hósdagur 3. september 2020síða 20

FRÍGGJADAGUR 4. SEPTEMBER 2020 SOSIALURIN 64 20 TEMA: Umhvørvi Umhvørvi VILMUND JACOBSEN Í Tórsbyrgi í eysturbýnum í Havn stendur nú reist eitt vakstrarhús á umleið 110 fermetrar, sum tey í Før­ oya elsta eigarafelag hava bygt. Í fyrstanini varð hugsað um ein vakstrartunnil, soleiðis sum eitt nú Veltan í Sandoynni og Gróður­støðin í Hoydølum hava bygt síni vakstrarhús. - Men, tá vit fyri góðum ári síðan fóru í holt við at planera lendið til vakstrarhúsið, varð við forvitni fylgt við úr mongu vind­eygunum á ellisheiminum í granna­lagnum, og nógvar áhug­ að­ar viðmerkingar fullu. Tá var tað, at ein av íbúgvunum á Boðanesheiminum, Kemm Poul­ sen, visti at siga, at øll vind­eygu­ ni á Boðanesheiminum fóru at verða skift í næstum. Hann helt fyri, at hetta kanska hevði verið eitt hugskot sum glas til vakstr­ arhúsið. Tað sigur Jón Kragesten, sum býr í Tórsbyrgi og sum er ein av primusmotorunum aftan fyri verkætlanina. Hann hevur eisini átikið sær leiklutin at vera verk­ ætlanarleiðari í byggingini. - Hugskotið hjá Kemm Poul­ sen var gott og vann frama bein­an­vegin. Hetta var av fleiri orsøk­um. Ein orsøk var, at við at byggja eitt vakstrarhús á henda hátt, ber til at fáa ein sterkan og haldbaran bygning, sum megnar at standa ímóti vetrarstormum. Ein onnur orsøk er, at við einum slíkum húsi við termorútum ber til at fáa ein javnari hita, serliga um veturin. Hann vísir á, at ein triðja or­ søk er, at við at brúka vindeygu úr Boðanesheiminum er talan eisini um endurnýtslu av tilfari, sum annars hevði farið burtur. Vælvild frá Articon - Vit fóru beinanvegin í holt við at kanna, um møguleiki var at fáa nøkur av hesum vindeygum og hurðapartíum. Tað vísti seg, at vælvildin var stór, bæði hjá bý­ ráðnum og byggifelagnum Arti­ con, sum stóð fyri byggingini, tá Boðanesheimið varð bygt, sigur Jón Kragesten. Mikudagin vóru vit á Sosialinum ein túr í um­hvørvi­ num í Tórsbyrgi saman við Jón Kragesten. Grevstur og planer­ ing eru gjørd, sokkul er stoypt­ ur, og beinagrindin til vakstr­ ar­húsið stendur uppi, soleiðis at pláss er gjørt til vindeygu og hurða­partí. Tey fyrstu vindeyguni eru tik­in úr Boðanesheiminum, og nú verður arbeitt við einari ætlan um, hvussu vindeyguni kunnu fáast niðan á økið og sett upp í húsinum. - Vindeygu og hurðapartí viga nakað, og tey skulu fáast niðan og síðan upp á pláss í vakstr­ar­ húsinum. Vit hava onkur hug­ skot um, hvussu hetta kann gerast. Um nakrar dagar kemur eisini takið, sum er sonevndar kanal­plátur úr klárum plasti. Ætlanin er fyrst at leggja takið á, áðrenn vindeyguni verða sett í, og vit vænta, at vakstrarhúsið stendur innilokað seinni í heyst, sigur verkætlanarleiðarin. Alt arbeiði, sum Eigarafelagið hevur lagt í verkætlanina, er sjálv­boðið, men felagið hevur søkt sær nakað av tekniskari hjálp og hevur leigað onkrar maskin­ur til grevstur. Tað er Gudmund Nielsen, timbur­maður og byggifrøðingur, sum hevur teknað húsið við vind­eyg­um og hurðapartíum í huga, og sjálvur sat Jón Krage­ sten í leigaðu maskinuni í fjør summ­ar og gróvi út fyri vakstr­ ar­húsinum. - Nú hava vit so eisini grivið fyri el-og vatnveitingini til hús­ið. Byrjað varð at grava við hond, men tað gjørdist ov møtu­mikið, tí teinurin er einar 130 metrar. So, her leigaðu vit eisini eina lítla maskinu, sigur verk­ætlanarleiðarin, sum eisini hesaferð sjálvur sat í maskinuni. 36 hús í Tórsbyrgi Húsini í Tórsbyrgi, sum eru 36 í tali, stóðu liðug í 1976, og Jón Krage­sten hevur búð í um­ hvørvi­num síðan 1989. - Men, einaferð seldi eg húsini til Færøernes Kommando, og tá vóru vit burtur úr teimum í nøk­ur ár. Sum tíðin leið, angraðu vit søluna, og vit saknaðu um­ hvørvið í Tórsbyrgi. Eftir fimm árum keyptu vit húsini aftur - fyri nógv meira enn tað, vit høvdu selt tey fyri, sigur hann bros­andi. Í Tórsbyrgi eru felagsøki, og her er eisini ein orkulon, har hita­veitingin er til íbúðarøkið. Í húsi­num er borð og stólar, har fólk kunnu sessast, og her eru eisini ymiskir fasilitetir, eins og hugnaligt útigólv og grill eru beint uttanfyri. - Vit eru øll meira og minni við í verkætlanini, og vit mugu stað­festa, at áhugin er stórur, sigur hann. Jón Kragesten vísir á, at í býlinginum í Tórsbyrgi hev­ur altíð verið áhugi fyri urta­garðs­ virksemi og grøn­metis­fram­ leiðslu. - Um ársskiftið 2017/ 2018 varð farið í holt við eina verkætlan við málrættaðum urta­garðs­ virksemi. Verkætlanin hevði til endamáls, at grannalagið skuldi framleiða so stóran part av egnari grønmetisnýtslu sum gjørligt. Hann sigur, at á vári í 2018 varð lagt til brots við einum 40 fermetra stórum øki við 20 plantu­kassum, sum tey fingu frá verkætlanini - Býarfestið - sum um hetta mundi steðgaði. Í hesum sambandi skipaðu tey fyri fleiri fyrireikandi tiltøkum. Fólk við førleikum - Fyri slíkar verkætlanir hevur tað stóran týdning, at fólk eru við, sum kunnu ganga undan og sum samstundis hava hegni, vitan og førleika. Júst slík­ar førleikar hevur ein av grann­ unum í Tórsbyrgi, Jana Mikkel­ sen, sigur Jón Kragesten. Hann heldur, at ikki minst hevur hennara bachelor í lív­ frøði týdning til tess at leggja lag á, gróðurseta, planta og við urtagarðsvitan sum heild at tryggja eitt gott úrslit. Saman við hesum urtagarðsvirksemi hevur so eisini verið arbeitt við ætlanunum at byggja vakstr­ar­ húsið. - Fyrimunirnir við einum vakstr­ar­húsi eru nógvir. Her Í fyrstani varð hugsað um at byggja ein vakstrartunnil, men loysnin gjørdist at brúka vindeygu og hurðapartí, sum nú verða tikin úr Boðanesheiminum, til vakstrarhúsið í grønmetisdalinum í Tórsbyrgi Í TÓRSBYRGI Í TÓRSBYRGI BYGGJA TEY BYGGJA TEY SÍTT EGNA SÍTT EGNA VAKSTRARHÚS VAKSTRARHÚS