mikudagur 6. mai 2020síða 18

HÓSDAGUR 7. MAI 2020 SOSIALURIN 40 18 FRANTS JENSEN S einasta árið hevur stór ósemja verið millum bøndur og festarar á aðrari síðuni, og so fleiri av høvuðsleikarunum í ferða­ vinnu­ni á hinari. Stjórin í Visit Faroe Islands, Guðrið Højgaard, segði soleiðis í Sosialinum fyri viku síðani: – Tað er eitt stórt stig frá bónda­lívi til ferðavinnu. Tað, sum nakrir bøndur og óðals­ menn hava gjørt við­víkjandi ferða­vinnu í Føroyum, hevur tíverri verið til skaða fyri ferða­ vinnuna. Ongastaðni í Norður­ londum kostar tað at ganga eftir skervi og sandi. Men tað kostar tað nú í Saksun. Fólk fáa heldur ikki kvittanir. Tað uppliva tey millum annað á Trælanípuni. Prísstøði er eisini at undrast á. Um fólk skulu rinda, so skulu tey eisini fáa eina tænastu. Hetta hevur tíverri gjørt, at nógv ferðafólk hava fingið eina neiliga mynd av Føroyum, segði Guðrið Højgaard. Lóggávan skal virðast Stjórin í Jarðum, Símun Gul­lak­ sen, vísir á, at tað grundleggjandi manglar virðing fyri arbeiði og rættindunum hjá bóndum og festarum. – Vit hava lóggávu á økinum, og hon skal bara virðast. Møgu­ liga skal tó okkurt smávegis snikk­ast til, sigur Símun Gullak­ sen. Tað, sum hann millum annað sipar til, er, at fólk kunnu ikki bara fara, tá ið tey hava hug og ganga, har teimum lyst­ ir. Hann vísir á, at tað órógv­ar landbúnaðin, millum annað lembingina, rakstur, haru­ skjóting, og at hagin slítist sera illa, har nógv fólk ganga, og at har verður einki bit eftir til seyðin. – Verandi lóg kann væl nýtast. Hon sigur millum annað, at eig­ arin skal spyrjast, áðrenn farið verður í hagan. Tað skal bara haldast, sigur hann. Útlendingar gjalda, føroyingar ókeypis Hann vísir á, at Jarðir ynskir ikki at taka rættin frá føroyingum at fara í hagan. – Tað er ferðavinnan, ið skal rinda fyri at uppliva føroysku náttúruna. Tað vil siga útlendsk ferða­fólk. Men eru tað stórir før­ oy­skir skipaðir bólkar, ið fara av­stað, so skulu tey eisini rinda, sigur Símun Gullaksen. Tá ið talan er um føroyingar, ið hava útlendskar gestir á vitjan í Før­oyum, sigur formaðurin í Jarð­um soleiðis. – Um tú til dømis hevur tveir danskar vinir á vitjan í Føroyum, og tú fert og vísir teimum vøkru náttúruna, so skulu teir ikki gjalda fyri tað, sigur Símun Gul­ laksen. Men hvat við almannarættinum at ganga í haga? – Almannarætturin at ganga kann ikki útinnast í Føroyum, tí tað er nú einaferð soleiðis, at hagarnir í Føroyum í høvuðs­ heiti­num verða nýttir til land­búnaðarendamál og eru matrikkuleraðir. Hartil eru sera fá tílík litra økir, tað vil siga alment skrásettir vegir – so tað er burturvið at tosað um ein almannarætt í Føroyum, sigur Símun Gullaksen. Virðingin manglar Formaðurin í Jarðum vísir á, at tey flestu kenna alt ov lítið til, hvussu viðurskiftini eru skipað hjá bóndum. – Vit hava fýra lógir at halda okkum til. Tað eru hagalóg, lóg um landsjørð, girðingarlóg og matrikkullógin. Tey, sum siga, at vit bara rinda 50 til 100 krónur í leigu um árið, og so hava vit ræðisrættin á øllum, kenna als ikki til viðurskiftini. Vit hava eisini eitt festibræv, har tað ligg­ur í, at vit