hósdagur 24. september 2020síða 9

FRÍGGJADAGUR 25. SEPTEMBER 2020 SOSIALURIN 67 9 Vaksandi eftirspurn­ingur eftir viðgerð Blákrossheimið, sum hevur eitt serligt tilboð til ung millum 15 og 18 ár við rúsnýtsluórógvi, merkja ein vaksandi eftirspurning eftir hjálp TERJI NIELSEN TERJI@SOSIALURIN.FO T að eru um trý ár síðani, at Blákrossheimið fór undir eitt ser­ligt tilboð til ung við rús­ nýtslu­órógvi, sum nevnist DAT ung. DAT er ein viðgerðarháttur, sum eisini verður nýttur á Blá­ kross­heiminum.. Tað eru tey trý, Thorvald Daniel­sen, sálarfrøðingur, Birna í Hjøllum Hentze, sálarviðgeri og Jütta Olsen, leiðari á Blá­ kross­heiminum, sum taka sær av DAT Ung. — Vit byrjaðu fyri einum trim­um árum síðani, tá ið vit sóu ein tørv. Tað var einki tilboð tá til hend­an aldurbólkum, og søg­ urnar hjá teimum, sum koma í við­gerð á Blákrossheiminum, søgdu okkum, at fleiri byrja at fáast við rúsevni, tá ið tey eru rætti­liga ung, siga tey trý frá DAT Ung. Mest hash Tey greiða frá, at hjá teimum, sum eru í viðgerð undir DAT Ung, er tað fyrst og fremst hash, sum er trupulleikin. — Tey ungu hjá okkum eru í allar­flestu førum bundin av hash, men brúka eisini hørð rús­evni av og á. Vit hoyra um tey hørðu rúsevnini so sum MDMA, LSD frímerkini og Rita­ lin, sum tykjast verða nógv út­ breidd, men tey, sum koma her til okkum, eru ikki beinleiðis bund­in av hesum enn, siga tey. Tey greiða frá, at tá ið talan er um tey millum 15 og 18 ár, sum ganga hjá DAT Ung, so er talan um eina ambulanta viðgerð. Hetta fer fram á tann hátt, at vit hava viðtalu við tann ein­ staka unga persónin og hansara av­varandi, og so hava vit eisini bólka­viðgerð, har tey fáa undir­ vís­ing. DAT er ein viðgerð, har tey ungu fáa nøkur amboð at ar­beiða við, sum skal gera tað lætt­ari hjá teimum at klára lívs­ ins avbjóðingar, siga tey hjá DAT Ung. Sambært teimum trimum so er talan um ung, sum koma úr øll­um Føroyum og úr øllum sosi­al­um bólkum. Sambært teimum er talan í flestu førum um, at tað eru av­ varandi so sum foreldur ella eitt nú barnavernd, ið venda sær til teirra at biðja um hjálp, tí tann ungi persónurin sær ikki altíð trupulleikan sjávur. Bíðilisti til viðgerð Hjá DAT Ung er pláss fyri 16 ung­ um at vera í viðgerð í senn, og eftir­spurningurin er stórur. — Tað er fullteknað, og tað er eisini bíðilisti til at sleppa í við­ gerð. Vit síggja eisini, at tølini eru vaksin seinnu árini, og tað er einki at ivast í, at talið í ár verður enn hægri enn undanfarna ári, siga tey trý. Av teimum, sum venda sær til DAT ung í sambandi við rúnýtsluórógv, eru tað langt frá øll, sum koma í viðgerð. Tá man er ungur er tað nógv sum er spennandi og tey hava nógv um at vera, tí er motivatión ein týdandi partur av viðgerðini. At gera eina broyting í lívinum, má geva meining fyri tann unga og júst tað brúka vit tíð at tosa við tey um, siga tey hjá DAT Ung. eina áheitan til foreldur um at hava eitt vakið eyga við teirra børnum. — Foreldur eiga at hava eyguni eftir, um børn teirra kanska ganga við lími ella lightergassi uppi á sær, tí tað er ein heilt greið ábending um, at tey eru byrjað at sniffa, og tað ella hash er næstan altíð byrjanin. Man kann eisini hava eyguni eftir, um tey ungu blíva meiri sløv og líkaglað, og kanska sova longri enn vanligt, tí tað kann eisini vera ein ábending, siga teir. Rúsevni kosta nógvar pengar, og tað er einki at ivast í, at onkur forvinnur nógvar pengar upp á sølu av rúsevnum. — Onkur skorar kassan, og hesir persónar eru púra líkaglaðir við lagnurnar hjá brúkaranum. Men tað løgna er, at vit síggja næstan ongan fylgikriminalitet í sambandi við rúsevnanýtslu, sum man annars plagdi at síggja. Tað sær út til, at øll hava nokk av pengum, og tí hava ikki brúk fyri at gera kriminalitet fyri at fíggja misnýtsluna, siga teir á narkodeildini. Noyðast at raðfesta Tað er einki at dylja yvir, at narkodeildin hevur sera nógv at gera, og umstøður eru ikki til at gera alt, sum teir kundu ynskt sær at gjørt. Vit hava nøkur tung mál, sum krevja nógva orku frá okkum, og tí hava vit avmarkaða orku til onnur ting. Tí eru vit til dømis ikki longur úti á fólkaskúlunum og undirvísa, sum vit plagdu at gera. Vit noyðast at raðfesta, siga teir. Men teir halda tó, at tað er um­ ráðandi, at dentur verður lagdur á gera fyribyrgjandi átøk fyri at minka um nýtsluna av rúsevnum. Tí tað eru nógv meiri hørð rús­ evni í umferð í dag, enn tað hevur verið. Kanska kundi tað verið ein uppgáva fyri Fólkaheilsuráðið at gjørt eitt átak móti rúsevnum. Tað høvdu vit so ynskt, siga teir á narkodeildini. IÐ SO SEVNI Tey trý, ið standa fyri viðgerðartilboðnum DAT Ung, Birna í Hjøllum Hentze, Thorvald Danielsen og Jutta Olsen Mynd: Álvur Haraldsen