hósdagur 11. juni 2020síða 20

FRÍGGJADAGUR 12. JUNI 2020 SOSIALURIN 46 20 Jørgen - ein avtala er ein avtala! Jaspur Langgaard løgtingsmaður fyri Sambandsflokkin Nú ert tú farin ov langt Jørgen Niclasen, fíggjarmálaráðharri.   Tað almenna og kommurnar skulu ganga í takt, tá talan er um lønarsamráðingar á almanna arbeiðsmarkaðinum. Fyrr í árinum var Jørgen Niclasen úti og heitti á partarnar á arbeiðs­ marknaðinum um at vísa bú­ skap­arligt hógv - hann tosaði enntá um, at alment lønt áttu at havt ein lønarsteðg, t.v.s. ongar hækkingar í lønunum í einum komandi sáttmálaskeiði. Men hetta, sum hendir nú skal Jørgen Niclasen gera øðrvísi og betri. Reint formliga skal ein slíkur sáttmáli góðkennast av fíggjarmálaráðharranum, men at hann ikki kann ganga hesum sáttmálanum á møti, skilji eg onki av. Spurningurin er um fíggj­ar­ málaráðharrin ikki fer út um sínar heimildir. Spurningurin er eisini um ein politisk áheitan um at vísa búskaparligt hógv, er eitt fyrisitingarliga sakligt fyrilit at taka sambært komm­unu­ stýrislógini frá 1. januar 2001 og brúka tað sum grundgeving fyri at avvísa ein lønarsáttmála.  Kommunala Arbeiðs­gevara­ felagið og Starvs­manna­fel­ agið eru komin ásamt um ein lønarsáttmála, sum líkist tí Lønar­deildin gjørdi við Starvs­ mannafelagið fyrr í ár, men fíggjarmálaráðharrin leggur hesaferð kíla ímillum.  Í kommunustýrislógini § 5, stk. 5 stendur:  “Ásetingarnar í sátt­málum og avtalum um lønar- og setanarviðurskifti fyri komm­unal starvsfólk (íroknað kommunalar felagsskapir) og flokk­ingar og stig fyri størv, sum ikki frammanundan greitt eru ásett í sáttmála ella av­talu, skulu góðkennast av lands­stýris­ manninum.” Tað skulu vera haldgóðar og vælgrundaðar orsøkir til, ikki at góðkenna lønarsáttmálan, tá feløgini eru komin ásamt um ein sáttmála, sum júst tryggjar eitt javnt alment lønarlag ella at samsvar er millum lønir hjá land­inum og hjá kommunum - soleiðis sum ásetingin í § 5, stk. 5 hevur til endamáls. Og serliga, tá vit hugsa um, hvønn almennan ójavna vit fara at uppliva, um hesin sáttmálin ikki verður góðkendur.  Líka løn fyri sama arbeiði - sjálv­andi!  Tað undrar meg bara almikið, at hin fyrri sáttmálin gekk beint ígjøgnum, beint áðrenn korona­ støðuna.   Leggjast kann afturat, at Jørgen Niclasen hevur ávarað øll ímóti, at samfelagsbúskapurin og landskassin fór at verða raktur hart av koronatiltøkunum og avleiddu búskaparkreppuni. Hann hevur samanborið við politikkin í 1990-unum, at tað var ein feilur at knalla brems­urnar í og m.a. tá lækka al­mennu løn­ ir­nar, tí so steðgaðu sam­felags­ hjól­ini.  Eg haldi, at vit eiga at krevja, at Jørgen Niclasen góðkennir henda sáttmálan ongantíð ov skjótt. Hetta bara tekur óneyðuga tíð og umsiting av einum so greið­um máli, sum ikki átti at verði nakað hóvasták um.  