hósdagur 9. juli 2020síða 9

FRÍGGJAGUR 10. JULI 2020 SOSIALURIN 54 9 USS McCloy úr føroyskum sjógvi í stundini Afturhvarv úr SOSIALINUM 1987 11. juli 1987: Hóast lands­stýrið hevur sagt donsku rí­kis­ mynd­ug­lei­k­unum frá, at USS McCloy er ó­ynskt í føroyskum sjógvi, tá vissa ikki kann fáast fyri, at kjarn­orku­vápn eru umborð, liggur skipið nú við bryggju í Havn L ands­stýrið vendi sær tí aft­ur til rík­is­mynd­ug­ leik­ar­nar seinnapart­in hó­s­dagin og bað um eina frá­greiðing um, hví før­oy­ ing­ar ikki verða gingnir á møti. Tá rík­is­myndugleikarniåarnir ikki hirdu at svara, helt lands­ stýr­ið fund fríggjamorgunin um, hvat nú skuldi gerast. Her varð samtykt at senda eitt nýtt skriv til ríkis­mynd­ug­ leik­ar­nar, har kravt veður, at skip­ið fer úr føroyskum sjógvi í stund­ini. Samgongumeirilutin í markn­ að­ar­nevndini stuðlar lands­stý­r­i­ num. Nevndin hevur sent skriv til rík­is­mynduygleikarnar, har sagt verð­ur, at nevndin harmast at løg­tings­sam­tyktin um Før­oy­ ar sum kjarnaokufrítt øki ikki verð­ur vird. Stars and Stripes í býráðnum Býráðið í Havn hevur ikki víst lands­stýr­i­num samhuga í hesum máli. Í staðin varð amerikanska flagg­ið vundið á stong uttan fyri bý­ráðið. Men tað veitraði ikki leingi. Onkur, ið ikki dámdi flagg­ið, tók ta stillisliga niður, og læt tað inn á býráðið. Poul Michelsen helt tað ikki vera nóg mikið at vinda flaggið á stong. Hann bjóðaði eisini skip­ ar­a­num o. ø. til morgunmat og vitj­aði síðani sjálvur skipið. Poul Michelsen sigur, at hann bert kennir støðuna hjá ­lands­ stýr­i­num frá fjølmiðlunum. – Um landsstýrið er ímóti, at eg bjóð­aði skiparanum á býráðið, kundi tað vent sær til mín, sigur hann. Jógvan Durhuus, var­a­løg­ mað­ur, sigur, at Poul Michelsen veit um løgtingssamtyktina, og at tað skuldi verið nóg mikið. Velja rætta vegin Fólk fyri Friði heldur ikki at lands­stýrið hevur gjørtnóg mik­ ið. Felagið sigur, at tey halda tað vera gott, at landsstýrið hevur skriv­að til ríki­s­mynd­ug­leik­ar­ar­ nar ­og mótmælt at McCloy er í Før­oy­um. Men tey halda at lands­stýrið átti at nýtt tann møg­u­leika, tað hevur, yvir bý­ ráð­num og havn­ar­mynd­ug­leik­u­ num, soleiðis, at skipið als ikki skuldi sloppið at lagt at. – Men Hjalgrím Hilduberg, full­trúi í landsstýrinum sigur, at lands­stýrið ikki kann blanda seg uppí, hvør fær keipláss í Havn. Tað er ein kommunalur spurn­ ing­ur. Løgtingið kundi gjørt eina sam­tykt um, at skipið ikki skuldi fing­ið keipláss. Men Jógvan Dur­ huus heldur ikki tað hevði verið rætt at nýtt henda fram­ferð­a­r­ hátt­in. – Vit hava valt at brúka røttu mynd­ug­lekarnar fyri at fáa at vita, um skipið hevur kjarn­orku­ vápn umborð og nú til at fáa tað úr føroyskum sjógvi, sigur Jógv­ an Durhuus. Hann heldur fram, at mein­ing má vera at fáa danir at virða okkara løgtingssamtyktir, og at svara før­oyingum aftur, tá teir verða spurdir. Kann ikki avsanna at A-vápn eru umborð 11. juli 1987: Skiparin á USS