týsdagur 7. juli 2020síða 7

7 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mikudagur 8. juli 2020 · Nr. 53 TÍÐINDI sigur Carla Sands, sum ikki vil fortelja nógv meira um ætlanirnar í Før­oy­um, tí talan er um diplo­matiskar diskus­ sión­ir, sigur hon. Maritiman depil í Føroyum Í tíðindunum á FM1 mána­ dagin fortaldi Jenis av Rana, landsstýrismaður, at hann hevur tosað við amerikansku sendi­ kvinnuna um eina før­ oyska sendistovu í USA, amerikanskt konsulat í Føroyum og ikki minst 5G. Eisini segði hann, at ynskið hjá USA er at gera ein maritiman depil í Føroyum fyri tann amerikanska flotan. Kjak hevur síðani verið um, hvørjar ætlan­ir eru við hesum mari­tima flotanum, og and­støðu­ limir stúra fyri ætlanum um, at hetta skal brúkast sum ein amerikansk her­ flota­støð. Men maritimi depilin skal als ikki forvekslast við eina hernaðarstøð, ger Jenis av Rana, lands­ stýris­maður, greitt fyri Sosiali­num. – Tað verður ikki tal­ing­ur um eina her­ flota­støð. So høvdu vit lukk­að fyri og sagt nei beinanvegin, sigur hann. Samstundis avvísir hann ikki, at vit kunnu vænta, at amerikansk her­naðarskip fara at leggja at við bryggju í Før­oyum í framtíðini. – Mann má síggja í eygu­ni, at tað fer at koma fyri, at hernaðarskip koma til Føroya í fram­ tíðini, sigur hann og tekur dømi um, at amerikanska krígsskipið USS Donald Cook var her í oktober í fjør. Spurningurin er so, hví amerikanarar eru so áhugaðir í at fáa atgongd til føroyskar havnir. – Amerikanarar hava brúk fyri at hava ein depil, har amerikanski flotin kann hava eitt natúr­ligt stað at leggja at um okkara leiðir, ser­ liga í framtíðini, tá Arktis verður nýggj sigling­ar­ leið. Tað kann vera til um­ vælingar, proviant, farm og fyri at taka nýggja manning umborð. Tað er upplagt at hava ein slíkan depil her, tí Føroyar liggja so væl fyri í tí, sum amerikanararnir kalla "portr­ið til Arktis", sigur Jenis av Rana og leggur aftrat, at maritimi depilin kann brúkast av skipum úr øllum heiminum og ikki bara amerikanskum skipum. USS Donald Cook Men sum nú er, er tað øgiliga sjáldan, at ameri­ kansk hernaðarskip vitja í Føroyum. Tá ameri­kanska krígsskipið USS Donald Cook var á sjarmu­sókn og vitjaði í Runavík í fjør, var tað fyrstu ferð í meira enn 30 ár, at eitt amerikanskt krígsskip hevur vitjað í Før­oyum. Carla Sands vissar fyri, at vitjanin frá amerikanska krígs­skipi­ num einki hevði at gera við nakrar ætlanir hjá USA um at brúka Føroyar sum lið í hernaðarligum arbeiði. – Ja, skipið var her tá. Men vit vilja byggja brýr millum okkara ameri­ kansku hermenn og skips­vitj­anir, tí Føroyar hava so nógvar royndir við viðurskifti á sjónum. Søguliga sæð hava tit leiðar­ar og skiparar um­ borð á nógvum skipum kring heimin. Tí haldi eg, at tað er gott at hyggja at Føroyum sum portrið til arktiska økið. Eg haldi, at tað er ideelt at hygg­ ja at fleiri vitjanum og at styrkja sambandið á hesum økinum, sigur Carla Sands. Hon vísir á tað sokallaða "GIUK gap", sum umfatar sjóøkið mil­ l­um Grønland, Ísland og Stóra Bretland. Av tí at Føroyar eru mitt í á hes­ um øki, so eru Føroyar áhuga­verdar í sambandi við siglingarleiðina her um leiðir. – Tað skal vera trygt í Føroyum Sendikvinnan leggur dent á, at bæði Føroyar og USA kunnu