, men til alla Guds lukku lendu tey í góðari tíð á midnátt. Fólk vóru so smátt farin at Um at missa fótafestið Áarstova, sum varð tikin niður mið­ skeið­is í tríatiárunum. Her vuksu skalda­brøðurnir Janus og Hans Andre­as Djurhuus upp. Niðanfyri síggj­ast Knútstova og Vertshúsið, sum í dag hýsa matstovuni, sum er up­p­kallað eftir Áarstovu Havnin fyri aldarskiftið fyrra. Ljósa húsið er Nóls­oy­ar­stova, har beiggi Niels R. Finsen, Olaf Finsen, fyrst í farnu øld bygdi nýtt stásiligt hús í romantikk- ar­kitekturi til apotek og annað endamál