hósdagur 30. apríl 2020síða 34

FRÍGGJADAGUR 1. MAI 2020 SOSIALURIN 39 34 Regin W. Dalsgaard, sum telist millum tey fremstu í føroyska íverksetaraumhvørvinum, er í løtuni í ferð við at menna í UV reinsara, ið skal gera tað lættari hjá stovnum og øðrum at sóttreinsa ymiskar lutir, sum millum annað kunnu smitta við koronavirus. Viola, sum UV reinsarin eitur, hevur nógvar menningarmøguleikar, heldur Regin W. Dalsgaard STEINAR PATURSSON Í hølunum hjá Inova á Hoy­ víksvegnum hevur Regin W. Dalsgaard seinastu tíðina arbeitt við at framleiða ein UV reinsara, ið skal gera tað lætt­ ari at halda gott reinføri í hesum koronatíðum. Tankin hjá Regini Dalsgaard er at nýta UV perur - ultraviolett ljós - í einum skápi, har millum annað leikur og aðrir lutir kunnu leggj­ast á hillar. UV ljósið lýsir frá øll­um síðum í skápinum, soleiðis at all­ ar flatur á øllum lutunum verða lýst­ar, og allar bakteriur - og vira - verða dripin. UV reinsarin hevur fingið navnið Viola. Viola er sjálvandi ein tilsiping til ultraviolettu strál­ urnar, ið reinsarin brúkar, men har­um­framt spældi Regin Dals­ gaard eisini violu hjá Nikolaos Kapn­as, tá hann var yngri, og Niko­laus Kapnas var ein sera upp­fin­samur maður, sigur Regin Dals­gaard, ið sostatt eisini heiðrar Niko­laosi Kapnas á hendan hátt. Endamálið við Viola er sostatt at gera tað lættari at halda lutir reinar fyri bakterium og øðrum smittandi, og sleppast skal frá at vaska og skrubba hvønn einstakan lut - eitt tíðarkrevjandi arbeiði. – Hetta er ein lættur máti at halda gott reinføri. Tað skal vera so lætt, at dugir tú at seta eina plátu av smákakum inn í ein ovn, so dugir tú eisini at brúka Violu, sig­ur Regin Dalsgaard um nýggja UV reinsaran. Gomul tøkni, nýggjur brúksháttur At nýta UV tøkni at desinfisera lut­ir er ikki nakað nýtt hugskot, og uppi í Inova stendur eisini ein UV reinsari. Tað var eisini hesin UV reinsarin, ið var upprunin til hugskotið hjá Regini W. Dalsgaard. Regin Dalsgaard hevur seinastu árini starvast í SMS, men segði seg úr starvi til 1. mei fyri at fara undir íverksetaravirksemi aftur. Regin Dalsgaard hevur bakgrund sum íverksetari, og hann settist tí at menna ymisk hugskot, sum hann hevði. Nú í seinastuni eru fleiri dag­ stovnar í stóran mun farnir at fylgja donskum tilmælum, ið siga, at leikur skulu vaskast ann­ an hvønn tíma orsakað av korona­ smitt­uni, og av tí sama vórðu nógv­ar leikur goymdar burtur, tí tað gjørdist ov møðsamt at vaska leik­urnar í heilum. Regin Dals­ gaard hevur sjálvur tvey børn á stovni, og tí kom hann í tankar um UV reinsaran, ið stendur á labor­a­ tori­inum hjá Inova. Inova nýtir UV reinsara at desin­fisera amboð og annað, ið verð­ur nýtt á laboratoriinum. Talan er kortini um eina stóra indu­strimaskinu, ið kostar yvir 100.000 krónur. Grundtankin hjá Regini Dals­ gaard var, at tað, ið stóra indu­stri­ maskinan ger, eigur eisini at lata seg gera í einum minni og av­mark­ að­um formati. – Tað er upplagt at brúka UV tøkn­ina til leikur. Leikur er ein av stóru smittuspjaðarunum, tí