hósdagur 30. apríl 2020síða 36

FRÍGGJADAGUR 1. MAI 2020 SOSIALURIN 39 36 Spyr og fá svar um útbúgvingar. Allar. Allastaðni. Tað er tú, sum tekur endaliga avgerð um tína útbúgving, men nú kanst tú fáa svar upp á spurningar um lestur her í Sosialinum. Útbúgvingarvegleiðarin á Vegleiðingarstovuni/Studna vegleiðir teg um tínar møguleikar innan útbúgving og um tey fíggjarligu viðurskiftini. Útbúgvingarvegleiðarin arbeiðir dagliga við at vegleiða fólki, sum ætla sær undir útbúgving í Føroyum ella uttanlands, antin tað er styttri ella longri útbúgving, verklig ella ástøðilig. Tú kanst senda spurningar um útbúgvingar til post@sosialurin.fo, og so kemur svarið her í Sosialinum. HVAT ER LÍVSLANG– OG KARRIERUVEGLEIÐING? Spyr og fá svar um útbúgvingar. Allar. Allastaðni. Í hesum døgum er arbeiðs­ støðan hjá fleiri broytt og kann tykjast óviss, og tí ganga nógv tykkara uttan iva og hugsa um fram­tíðarútlitini - og kanska er hetta rætta løtan at hugsa um eina vend í arbeiðslívinum. Hevur tú hug og tørv at tosa við ein veg­leið­ara um hesi viður­skifti, so hevur tú møgu­ leikan í Veg­leið­ingar­stovuni. Ring til 200910, skriva til vegleiding@uvs.fo ella skriva á kjattið, sum er opið hvønn yrka­ dag, tá Vegleiðingarstovnan vanliga er opin. Er tín arbeiðsstøða broytt? Lívlong vegleiðing - er fyri øll Tað er sera umráðandi, at lív­ long vegleiðing ella karrieru­ vegleiðing er fyri øll í Før­oyum, tí útbúgvingar- og arbeiðs­ marknaðurin broytist støðugt og kann mangan tykjast sera fløktur. Karrieruvegleiðing “Karrieruvegleiðing” er eitt hugtak, sum verður nýtt innan vegleiðing í okkara granna­ londum (á enskum “career guidance”). Tá vit hoyra orðið “karriera”, so hugsa fleiri okk­ara ivaleyst um “at gera karrieru”, t.v.s. at “klatra upp eftir karrierustiganum” – at fara frá einum arbeiði til eitt annað, sum er hægri á “karrieru-stiganum”. “Karriera” hevur tó ein breið­ ari týdningin í sambandi við karrieru­vegleiðing. Hugtakið “karriera” fevnir um lívið og lívs­umstøður, og hvussu eitt menniskja fer ígjøgnum lestrar- og arbeiðslívið – “karriera” umfatar sostatt bæði per­són­lig og faklig viðurskifti. Lívlong vegleiðing Endamálið við lívlangari veg­ leið­ing er at vegleiða fólki í øllum aldri at menna seg, hetta verið seg útbúgvingar- ella arbeiðsliga, og at trívast í tí tey takast við. Lívlong vegleiðing tekur støð­ið í tínum lívi, í tínari støðu, og í teimum ynskjum, tú hevur fyri tína framtíð viðvíkjandi les­naði, læru, arbeiði ella øðr­ um. Lívlong vegleiðing hevur so­statt týdning fyri lívsvirðið hjá einum menniskja. Tað er neyðugt at kunna leita sær vegleiðing og fáa svar upp á spurningar og ivamál í sambandi við “skiftistíðir” í lívinum – tað er tá vit fara undir lesnað, ynskja at broyta arbeiðs­leið, ynskja at før­leika­ menning okkum ella tá vit skulu velja lívsleið og annað – alt sera týdningarmikil, men mangan torfør stig í lívinum. Lívlong vegleiðing kann eisini hava gagnliga ávirkan á bú­skapin í samfelagnum. Tá fólk hava møguleika at fáa veg­leiðing innan val av yrki, um tey gerast arbeiðsleys ella ynskja at broyta lívsleið, kann vegleiðing føra við sær, at tey koma skjótari í gongd við tað, tey ynskja, til gagn fyri tann einkulta, arbeiðsstaðið og sam­ felagið sum heild. Útbúgvingar Nógv fara gjøgnum út­ búgv­ingar­skipanina og út á arbeiðsmarknaðin á sjálv­ støðugan hátt, men onnur hava tørv á at tosa við ein