hósdagur 4. juni 2020síða 19

FRÍGGJADAGUR 5. JUNI 2020 SOSIALURIN 44 19 Komandi partur Komandi partur av frásøgnini hjá Kristian Djurhuus kemur um tvær vikur. Í komandi parti verður greitt frá Brynhild, mammu Sigrun Gunnarsdóttir, sum beint nú hevur listaframsýning á Eiði. Hennara kendasta “modell” er mamman, sum var eitt heilt serligt menniskja, sum verður umrødd í sambandi við framsýningina. Tann 11. januar frætti eg, at nakr­ir av mínum góðu vinum á Tvør­oyri høvdu skipað fyri eini adr­essu móti jarðarlógini. Eg ringdi til ein teirra og spurdi um hetta pass­ aði, og tað játtaði hann. Grund­ gev­ingin var tann, at hann ikki helt, at óðalsjørðin skuldi takast frá teimum, sum áttu hana. Eftir at hava greitt honum frá veru­ leik­anum í málinum, mátti hann ásanna, at hann hevði ikki sett seg nóg væl inn í málið. Hann greiddi eisini frá, at tað var Jóannes Patursson, sum var stig­takarin til hesa adressu. Men hann segði mær, at hann vildi taka sítt navn av listanum. Men henda adressan fekk ein hóp av undirskriftum runt oyggj­ arnar, eisini frá teimum jarð­ar­eig­ ar­um, sum kundi fáa gagn burtur úr nýggju lóggávuni. Sjálvt gamlar sambandsbygdir vóru, har nógvir veljarar fóru yvir til sjálvstýrisflokkin orsakað av hesum máli. Eg tosaði um hesa tíðina við ein skyldmann í Kvívík. Hann hevði verið sambandsmaður, men nú var hann gløðandi sjálv­stýris­ mað­ur. Tá ið eg spurdi hann um, hví hann hevði skift flokk svaraði hann: ”Tit stjala jørðina frá okkum óðalsmonnum, og slíkar menn velja vit ikki til løgtingið. Nú er tað bert Jóannes bóndi og hans­ ara menn, sum verja okkum, sum eiga óðalsjørð.” Tað var hopleyst at kjakast, so illur var hann. Hetta sigur nakað um, hvussu djúpt hetta við jørð stakk í fólki. Hann plagdi at gista hjá pápa, tá ið hann kom til Havnar, men tað gjørdi hann vist ikki eftir hetta av somu orsøk. Kaffi ein skaðiligur drikkur Í 1934 frætti eg, at danski kon­ serva­tivi flokkurin var hugaður fyri at seta á stovn eina deild í Føroyum. Tað skiltist, at tað var floks­formaðurin, Christmas Møll­ er, sum var komin við upp­skot­ in­um. Men hesum kom so einki burt­ur úr. Tað var heldur einki grund­ar­ lag fyri eini slíkari ætlan. Andras Samuel­sen var jú saman við Venstre á Fólkatingi, og tað sama var Johan Poulsen seinni. Tað bleiv nakað av ósemju inn­ anfloks um fíggjaravtaluna, vit høvdu gjørt við donsku stjórn­ ina. Her var avtalaður ein bein­ leiðis inntøkuskattur á hægri inn­tøkurnar heldur enn tollur á kaffi, te og sukur. Men her var mín støða, at inn­ tøku­skattur vildi raka tær størru inntøkurnar, meðan ein tollur, sum var upp á tal, vildi mest raka tey, sum vóru ringast fyri. Tað vóru eisini stuðlar hjá flokkinum í fremstu røð á Tvøroyri, sum vóru misnøgdir við mína støðu í hesum spurningi. Ein teirra helt við meg, at tann einasti, sum hevði vunnið nakað við hesi av­ talu, var Stauning við sínum javn­ að­ar­politikki. Hann helt eisini, at tað var eingin orsøk til ikki at leggja toll á kaffi, sum er ”en bundskadelig drik”. Og sukur er ringt fyri tenninar. Tí kundi tollur saktans eisini leggjast á sukur. Tað skal sigast, at í nevndini, sum viðgjørdi fíggjarætlanina var Edward Mitens ógvuliga sakligur og hann legði dent á, at henda ætlan átti at verða samtykt einmælt. Men tað tók langa tíð at fáa sjálvstýrismenn í nevndini at geva endalig beskeð. Men Mitens var greiður í síni støðutakan í hesum máli. Ólavsøkan 1934 Hetta árið var ólavsøkudagur ein sunnudag. Dagin fyri hevði Pat­urs­son roynt at gera um seg við at skipa fyri einum fundi á Doktaragrund í gomlu Havn­ini. Her var vanligt at