hósdagur 14. mai 2020síða 32

HÓSDAGUR 15. MAI 2020 SOSIALURIN 41 32 Óli Jacobsen Óli Jacobsen 39. partur V it koma nú at halda fram við røðini um Kristi­an Djurhuus. Hon er grundað á hans­ ara handrit, sum telur meira enn 2.000 maskinskrivaðar síður. Her verður bara tað týdningarmesta tikið burtur úr. Nú er hann komin á ting í 1932, og tí er framhaldið av hesi røð eisini fyri ein stóran part politisk søga. Eisini søga, sum ikki hevur verið kend fyrr. Tað tykist sum at Kristian um­ boðar eitt nýtt ættarlið av polit­ ik­arum í fremstu røð. Hann er sak­ligur og jarðbundin. Kristian: Mourentius við Stein var gløggur og vinstrahallur Mourentius við Stein var eini tvey ár eldri enn eg, men vit vóru vin­ir og skúlafelagar í Havn. Pápi hans­ara var Dia við Stein, tey búðu úti á Reyni. Tað var eitt fátækt heim, men tað var nossligt. Teir vóru fýra brøður. Allir vóru sera musik­al­ sk­ir. Teir spældu serliga violin men eisini horn. Pápin spældi til dans, og synirnir blivu limir í Tórshavnar Tónleikarfelag, har Bakar Hansen var lærari. Páp­in var kendur fergumaður, til havnin kom í 1920. William Heine­sen hevur vist havt teir í hug­anum, tá ið hann skrivaði bók­ina Glataðu spælimenninir, De fortabte spillemænd. Mourentius var longu sum ung­ ur áhugaður í politikki. Hann var ógvuliga vinstrahallur. Vit vóru nakr­ir ungir, sum høvdu gjørt ein politiskan klubba. Umframt okk­um báðar vóru tað Jóan Pet­ ur Davidsen, ættaður av Sandi, seinni kendur løgtingsmaður fyri javn­aðarflokkin, og Niels Eides­ gaard úr Oyndarfirði. Vit plagdu at savnast í hoyggj­ húsinum hjá abba, Christian í Ólastovu við Skansavegin. Har var altíð kølið inni, men vit høvdu eina innvortis glóð. Eg minn­ist, at tað vóru serliga Jóan Pet­ur og Mourentius sum vóru brenn­andi, teir heltu meira til komm­unism­ una. Hetta gjørdi meg meira varn­ an. Teir høvdu komm­un­istisk rit, sum teir lósu upp úr. Niels var meira millum teir báðar og meg, sum var meira frílyntur. Men eitt vóru vit samdir um. Samfelagið tørvaði broytingar, so tey fátæku fingu betri kor, men vit vóru ikki samdir um, hvussu hetta skuldi gerast. Men klubburin fekk ikki langa livitíð. Vit mistu klubbhølini, tá ið abbi fekk varhugan av, at tað varð roykt í hoyggjhúsinum. Tá kundi lættliga eldur koma í, tað vildi abbi ikki risikera. Jóan Petur fór seinni niður at læra til bakara, meðan Mour­ enti­us fór at arbeiða hjá Valdemar Lütz­en, har hann fór at koyra við koli. Mourentius var altíð áhug­ að­ur í bókmentum, hann las og skrivaði nógv. Seinni var hann við til at stovna javnaðarflokkin og varð saman við Petur Mohr Dam valdur á ting í 1928. Hann var tingmaður í tvey valskeið til 1936. Hann bleiv eisini blaðstjóri á floks­blaðnum, Føroya Social Demo­krati. Nøkur ár seinni, hetta var í 1930-unum, kom tvístøða mill­um hann og Petur Mohr Dam, sum ikki kundi hava eini mann undir liðini á sær, sum var stinn­ ari í tí hugsjónarliga enn hann. Tá kann tað tykist merkiligt, at hann skuldi enda júst á Dag­ blaðn­um sum prentari og hjálpar­ blað­stjóri. Men hansara skriving var altíð ógvuliga saklig, og vísti, at polit­ iskt hevði hann kortini ikki gjørt tað stóra lopið. Hann skriv­aði nógv av siðsøgu úr Havn. Niels Eidesgaard bleiv