fáa okk­ urt gott burturúr sam­ starvinum. Men hvat fara lítlu Føroyar heilt ítøkiliga at fáa burtur úr samstarvinum? – Uttan iva eitt vinalag. Sum ikki er eitt ringt ting. USA er ein góður vinur at hava. Vit stríðast fyri tí góða í heiminum. Vit hava royndir, sum vit vilja deila við onnur lond. Tað veri seg burðardygga ferða­vinnu, og tað kann eisini vera informatión, sum Føroyar vilja deila við okkum, eitt nú innan fyri fiskivinnuna, sigur hon. Carla Sands fortelur, at tey í amerikansku sendi­ stovu­ni í Keyp­manna­ havn arbeiða við trimum málum hvønn dag. – Fyrst royna vit at styrkja um sambandið við fólkið í danska konga­ríki­ num. Tað gera vit við at vera til staðar, gera fleiri vitjanir ymsa staðni og skapa sambond. Fyri tað næsta arbeiða vit fyri at økja um handilssamband og íløgur við USA og okkara sameindu. Vit vilja hava, at føroyska fólkið hugsar um USA sum ein partnara, mann kann líta á. Vit vóna at kunna økja um handilssambandið og íløgurnar við Føroyar, sigur hon. – Fyri tað triðja hyggja vit at trygdini. Vit vilja trygg­ja okkum, at økið her er trygt. Vit eru øll part­ur av NATO, og tað er týdn­ingarmikið, at NATO og okkara sameindu eru varug við hetta økið, tí eg haldi, at tað er blivið misrøkt fyrr, sigur Carla Sands. Russland og Kina Amerikanski áhugin fyri Føroyum er stórur, tí Føroyar liggja geo­graf­ iskt væl fyri í arktiska økinum, har nýggj siglingarleið verð­ur í framtíðini. Tað er um­ ráðandi fyri USA at fáa ávirk­an á hesum økinum í staðin fyri stórveldini Russ­land og Kina, sum eisini eru sera áhugað í arkt­iska økinum. – Vit síggja, at har eru av­bjóðingar í Arktisk, og vit vilja vera innvolverað her sum ein álitsfullur samstarvsfelagi. Vit vilja tryggja okkum, at økið verður friðarligt, sigur Carla Sands og vísir á, at Russland og Kina gera sítt fyri at gera seg galdandi í Arktis. Hon sigur, at nógv er broytt, síðan Sovjet­ sam­veldið fall. Har bleiv rætti­liga friðarligt, men fyri 8-10 árum síðani byrjaði Russland at gera væl fleiri hernaðarligar ætlan­ir, og mann hevur bygt og umvælt her­nað­ ar­støðir, fortelur Carla Sands, sum sigur seg vera ørkymlaða um hesa hernaðargeringina. – Russland roynir at kontrollera nakað av sigl­ ingarleiðini og gera forð­ ingar í Arktisk. Vit síggja eisini, at Kina hevur roynt at gera forðingar í havinum í suðurkinesiska økinum. Sovorðið vilja vit ikki síggja henda í hes­ um økinum, tí um har verður ein konflikt, so má amerikanski herurin hava atgongd til at sigla gjøg­num Atlantshavið uttan at blíva forðaður av Kina ella Russlandi, sigur Carla Sands. Í november í fjør heitti Carla Sands í grein í Sosialinum á Føroyar um at sleppa ætlanunum um at lata kinesiska Huawei útbyggja 5G-netið í Før­ oyum. Hetta var byrjanin til eitt stórt politiskt stríð, sum ikki er av enn. Carla Sands og Jenis av Rana umrøddu sum skilst eisini 5G á fundinum mána­dagin. Carla Sands sigur, at tað hevur týdning at velja samstarvsfelagar, mann kann líta á. Hon er ikki í iva um, at kinesarar kunnu brúka Huawei til at fáa informatión, og hon heldur ikki, at tað er trygt fyri føroyingar at velja kinesiska tøknirisan sum 5G-veitara. – Vit vilja hava okkara samstarvsfelagar at vera tryggar, sigur Carla Sands. pature@sosialurin.fo