Hetta málið er tíverri við at fara av sporinum, og tí eigur løg­ maður at traðka í karakter og sum skjótast rætta kós við at koma inn í málið - og soleiðis skera í gjøgn­um í hesum málinum. Nú er løtan at taka sjálvstøðug fet á uttanríkis­ politiska økinum! Ruth Vang Seinnu árini hava vit aftur og aftur upplivað, at Danmark hevur forðað Føroyum í at taka sjálvstøðug fet á uttanríkispolitiska økinum. Hevur forðað fyri limaskapi í Norðurlandaráðnum, ógildað útnorðurráðsavtalu, blandað seg upp í altjóða menningarsamstarv – fyri at nevna nøkur dømi um hetta. Tá danski uttanríkisráðharrin sóknast eftir samstarvi millum Grønland, Danmark og Føroyar, at vit standa saman sum ein arktiskur leikari við sama ein­ týdda uttanríkispolitiska signali, so liggur avbjóðingin í millum londini heldur enn uttanfyri. At vera tikin við, opinleiki, at styrkja álitið ímillum londini sínamillum - alt hetta ljóðar gott, men tað okkum tørvar í Før­oyum er møguleikan at taka ábyrgd av egnum viðurskiftum. Ong­in ivi um, at tað eisini hevði tænt donskum áhugamálum. Danski sendi­harrin Peter Taksøe-Jen­sen segði í 2016, at ’den største trussel mod danske interesser i Arktis er ikke russerne, men udsigten til at rigsfællesskabets samm­ enhængskraft bliver svækket’. Fyrsta treytin fyri felags stevi í arktiskum málum er ábyrgd og samstarv á jøvnum føti! Vit eiga at brúka hetta høvi - ikki til at seta fíggjarlig krøv, sum róð var framundir í Bredd­an­um í gjár - men at krevja víðkaðar uttanríkispolitiskar hei­mildir. Gaman í hava londini ym­isk áhugamál altjóða, men heilt yvirskipað hava Føroyar, Grøn­ land og Danmark í stóran mun somu trygdarpolitisku mál. Spurn­ingurin er, um ikki løtan er júst tann rætta, at fáa av vegnum t.d. danskar forðingar fyri lima­ skapi í altjóða felagsskapum. Eitt virðiligt og tíðarhóskandi sam­ starv ímillum londini hevði tænt okk­um øllum! Viðmerkingar Hjálparpakki til heilsusektori Hjálp til sjálvhjálp – keyp føroyskt Bozena Rasmussen Tann 14. apríl 2020, mitt í corona tíðini, vóru fleiri skriv í Sosialinum um at hjálpa ymiskum virkjum við at keypa føroyskt. Í einum av teimum stóð: ”Stjór­in á Føroya Prent heldur, at corona-avbjóðingin er eitt gylt høvi at fáa fólk at keypa føroyska framleiðslu . Ì staðin fyri at keypa upp­gávur frá útlandinum, eiga fyritøkur og stovnar at umhugsa at fáa arbeiði gjørd í Føroyum. Hetta kann gera stóran mun hjá fyritøkum her á landi.” Um somu tíð var ein samrøða við Ann Østerø, depilsleiðara á Diagnostiska Deplinum á LSH, har lagt varð fram eitt áhuga­ vert uppskott um at gera íløgu í tekniska útgerð hjá Heilsu­frøði­ ligu Starvsstovuni soleiðis, at starvs­stovan kann gera ymsar diagnostiskar kanningar, sum nú verða sendar til Danmarkar, hetta tí at man, sum er, í Føroyum ikki hevur tekniska útgerð at gera hesar kanningar. Hesar kanningar eru kostnað­ ar­miklar og er bíðitíð at fáa hesar kanningar gjørdar. Tískil má ein spyrja: Hví ikki loysa hesa støðu við at gera hesar kann­ingar heima í Føroyum? Undir øllum umstøðum vildi hetta verið ein íløga, sum betalir seg! Nógvir fyrimunir vildu verið av hesum. Kanningarnar høvdu verið bíligari, skjótari og trygg­ ari. Ikki minst vildi hetta effekt­ ivisera heilsusektorin. Slíkt kanningarvirksemi kann enntá blíva til eina møguliga útflutn­ ings­vøru av vitan/hættum og kann­ingum. Henda uppskot, sum Ann Østerø, depilsdeiðari á Diagn­ost­ iska Deplinum á LSH kom við, er frá­líkt! Verður uppskotið framt í verki, vildi tað eisini havt við sær, at Føroyar gjørdust sjálvstøðugar á hesum øki. Uttan mun til, hvørt ein nýggj coronakreppa upp­ stendur aftur ella ei, so vildu vit í Føroyum verið klár at handfara hesa avbjóðing! – og møguliga eisini fingið fíggjarligan vinning burturúr! DREYMASTARVIÐ FINNUR TÚ Á