hósdagur 9. juli 2020síða 5

FRÍGGJADAGUR 10. JULI 2020 SOSIALURIN 54 5 Føroyar aftur miðdepil í alheims politikkinum Vitjanin hjá amerikansku sendikvinnuni í Keypmannahavn, skapti kjak um Føroyar á fleiri pallum – eisini í Føroyum ÁRNI GREGERSEN GREINING: Neyvan var tað av tilvild, at amerikanska sendi­ kvinnan í Keypmannahavn, Carla Sands, sjálv sjeynda vitjaði her í Føroyum í hesi vikuni. Tað elvdi eisini til kjak – bæði her í Føroyum og í danska ríkinum sum heild, men kanska var tað ikki bara hennara skyld. Landsstýrismaðurin við utt­ an­landsmálum, Jenis av Rana, var ein onnur orsøk til at and­ støðu­politikkararnir her í land­ inum vaknaðu úr summ­ar­dvala og róptu varskó. Hyggja vit afturá vitjanina, so er torført at fáa at vita, hvat Carla Sands og henna fylgi vildu í Føroyum. Alment segði hon tað, sum sendifólk og politikkarar vanliga gera. Hetta var ein kurteisisvitjan, sum skal gera tað lættari hjá før­ oyingum og amerikumonnum at samskifta í framtíðini. Men amerikanska sendi­kvinn­ an í Keypmannahavn hevur áð­ur verið rættuliga opinskárað. Til dømis, tá ið tað snýr seg um at útbyggja fjarskiftisnetið í Før­ oyum til 5G. Hon hevur sagt, at tað ikki er rætt, at Føroyar byggja víðari uppá Huawei-netið, sum longu er her, tí talan er um kinverska teknologi, sum stjórnin í Kina hevur atgongd til. Og talan er um eitt totalitert stýri. Skal kunnast Her á landi vóru tveir limir í utt­ anlandsnevndini, Høgni Hoy­ dal, Tjóðveldi, og Heðin Mort­en­ sen, Javnaðarflokkurin, úti við hvøssum atfinngingum ímóti, at uttanlandsnevndin hjá Løg­ ting­inum ikki var kunnað um, at sendi­kvinnan kom á vitjan. Aftaná siga teir, at tað er møgu­ligt, at stýrisskipanin ikki áleggur landsstýrismanninum við uttanríkismálum at kunna nevnd­ina, hvørja ferð hann tosar við ein útlandskan seendiharra, men í hesum føri tykist prátið at hava verið rættuliga ítøkiligt. Grundleggjandi finnast teir eisini at landsstýrinum fyri ikki nóg væl at kunna utt­an­lands­ nevndina, sum heild og vísa til dømi, tá ið Bárður á Steig Niel­sen, løgmaður, boð­aði frá, at spurn­ ingurin um fjar­skiftis­veit­ar­ar nú knappliga er vorðið ein trygd­ar­ politiskur spurningur. Ilt er sjálvandi at vita, hvat umboðini fyri samgonguna í utt­anlandsnevndini halda um hendan spurningin, men spyr ein í krókunum og lurtar á vatn­rør­un­ um, so eru sam­gongu­limir held­ur ikki heilt nøgdir við kunn­ing­ina frá landsstýrinum. Kringvarpið spurdi ein av páp­ unum at stýrisskipanarlógini, Bjørn á Heygum, advokat, hvat hann helt um málið. Hann svar­ aði ógvuliga greitt, at júst í hesum mál­inum hevur lands­stýris­mað­ ur­in gjørt rætt sambært lógini. Arktis Í politisku skipanini, bæði í Før­ oyum og aðrastaðni, ivast ongin í, at stóri áhugin fyri Føroyum kemst av okkara parti í Arktis. Stórveldini vilja øll hava part í ovasta partinum á klótuni og royna at finna vegir inn. Ein vegur er sjálvandi at finna sær vinir í økinum. Her liggja Føroyar sera væl fyri sum eitt portur til Arktis. Millum annað tí nevndi lands­stýris­mað­ ur­in við utt­an­ríkis­málum, Jenis av Rana, í sam­røðu við FM1, at áhugi er fyri einum maritimum depli í Før­oy­um, har til dømis am­erik­ anska skip kunnu leggja inn. Hetta var í fyrstu at­løgu uppfatað, sum um lands­stýris­ mað­urin tosaði um eina flota­ støðu, men sjálvur greinaði hann tað til, at hetta var fyri øll skip – og held­ur ikki bert amerikansk. Hvussu hetta bleiv til poilitikk í Føroyum, hongur saman við, at okkara politikkur er býttur mill­ um samgongu og andstøðu. Sjálvt um tey øll tosa um breið­ ar semjur, so er hetta mjørkatos. At vit higartil hava havt felags stev í uttanlandsnevndini heldur sjálvandi ikki fram, tá ið man á øllum øðrum økjum er í sjálvdrátti. Tingini hanga saman. Stýrisskipanarlógin sigur soleiðis um, nær landsstýrismaðurin skal søkja slr ráð í uttanlandsnevndini: § 54. Løgtingið velur millum løgtingsmenn eina uttanlandsnevnd við sjey limum, sum landsstýrið ráðførir seg við, áðrenn avgerðir verða tiknar, ið hava stóran uttanlandspolitiskan týdning. Stk. 2. Somuleiðis skal landsstýrið ráðføra seg við hesa nevnd í sambandi við samráðingar við ríkismyndugleikarnar av stórum týdningi fyri viðurskiftini Føroya og Danmarkar millum. Carla Sands, amerikansk sendikvinna, elvdi til kjak. Høgni Hoydal fanst at kunningini. Jenis av Rana, landsstýrismaður við uttanríkismálum, var vertur, tá ið amerikanska sendikvinnan vitjaði