veg­ leiðara, tá tey skulu velja. Á út­búgvingarstovnunum eru til­boð um vegleiðing. Tó kann verða neyðugt at søkja sær vegleiðing aðrastaðni - eitt nú á Vegleiðingarstovuni, sum eisini er eitt tilboð um veg­ leiðing um útbúgvingar- og ar­ beiðsmark­naðarmøguleikar til øll í Føroyum. Vegleiðingarstovan er sett á stovn Nú Vegleiðingarstovan er sett á stovn, kunnu øll í Føroyum fáa javnbjóðis atgongd til góða veg­leiðing innan útbúgvingar-, læru- ella arbeiðsmøguleikar. Á Vegleiðingarstovuni eru fólk vælkomin inn á gólvið at tosa um teirra útbúgvingar- og starvs­møguleikar við øllum tí, sum tað inniber. Eisini ber til at ringja ella senda ein teldupost. Øll útbúgvingarøki eru um­ boðaði á Veg­leiðingar­stovuni. Tí er altíð møguleiki fyri dygdargóðari vegleiðing – og vit vita, hvønn vit skulu seta okk­um í samband við fyri at fáa besta svarið upp á spurningar og iva­mál. www.vegleiding.fo heitur heimasíðina. Nærum 2000 fingu stuðul frá Studna til hægri lestur í fjør Fyri skúlaárið 2018/19 sæst, at 1.977 føroyingar fingu stuðul til hægri lestur. Áleið helvtin, 984, lesa í Føroyum. Í Danmark eru tey 848 og 145 lesa í øðrum londum. Í Føroyum lesa tey flestu stóru útbúgvingarnar á Setrinum. Tað er námsfrøði, lærari og sjúkrarøktarfrøði. Eisini maritimu útbúgvingarnar skipari/skipsførari og maskinmeistari eru væl dámdar. Í Danmark lesa flest føroyingar samfelagsvísind (samfelag, búskap, løgfrøði v.m), men eisini heilsuvísind er væl umtókt. Tað eru útbúgvingarnar lækni og ergo- og fysioterapi, sum ikki verða bjóðaðar út í Føroyum, sum verða lisnar. Í øðrum londum fingu 145 studning í farna skúlaárið. Tað er heilsuvísind og samfelagsvísindi sum flest lesa. Yvirlit yvir hvat fakøki føroyingar lesa: Lesandi, hægri lestur, eftir útbúgvingarøki, sum hava fingið stuðul frá Studna skúlaárið 2018/19 Útbúgvingarøki FO DK Onnur lond Tils. Samfelag, búskapur v.m. 157 241 29 427 Tekniskar, verkfrøði, maskin, bygging o.a. 219 144 12 375 Námsfrøðingur og lærari v.m. 271 93 1 365 Heilsuvísind 121 186 30 337 Humaniora og teologi 79 71 20 170 Maritimar, skipari og skipsf. 109 8 0 117 Nátturuvísind 28 60 19 107 Listarligar 0 22 27 49 Landbrúk, nattúra og umhvørvi 0 7 3 10 Matvøra og starvsstova 0 8 1 9 Miðlar og samskifti 0 3 3 6 Løgregla og verja 0 5 0 5 Tilsamans 984 848 145 1.977 Háttur Tølini fyri lesandi í Føroyum eru gjørd við støði í mánaðarliga lestrarstudninginum – øll á hægri útbúgvingum, ið hava fingið studning í skúlaárinum, eru tald við. Tølini fyri lesandi uttanlands eru gjørd við støði í ferðastudninginum – øll á hægri útbúgving, ið hava fingið studningin í skúlaárinum, eru tald við. Fyrivarni skal takast fyri at ikki øll lesandi søkja studning. KELDA: STUDNI 2019 Lesandi á Fróðskaparsetrinum sum fáa barnastudning Fróðskaparsetur Føroya 2014/15 2015/16 2016/17 2017/18 2018/19 Øll lesandi 444 548 695 648 680 Lesandi sum hava børn 179 255 322 304 322 Børn hjá hesum 349 508 639 615 663 Tølini vísa m.a., at umleið helvtin av teimum lesandi á Setrinum eru foreldur, og at hesi lesandi hava 2 børn í miðal. Miðaltalið av børnum hevur verið rættiliga støðugt seinastu árini, tó er talið eitt lítið sindur hækkandi 5 tey seinastu árini. Tølini eru gjørd við støði í mánaðarliga lestrar­studn­ inginum. Øll, ið hava fingið studningin í skúlaárinum eru tald við. KELDA: STUDNI SEPTEMBER 2019 Yvirlit yvir hvat fakøki føroyingar lesa: