hósdagur 6. august 2020síða 5

FRÍGGJADAGUR 7. AUGUST 2020 SOSIALURIN 60 5 Satsaði stórt upp á slóðbrótandi fyritøku Niklas bleiv so forelskaður í hug­ skot­inum og tøknini handan Bitcoin, at hann seinni í 2011 tók avgerð um at fara all-in. – Tað var so ringt at keypa Bit­ coins, og har vóru ikki ordiliga nakrar fyritøkur innan Bitcoin tá. Eg hugsaði, at tað kundi mann gera betur, og at tað so mátti vera eg sjálvur, sum setti eina tílíka fyritøku á stovn. Tað fór eg so í holt við. Men Niklas helt ikki, at hann fór at klára tað í Danmark, tí hann roknaði við, at fyritøkan helst fór at blíva fryst úti av banka­ heim­inum, sum einki álit hevði á Bitcoin. – Eg hugsaði “uha, hetta er ikki nakað, sum danskir bankar, Finanstilsynet ella danska stjórn­ in yvirhøvur vilja nerta við klov­ an­um". Í Danmark skal mann jú gjarna hava stóran kapital fyri at fáa bankaloyvi. Í staðin sá hann Sveis sum eitt upplagt stað at útliva stóra dreym­in hjá sær í. – Í Sveis ber til at gera eina roynd at tjena nakrar pengar, og tá fyritøkan veksur seg nóg stóra, so koma myndugleikarnir við einari harðari regulatión, sigur hann og leggur aftrat, at Sveis er eitt kappingarført land, eitt nú tí skatturin er lágur, og tað er lætt at fáa útlendska arbeiðsmegi til landið. Bitcoin Suisse sær dagsins ljós Niklas flutti til Sveis í 2011, og hann hevði ikki nógv annað við sær enn eina hondtasku, nøkur klæði, eina tannbust og nøkur vill hugskot. Í Sveis fekk hann starv sum KT-mennari í Credit Suisse, sum er næststørsti bankin í Sveis. Her royndi hann at fáa bankan at fokusera upp á Bitcoin og gagn­ nýta møguleikarnar við nýggju tøknini. – Eg helt eina framløgu fyri leiðsl­uni, men bankin hevði ongan áhuga fyri mínum hugskoti. Tað helt eg vera sera keðiligt, men í døgunum aftaná søgdu fleiri av starvsfólkunum mær, at hug­ skotið ljóðaði spennandi. Tey bóðu meg gloyma bankan og søgdu, at tey vildu tey vera við og stuðla hug­skotinum fíggjarliga, fortel­ur Niklas Nikolajsen, sum takk­aði ja til tilboðið. Hareftir fór hann beint í gongd við at seta nýggja fyritøku á stovn. Hann mátti eisini punga út sjálvur fyri at fáa alt upp at standa og seldi tí nakrar av sínum fyrstu Bit­coins, sum tá vóru blivnar rættiliga nógv verdar. Alt gekk nøkunlunda væl, og á sumri 2013 sá fyritøkan " B i t c o i n Suisse" endiliga dagsins ljós. Bit­ coin Suisse veitir tænastur til fólk, sum vilja keypa, goyma, spara upp og taka lán í krypto-valuta - serliga í Bit­coin og Eth­er­eum, sum eru tey kendastu kryptogjaldoyruni. Bitcoin Suisse telist í dag mill­um heimsins størstu Bit­ coin-platformar. Fyritøkan er virðis­mett til fleiri milliardir krónur - og her er Niklas Nikolajsen størsti parta­ eigari. Hvat er Bitcoin? B itcoin er eitt talgilt "kryptog jaldoyra" og ein online gjald­ skipan, sum er grundað á sokallaðu block­ chain-tøknina. Tú kanst gjalda við Bitcoins ymsastaðni, eins og við vanligum gjaldoyrum. Men í mun til gjaldoyru sum krón­ur og dollarar, so er tað ikki ein meginbanki, sum hevur ræði á kryptogjaldoyranum. Til ber at keypa sær Bitcoins á netinum, og hetta er blivið sera populert seinastu fáu árini. Ein av orsøkunum til stóra popularitetin er, at virðið á Bitcoin hevur svingað sera nógv á krypto-børsinum, har nógv fólk hava tjent nógvar peng­ar. Bitcoin-virðið er grundað á útboð og eftirspurning, tí er bara ein avmarkað nøgd av Bit­ coin. Tað kunnu í hægsta lagi bara vera gjørdar 21.000.000 Bit­coins, sum er markið. Bitcoin bleiv uppfunnið av tí dulnevnda Satoshi Nakamoto, og hann gav eitt serligt skriv um Bitcoin sum "peer-to-peer" í 2008. Í 2009 bleiv skipanin givin út sum open-source. Skipanin peer-to-peer merk­ ir, at brúkarar kunnu gera flyt­ ingar millum sín uttan eitt mill­ um­lið sum peningastovnar ella meginbankar, eins og við krónu- og dollaragjaldoyranum. Tað er torført at greiða frá hesari skip­anini, men tað snýr seg í stutt­um um áðurnevndu block­ chain-tøknina. Skapanin av nýggjum Bit­ coins og góðkenningin av tran­s­aktiónum verður í bit­ coin-systeminum handfarið kollekt­ivt í einum netverki av teldum við hjálp frá krypto­ graf­iskum algoritmum. Hetta ger, at Bitcoin hvørki er regul­ erað ella fevnt av reglum í lóg­ ar­verkinum í Europa. Atfinningar hava verið um, at Bitcoin er upp­lagt gjaldoyra at brúka í krimi­nell­ um sambondum, tí Bitcoins eru ringar at spora. Bitcoin hevur eisini fingið stóra mótstøðu frá bankaheiminum, har nógv hava mett framtíðina hjá krypto­gjaldoyranum sum dapra. Eisini eru Bitcoin og onn­ ur krypto­gjaldoyru blivin sam­an­borin við lotto­seðlar. Bit­coin er nevniliga bara eitt av fleiri krypto­gjald­ oyr­um, men Bit­coin er nógv tað størsta og kend­asta higartil. Framhald á síðu 6 Virðið á einari Bitcoin liggur pr. 6. august um 73.000,- krónur. Hjúnini Anna-Christine Cath og Niklas Nikolajsen. Mynd: Dávur Winther Niklas saman við standmyndini av Kjølbro í Klaksvík. Mynd Dávur Winther Niklas saman við familjuni á Ólavsøku. Hann bílegði føroysk klæðir í fjør