at tú nertir við leikur, og oftast eru fleiri børn, ið nerta við somu leik­ ur. Samstundis er tað eitt stríð at vaska leikurnar, tí tú skalt inn at vaska allar flaturnar á leikunum, og tað tekur sjálvandi tíð, sigur Reg­in Dalsgaard og leggur aftrat, at føroysku barnagarðarnir vórðu noydd­ir at goyma leikurnar burtur av tí sama. – Viola skal virka upp á nakrar fá­ar minuttir. Tað vil siga, at tú legg­ur leikurnir inn í Violu, og nakr­ar minuttir seinni kanst tú taka tær út aftur, og tær eru reinar, sigur Regin W. Dalsgaard. Í sambandi við at menna Violu hevur Regin Dalsgaard granskað í brúkinum av UV ljósi, og í tí sambandi kom hann fram á granskingina hjá Niels Finsen. Niels Finsen, sum varð føddur og uppvaksin í Føroyum fekk sum kunnugt heiðursløn Nobel's í medi­sini í 1903 fyri arbeiðið sítt við UV stráling móti tuberklum, um­ framt at hann sjálvur framleiddi UV tól til stráling. – Tað er rættiliga fantastiskt, at 100 ára gomul tøkni nú kann tak­ ast fram aftur og nýtast í einum øðrum samanhangi, sigur Regin Dalsgaard. Nomatek framleiðir prototypu Á laboratoriinum hjá Inova hev­ ur Regin Dalsgaard eitt svart skáp við ljósum og hillum, og í kass­ anum liggja alskyns leikur. Hetta er kortini ikki prototypan, men eitt modell, ið skal vísa kon­septið handan Violu. Veruliga proto­ typan er í løtuni í ger uppi í Noma­ tek og skal eftir ætlan standa klár um tríggjar vikur. – Tað vísti seg, at Nomatek hev­ ur nógvar royndir innan at gera vatn­verk. Jákup Magnussen, sum byrjaði Nomatek og sum er sivil­ verk­frøðingur, hevur síðan 1998 arbeitt við at gera vatnverk, har UV strálur verða brúktar. Tí helt hann, at tað var spennandi at ar­ beiða við hesum til aðra nýtslu, sig­ur Regin Dalsgaard. So skjótt prototypan stendur klár, fer framleiðslan av Violu í gongd, og um fimm vikur ætlar Regin Dalsgaard at tíggju violur skulu út á tíggju dagstovnar í Tórs­havnar kommunu. – Eg setti meg í samband við Tórs­havnar kommunu fyrst, og kommunan var áhugað í Violu. Nú fara vit at byrja við 10 dagstovnum, har vit kanna, hvussu væl hetta eydnast, sigur Regin Dalsgaard sum væntar, at framleiðslan fer upp í ferð eftir fyrstu royndirnar. Kappingarfør tøkni uttan fyri Føroyar Uttan iva er tílík tøkni til í Kina og í øðrum londum frammanundan, heldur Regin W. Dalsgaard. Koronakreppan hevur kortini víst á trupulleikar við at líta ov nógv á Kina. Í fyrsta føri var kin­es­iska stjórnin ikki reiðilig um smittu­ vandan av koronavirus, og í seinna føri hevur tað víst seg at vera trupulleikar við koronaverjum, ið síðani eru komnar úr Kina á ev­ropeiska marknaðin. Millum annað kinesiskt fram­ leidd­ar maskur og testkits, ið skuldu hjálpa í verjuni móti kor­ ona­virus, vístu seg at vera óegnað til endamálið, og fleiri evropeisk lond, teirra millum Holland og Spania, valdu ikki at nýta kin­es­ isku framleiðsluna. – Tað er heilt vist, at hetta er ein FØROYSK UV LO MÓTI KORONAS Tað skal vera so lætt, at dugir tú at seta eina plátu av smákakum inn í ein ovn, so dugir tú eisini at brúka Violu