prentari á Tingakrossi, og var ein av stovn­ ar­unum av B36. Eisini sóttarhald í 1933 Eg má heldur koma aftur til byrj­ an­ina av árinum 1933. Tað var ein øgiligur stormur 2. januar. Tað var so nógvur vindur, at N.J. Mort­ensen ikki tordi at koyra við bil­inum hjá sær. Eg fekk at vita úr Sumba, at uppgangurin har var størri enn menn minnast. Tann 8. januar høvdu vit jóla­ træ í klubbanum fyri 600 børnum, um­framt 100 vaksin, sum hjálptu til. Hetta var ein væleydnað veitsla. Tann 18. januar boða heilsu­ myndug­leikarnir frá sóttarhaldi í sambandi við eini nýggjari krím­ sjúku, sum var farin at ganga. Hetta merkti, at vit aftur skuldu seta tiltøk í verk. Tann 14. februar fekk eg fjar­ rit frá fútanum, at ferða­manna­ skipið Sleipnir skuldi í sótt­ar­hald, tá ið hann kom á Tvør­oyri. Eg fór um­borð og gjørdi skiparan var­ ug­an við hesi boð­ini. Hann bleiv í øðini og greiddi frá, at løg­regl­an í Havn hevði givið teim­um frítt at fara. Eina løtu seinni kom aftur eitt fjar­rit frá fút­an­um, at skipið varð kannað í Havn, har tað varð stað­fest, at eing­in grund var at halda skip­in­um aftur. Hetta var flovis­ligt fyri myndugleikarnar í Havn. Hevði tað verið onkur ann­ ar, hevði helst meira verið gjørt burt­ur úr. Kreppan ger um seg Stóra fyritøkan J. Mortensen var í fíggjarligum trupulleikum og hevði kr. 6.000 í eftirstøðu fyri havnargjøld. Men hetta varð greitt soleiðis, at fyritøkan gav trygd í 200 ballum av klippfiski, sum skuldi avskipast í mai-juni. Í februar var aftur arbeiðs­ ósemja. Eg fekk boð frá arbeiðs­ gev­arum, at arbeiðararnir høvdu niðurlagt arbeiðið. Eg fekk sam­ band við formannin í ar­beiðs­ manna­felagnum Fylking og segði hon­um, at verkfallið var ólóg­ligt sambært galdandi lóg. Hann lovaði mær beinanvegin at áleggja arbeiðarunum at fara aftur til arbeiðis. Johan Bech stríddist fyri tey veiku Tann 22. februar var eg farin um­ borð á Sleipner fyri at fara til Vágs. Men tá fekk eg boð um, at eldur var í húsinum hjá Johan Bech. Eg fór í land aftur, men tá var húsið niðurbrent. Eg fór bein­ an­vegin at leita í leivdunum fyri møgu­liga at finna orsøkina til eld­ in. Fann skjótt útav, at orsøkin var ein ótættur komfýrur. Johan var óførur útróðr­ar­ mað­ur. Hann legði ofta nógv fyri. Men hann kendi væl streym, og kom ikki í óføri. Johan róði eisini út við mot­ orbátunum hjá Niels Juel Mort­ en­sen, hann fiskaði eisini væl. Hann var ein av odda­monn­un­ um í Fylking, har hann eitt skifti var formaður, og hann stríddist dúgliga móti øllum órætti, sum var framdur móti arbeiðsmonnum og fiskimonnum. Hann helt seg heldur ikki aftur at siga sína meining við Niels Juel Mort­en­ sen. Tað kundi tí koma tvístøða teirra millum. Men Niels Juel var ikki ein maður, sum var firt­in leingi, so hetta javnaði seg skjótt. Vanliga vóru rímiliga góð við­ur­ skifti teirra millum. Johan var Víst var Kristian Djurhuus sambandsmaður, men samstundis var hann meira frílyntur enn nógvir av teimum gomlu politikarunum. Hetta var hansara styrki SIÐSØGA VAR Í KLUBBA SAMAN VIÐ VINSTRAHALLUM Kristian Djurhuus: Mourentius Viðstein og Kristian Djurhuus høvdu politiskan klubba. Abbi Kristian, Kristian í Ólastovu, steðgaði fyrsta politiska virkseminum hjá abbasoninum.