millum annað mugu halda garðin, ogn, hegn og annað. Festibrævið er umsetiligt og hevur somu rættindi sum ognar­brøv. Um ognin ikki er væl hildin, hevur hon einki virði. Tí ber tað stórar útreiðslur við sær at hava ein garð, sigur hann. Hann vísir á, at eingin í Føroyum verður ríkur av at vera bóndi. – Teir flestu bøndurnir hava okkurt annað starv við síðuna av. Tað er áhugin fyri land­ búnaði­num, sum drívur verkið. Ferða­vinnan kann vera eitt bein við síðuna av, sum bøndur kunnu hava, men av teimum 784 milliónunum, sum Visit Faroe Islands reypar um, at ferða­vinn­ an kastar av sær, endar næstan einki hjá bóndunum. Tað eru onnur, sum forvinna pen­ingin, og í alt ov stóran mun dettur peningur ikki niður, har hann eigur. Men hetta skal broyt­ast. Vit, sum vara av jørðini í Før­ oy­um, skulu sjálvandi verða ein náttúrligur partur av ferða­ vinnu­menningini, og vit skulu sjálv­andi hava møguleikan at flyta okkum partvíst yvir í tænastuvinnuna, soleiðis at hetta kann betra um raksturin, sigur hann. Stórlætni frá Visit Faroe Islands Hann heldur, at ferða­vinnu­ smið­ir og Visit Faroe Islands hava verið stórlátin. – Tey flestu ferðafólkini koma ikki til Føroya fyri at sova á ein­ um Hilton hotelli í Havn ella at eta á fínari matstovu. Tað er gott, at tey hava góðar umstøður. Men tey koma fyrst og fremst vegna føroysku náttúruna. Tað er ikki sørt stórlætni, tá ið vit fáa at vita frá Visit Faroe Islands og øðrum, at vit bara skulu makka rætt, sigur hann. Hann vísir á, at tey millum annað hava upplivað tað soleiðis, tá ið Visit Faroe Islands í fjør og aftur í ár ætlaðu at hava tiltakið ”Closed for maintenance”, har ferðafólk koma at gera og bøta um gøtur ymsastaðni í landi­ num. – Tey spyrja ikki jarðar­eigar­ ar­nar um loyvi, ella hvat vit halda. Tey tosa kanska við eina kunningarstovu og onkra kom­ munu. Onkur jarðareigari er tó stutt frammanundan spurd­ur, men samstundis hevur við­ kom­andi fingið eitt skjal at skriva undir, at hann ikki skal taka pengar frá ferðafólki at ganga gøtuna, sum ferðafólk bøta um. Hetta ber als ikki til. Um tey ynskja, at vit skulu vera við, so mugu vit hava ein dialog. Strategi­in má fullkomiliga broytast, sigur Símun Gullaksen. Eyka bein at standa á Stjórin í Jarðum vísir á, at før­ oyski bóndin og festarin fegnir vilja vera partur av ferðavinnuni. – Sum nevnt eru fleiri bøndur og festarar, ið hava annað arbeiði við síðuna av. Teir síggja ferða­ vinnuna sum eitt eyka bein at standa á. Fleiri vilja gera nakað við ferðavinnuna í staðbundna økinum, men nógvir kenna seg yvirrendar av øðrum fólki innan ferðavinnuna, sum koma inn á teirra øki. Tá ið lógirnar ikki verða hildnar og virksemi hjá bóndunum ikki verður virt, so – Tá ið lógirnar ikki verða hildnar og virksemi hjá bóndunum ikki verður virt, so fara teir upp á bakbeinini. Tað er ikki løgið. Men vit vilja fegin samstarv, sigur Símun Gullaksen, nýggjur stjóri í Jarðum MANGLAR VIRÐING MANGLAR VIRÐING FYRI BÓNDUM OG FYRI BÓNDUM OG FESTARUM FESTARUM Um vit ikki vera hoyrd, so kunnu vit eisini steingja allar hagar sambært galdandi lóggávu Símun Gullaksen, stjóri í Jarðum