Mc­Cloy, James A. Woods, Jr., segði á tíðindafundi hós­dag­ in, at hann hvørki vildi ella kundi siga, um kjarn­ork­u­ váp­n eru umborð á skip­i­ num. Hann hevur frætt, at Før­ oyar eru lýstar sum kjarn­ ork­u­fríar. Men hann veit hvørki, hvat tað merkir, ella hvat tað fevnir um. Frálík móttøka Skiparin heldur, at McCloy hev­ur fingið eina sera góða mót­tøku í Føroyum. – Mótmælini í morgun eru lítið í mun til, hvat vit plaga at síggja. Men tað er keð­i­ligt, at ein skuldi verða hand­tik­in, sig­ur hann. Skiparin hevur onga á­virk­an á, um mót­mæl­ini frá lands­stýr­i­num verða fylgt ella ikki. – Eg taki bert ímóti ordr­ um frá hægri mynd­ug­leik­ um og fari hagar, eg fái boð um at fara, sigur skipa­r­in. Ein danskur marinari tekur í herðatoppin á einum mótmælandi føroyingi 11. juli 1987: F leiri hudnrað fólk mót­ mæltu, tá amerikanska hern­að­arskipið USS Mc­ Cloy stevndi inn á havn­ ina hósmorgunin kl. átta. Fólk fyri friði skipaðu fyri mót­mæl­isfundi á Molanum. Dregl­ar­nir bóru boð um, at hern­að­arskipið er óynskt í Før­ oy­um. Men tað vóru ikki bert ónøgd fólk á Molanum. Eini 15 fólk stóðu uppi á verjugarðinum við Stars and Stripes flaggi. Við skelt­um bjóðaðu teir ameri­k­u­ monn­um at vera vælkomnar. Óvist er tó, um manningin skilti heils­anina. »Welcome« var nevn­ i­liga skeivt stavað. Tað var stav­að við einum einkultum V og ikki dupult W. Línur á sjógv McCloy stevndi inn um Moloan og legði seg á skák á vágni. Við hjálp frá einum minni báti, fekk skip­ið vent og skuldi nú leggja at. Hetta var tó ikki so lætt. Fleiri fólk vístu teirra andstygd fyri skip­i­num, við at blaka endarnar á sjógv, tá skipið skuldi gera fast. Hetta gekk so harðliga fyri seg, at fólk fleiri ferðir nærum fóru til hendurs. Havnarfútin og menn av Mar­ in­u­støðini tóku í herðatoppin á teim­um, ið gjørdu ov nógv um seg ella komu skipinum ov nær. Ein ung kvinna varð handtikin tí hon steinaði. Hon varð skjótt lat­ in leys aftur, men verður møg­u­ leika ákærd fyri brot á pol­i­ti­við­ tøk­u­na. Løgerglan sigur, at aðrar ákær­ur ikki verða reistar í sam­ band við mótmælisfundin. Røður og herróp Langt um leingi fekk skipið gjørt fast. Men mótmælini vóru ikki av. Fólkið rópti í takt »Yankie go home – yankie go home«. Eisini vórðu fleiri friðarsangir sungnir. Sig­mund Isfeldt helt røðu vegna Fólk fyri friðið á enskum. Hann vísti á, at vitjanin er ein van­virð­ ing av Føroya fólki, og av løg­ tings­sam­tykt­ini, sum lýsir Før­ oy­ar at vera kjarnorkufrítt øki. Tá landgongdin skuldi gerast føst, vóru flestu farin til hús. Men um nøkur royndu tó at forða landgogdini við at seta seg á hana. Nógv seinkað kundi mann­ ing­in nú fara í land. Nakrir til morg­un­mat hjá Poul Michelsen, borg­ar­stjóra. Yankie go home Ovara myndin er úr Dag­ blað­num, niðara myndin úr Sosi­al­i­num. Drongurin er hin sami, og skeltið hitt sama. Men tekst­urin í ovaru myndini er »tillagaður«. Óla Breckmann dámdi ikki stavifeilir :-)