hava al­menn­ar fundir. Men hesa ferð var lítil og eingin undirtøka. So flutti hann fundin til gamla komm­unu­skúla­ garð­in, har tað var basarur. Aftaná ætlaði Petur M. Dam eisini at halda røðu, men hann bleiv órógvaður av Patursson og hansara monnum. So royndi Dam at halda røðu á Tinghúsvøllinum, men her bleiv hann órógvaður av einum fullum og ólátaðum íslendingi. Við setanina av løgtinginum vórðu løgd fram ikki færri enn 70 mál til viðgerðar. Eitt var um­ rødda fíggjarætlan. Tann 15. august var umrøða í tinginum av einum uppskoti um ein rennistrong út á Stakkin norð­ ast í Streymoynni. Hetta lokala málið gav høvi til eina drúgva viðgerð, har tingmenn høvdu ein hóp av líknandi ynskjum. Tann 21. august hevði løgtingið vitjan av Brøgger professara úr Oslo, sum er biðin um at skriva fyrsta bind av søguni hjá Føroya Løgtingi. Margretha mátti taka um endan heima Tann 7. august fór sonurin, Johan, niður við Drotningini at fara á Rungsted Statsskole. Margetha var komin norður við honum. Mamma græt, tá ið hon segði far­ væl. Hetta var eitt serstakt kapitul hjá okkum, nú okkara elsti drong­ ur fór heimani frá. Heima á Tvøroyri varð Hans Andreas, Hassadi, konfirmeraður sama heyst. Fjarrit kom frá Johan, og vit bóðu Várharra um signing fyri Hassadi. Eg mátti skjótt aftur til Havnar, tað vóru so nógv mál sum bíðaðu. Øll henda frávera, hevur eisini merkt lívið hjá Margrethu, sum einsamøll hevur havt ábyrgdina av heiminum. Og hon skuldi loysa teir trupulleikar, sum stungu seg upp. Tað megnaði hon væl. Tann 19. oktober endaði ting­ setan, eftir at 350 mál høvdu verið viðgjørd. Hetta hevur vist verið met. Ein stóran part av teimum álitum, sum eru løgd fram. havi eg havt tann heiður at orða. Jóannes Patursson møtti ikki upp til seinasta tingfundin. Hann hevði ikki víst seg í tinginum eftir at jarðarmálini vórðu samtykt við 3. viðgerð. Ein føst umrøða á tingi var De af Amtmanden ene afgjorte sager. Tá nýttu tingmenn vanliga høvið til at tosa um alt millum himmal og jørð. Tá var eisini møguleiki hjá Sjálvstýrisflokkinum at finna fram viðurskifti, har teir kundu gera amtmannin til syndabukk. Í ár skuldi henda umrøðan vera tann 3. september, men tað merki­ liga var, at eingin tingmaður bað um orðið. Orsøkin kann hava verið, at Jóannes Patursson longu hevði brúkt alt krútið á teimum fólka­fundum, hann hevði skipað fyri. Eg hevði nógvar fundir í bún­ að­arnevndini, men Patursson møtti ikki eftir samanbrestin okkara millum. Patursson møtti tann 14. sept­ ember og kravdi, at eg skuldi geva honum eina umbering fyri okk­ ara samanbrest í nevndini, men tað avvísti eg. Vitjan í Kunoy Sum formaður fyri kommunu­ nevnd­ini var eg 27. august á vitjan í Kunoy saman við amtmann­in­ um. Har vóru ikki nógv hús, men bygdini tyktist at vera í góðum standi. Tað var eisini sagt, at øll húsini í bygdini vóru fíggjarliga væl fyri. Tey áttu jørð og pening í sparikassanum. Lærarin í bygdini Johan Svend Olsen (pápi Árna Olsen) segðist at vera tann, sum var best fyri fíggjarliga. Hann var giftur við dóttrini í einum vala­húsi. Vit vóru heima hjá honum og merktu, at hetta var eitt væla hús og mentað heim. Sendinevndin, sum tingaðist við danskar myndugleikar um eina fíggingarætlan. Fremst v.f. Edward Mitens, Andras Samuelsen og Jóannes Patursson Aftast: Petur Mohr Dam, Ole F. Joensen og Kristian Djurhuus. Margretha var ein dyggur stuðul hjá Kristiani Margretha og Kristian fingu fýra synir. Johan f. 1918 stendur t.h., Hans Andreas, Hassadi, f. 1920 situr frammanfyri á myndini, Erling f. 1921 stendur t.v. Ejler f. 1926 stendur á einum stóli aftanfyri.