týsdagur 9. juni 2020síða 11

11 Mikudagur 22. oktober 2014 · Nr. 120 Sosialurin Mikudagur 1. mai 2019 · Nr. 49 Mikudagur 10. juni 2020 · Nr. 45 sleppur eingin nakrastaðni. Vilja vit hava eina burð­ar­ dygga ferðavinnu, mugu vit eis­ i­ni vera til reiðar at seta í verk avmarkingar, ikki bara fyri út­ lendsk ferðafólk, men eisini okk­um sjálv. Gongdin ígjøgnum Lamba er ikki burðardygg, og vit eru noydd at hugsa um aðrar mátar at reka ferðavinnu í Myki­ nesi í framtíðini, ið ikki eru til so stór­an ampa fyri lendi og fugl. Og tað ber væl til. Tilmælið um náttúruvernd, fugla­vernd og ferðavinnu í Myk­ i­nesi er ein roynd at vísa, at tað væl ber til at verja náttúruna og hava ferðavinnu um somu leið. Tað er eisini aðaltátturin í menn­ ing­arætlanini hjá VFI, ið ber heit­ ið “at menna og varðveita um somu leið”. Uppgávan hjá menn­ ing­ar­deildini er at virka fyri eini burðardyggari ferða­vinnu, og tað er støðið undir til­mæl­u­num. Hví eru jarðareigarar ikki við í tilmælinum? Tá ið vit frættu, at jarðareigarar ætl­aðu at fara undir at gera eina grús­gøtu og trappur gjøgnum Lamba, var tað fyri mong eitt síðsta tekin um, at gyltu ætl­an­ ir­nar um at seta í verk av­mark­ ing­ar og verndarátøk ikki vóru re­ell­ar. Slík ætlan segði okkum so mik­ið, at jarðareigararnir ikki høvdu í hyggju at fylgja til­mæl­ u­num frá Ramsar-bólkinum um at av­marka gongdina gjøgnum lunda­landið mest møguligt. Ein grús­gøta og trappur ígjøgnum størsta lundaland Føroya eggjar til, at upp­aftur fleiri ferðafólk skulu hava møguleikan at ganga túrin. Øll eru, sum nevnt, samd um, at støð­an heldur ikki, og at tað er betri fyri bæði lendið og trygd­ina hjá teimum vitjandi at hava eina gøtu og trappur gjøgn­um bratta lendið, um fortreytin er, at fólk framvegis skulu hava somu óavmarkaðu atgongd gjøgn­um hetta økið. Trupulleikin er bara, at hetta er heilt skeiv fortreyt at virka eftir. Týdningarmesta for­treyt­ in, eisini fyri eina fram­tíð­ar ferðavinnu, er, at vit eru før fyri at verja og um­sita okkara tilfeingi og geva kom­andi ættarliðum eins góð­ar møgu­leik­ ar at uppliva nátt­úr­u­givið ríki­ dømi, sum vit hava havt, t.e. ein burð­ar­dygg loysn. Tað ger eitt so grovt inntriv í lendið og bú­økið hjá lundanum ikki. Vit hildu tí, at ráðiligast var at gera eitt fakligt tilmæli um, hvussu ein burðardyggari ferða­ vinna í Mykinesi kann verða skipað uttan at gera ætl­aða inntrivið í Lamba. Vónin var, at hetta kundi vera eitt kon­struk­ tivt útspæl við øðrum møgu­ leik­um og varligari inntrivum, ið jarð­ar­eig­arar síðani kundu um­røða og vónandi taka undir við, ið hvussu er partvíst, heldur enn at halda fast í ætlanini um at gera gøtuna. Eftir at tilmælini vóru løgd fram, var heitt á partarnar at við­gera ymisku uppskotini frá bólkinum, og at vit síðani kundu hittast aftur at umrøða veg­in fram. Av tí at brúgvin út í Hólm skuldi umvælast í ár og at ferðsla tí ikki kundi ganga gjøgn­ um Lamba í summar, hildu vit at hetta var eitt frálíkt høvi at finna fram til eina góða og væl um­hugsaða loysn. Gøtan So kom Korona og vendi alt á høvd­ið, og fokus hjá øllum í ferða­vinn­uni flutti av góðari grund til onnur átrokandi tiltøk, sum vóru neyðug at seta í verk. Tá ið Korona-tiltøkini vóru í hæddini, frættu vit, at jarð­ar­ eig­ar­ar í Mykinesi eisini høvdu ver­ið upptiknir í Korona-tíðini, nevn­i­liga við at gera grúsgøtu og trapp­ur gjøgnum Lamba. Tað haldi eg veruliga ikki, at nakar hevði væntað. At líkasælan og virðingin fyri fakligum tilmælum og myn­d­ug­ leik­um er lítil, tað hava vit sæð fyrr, men máti skal vera við. Uppaftur syrgiligari er at síggja, at tað kundi verið hand­ farið so nógv betur. Skal gøta par­tú verða gjørd gjøgnum eitt so við­brekið og týdningarmikið øki í Føroyum, kann tað um ikki annað verða gjørt eftir ráð­um frá serkunnugum fólki, sum duga at leggja gøtur, lands­lags­ ar­k­i­tektum og øðrum. Ofta verður sagt, at mynd­ ug­leik­ar og ferðavinnan skal spyrja seg fyri og tryggja góðan di­a­log við partarnar fyri at koma fram á røttu loysnirnar. Tað haldi eg veruliga, vit hava gjørt í Mykinesi. Tað eru nógv fólk, ið hava brúkt sera nógva tíð til at finna loysnir á hesum øki. Men dialogur gongur jú báðar vegir, og vit hava saknað, at jarð­ar­ eigarar eisini nýta høvi at um­ røða ætlað tiltøk, áðrenn tey verða sett í verk. Ella í minsta lagi fylgja lógini og biðja um loyvi frá friðingarnevndini, áðr­ enn farið verður til verka. Gøtan í Mykinesi loysir ikki avbjóðingarnar við ferð­a­vinn­uni í Mykinesi. Gøtan ger tað trygg­ ari at ganga ígjøgnum Lamba og ger ivaleyst, at flestu ferð­a­ fólkini ganga á eini gøtu held­ ur enn at slíta lendið, men tað kann ikki bera í bøtuflaka fyri, at hundraðtals lundaholur eru lagd­ar undir grús, og tað loysir ikki trupulleikan við á­hald­andi órógv frá fólki, tvørt­ur­í­móti. Næsta stig Søgan úr Mykinesi lýsir sera væl, hvør støðan er við ferðavinnuni í Før­oy­um. Vit hava í roynd og veru eingi amboð, tá ið tað veldst um gongd í haga, náttúruvernd, fugla­vernd og burðardygd. Alt vísir seg at bera til, og tað er upp til meiri ella minni tilvildarlig fólk at gera av, hvussu okkara nátt­úra verður umsitin, meðan mynd­ug­leikar og fakfólk sita á síðu­linjuni og fylgja við. Og úrs­ litið er har eftir. Tað vísir seg ofta, at fólk heldur velja at smekka til og gera bara okkurt held­ur enn at gera tað rætta. Mykines-dømið vísir, so tað skríggj­ar til himmals, hvussu stór­an tørv vit hava á at fáa lóg­ gávu á hesum økinum. Fáa vit ikki lóggávuna, fara vit at síggja fleiri dømi av sama slag, og tað verður ikki møguligt at skipa eina burðardygga ferða­vinnu í Føroyum, ið tryggjar, at nátt­ úr­u­tilfeingið og harvið grund­ arlagið undir øllum vinn­u­ligum virksemi verður varð­veitt. Mest átrokandi fyri ferð­a­ vinnuna er at fáa nýggj­ar og greiðari reglur fyri gongd í haga, men tað er eins týdningarmikið, at vit fáa nýggja nátt­úr­u­vernd­ ar­lóg­gávu og lendislóggávu, ið gev­ur okkum betri amboð at verja náttúru og djóralív, og sum ásetir, hvat virksemi og hvat byggjarí er loyvt í nátt­úr­u­ni. Vit halda framvegis, at til­mæl­ ini eru eins viðkomandi, og vit ætla framhaldandi m.a. at virka fyri, at nýggjar far­l­eiðir verða merktar, at skúl­in í Mykinesi kundi fing­ið nýtt lív sum “visitor- centre”, har ferðafólk kunnu leita sær kunning um fugl, veið­ u­ment­an, keypa minnislutir og ein túr við ferðaleiðara o.a. Vit halda eisini, at tað fram­ vegis er átrokandi at skipa Lamba sum serligt verndarøki sam­bært løgtingslóg um nátt­ úr­u­frið­ing. Tað málið er farið í gongd og verður í næstum við­ gjørt í yvirfriðingarnevndini. Jóhan Pauli Helgason Jóan Pauli Helgason Menningarleiðari hjá Visit Faroe Islands Týdningarmesta fortreytin er, at vit eru før fyri at verja og umsita okkara tilfeingi og geva komandi ættarliðum eins góðar møguleikar at uppliva náttúrugivið ríkidømi, sum vit hava havt