hósdagur 24. september 2020síða 60

Reportasja Nomatek arbeiðir við tøkniligum loysnum Í meira enn 40 ár hevur Nomatek projekterað og framleitt útgerð til fiski- og alivinnuna og reinsiverk til drekkivatn til kommunurnar N omatek, sum hevur skrivstovu, tekni­ stovu, goymslu og framleiðsluhølir - alt undir somu lon - húsast við Sandá 1, og her hevur fyritøkan hildið til síðan 1993. Men, røturnar eru væl eldri enn tað. Sum fyrsta fyritøka í Føroyum, sum burtur av fór at projektera og framleiða úr rustfríum stáli til fiskivinnuna, byrjaði Nomatek sítt virksemi í 1979 - ella fyri stívliga 40 árum síðan. Øll árini síðan 1979 hevur Nomatek ment og framleitt nýggja útgerð til fiskavirkir, fiskiskip, alivinnu og til vatnverk kring um í landinum - alt úr fyrsta floks tilfari. Ragnar Magnussen hevur verið stjóri síðan 2008 og eigur í dag Nomatek. Fyri at tryggja framtíðar menningina keypti fyritøkan í fjør heyst eisini grundøki og bygning, har fyritøkan hevur alt sítt virksemi. 32 starvsfólk hjá Nomatek Á Nomatek starvast í dag verkfrøðingar og projektleiðarar, sum menna, projektera og standa fyri framleiðsluni - við nógvum og royndum handverkarum, sum eitt nú eru ser­kønir í sveising av rustfríum stáli og arbeiði við plast­ rørum. - Vit leggja sera stóran dent á góðskuna og útsjóndina, har vit altíð hugsa um, at útgerðin skal kunna brúkast til mat­vøruframleiðslu og vera løtt at reingera, sigur Ragnar Magnus­sen, stjóri í fyritøkuni. Hann vísir á, at Nomatek er eitt virki við nógvari servit­an innan tøkni og loysnir til fiski- og alivinnuna. Á virkinum starvast í dag 32 fólk, og framleiðslan økist alla tíðina. Tað hevur ongantíð verið trupult at fáa dugna­ ligar handverkarar. Tiðning av frystum fiski Øll árini hevur Nomatek verið ein dyggur veitari til før­ oysku fiskivinnuna við rustfríum flutningsbondum, kør­ um, kassatømimaskinum og øðrum. Ragnar Magnussen vísir á, at hesi seinnu árini hevur fyritøkan lagt seg enn meira eftir í samstarvi við vinnuna at gera lidnar loysnir til framleiðsluna. - Eitt nú hava vit ment útgerð til tiðning av fiski, sum í dag er vorðið meira og meira aktuelt, nú vit fáa fitt av heil­frystum fiski frá línubátum, ið fiska á Flemmish Kap, Ís­landi og Grønlandi. Stjórin sigur, at føroysku virkini eisini eru farin at keypa meira av frystum fiskin úr eitt nú Noregi fyri at tryggja støðugt arbeiði á virkjunum. Veitingar til alivinna Føroyska alivinnan hevur havt nøkur góð ár, og alivinnan hevur á ymiskan hátt skapt nógvar ringvirkningar kring um í samfelagnum - í fyrsta lagi í arbeiðslønum til tey mongu, sum starvast hjá feløgunum, og í øðrum lagi í keypi av alibátum, aliringum og ymiskari útgerð til stóra virk­semi, sum vinnan skapar. Alivinnan er soleiðis eisini ein partur av grundarlagnum undir Nomatek, har fyritøkan við Sandá 1 bæði veitir ráð­ gev­ing, projektering og framleiðslu av ymiskari útgerð til vinn­una. - Veitingarnar til alivinnuna eru serliga í samband við kryvjing, flakaskering, smoltstøðir, resirkulering av vatni og sóttreinsan av blóð-og prosessvatni, sum tað verður nevnt. Ragnar Magnussen vísir á, at í dag eru krøv um eitt nú typugóðkenning av útgerð til reinsing av blóð- og pro­sess­ vatni frá kruvdum laksi. - Hetta er fyri at byrgja upp fyri møguligari smittu­ spjað­ing, og her hevur Nomatek í dag fleiri anlegg og skip­an­ir, sum eru typugóðkend av Heilsufrøðiligu Starvs­ stov­uni. Nýtt slam-reinsiverk Nomatek hevur eisini gjørt reinsiverk til inntak av frísk­ um vatni á smoltstøðunum í Føroyum. - Her verður vatnið reinsað við filtrum, ozon og UV- strál­um. Ozon verður framleitt úr ilt (oxygen). Hetta ger vatnið klárari og lættir um sóttreinsingina, samstundis sum laksurin á landi trívist betur í tí klára vatninum. Ragnar Magnussen vísir á, at Nomatek í løtuni er í holt við at royndarkoyra eitt nýtt slam-reinsiverk til smolt­støð­ ina hjá Bakkafrosti á Strond, og hetta verk er ment saman við alifyritøkuni. - Verkið samlar upp slam frá smolstøðini og reinsar frá­rensluvatnið, áðrenn tað fer út á sjógv. Slammið skal síð­an brúkast til framleiðslu av biogassi á virkinum Førka hjá Bakkafrosti á Sandvíkarhjalla. Tangarnir, sum síggjast á myndini, er vatnreinsiverkið til Húsavíkar kommuni TEKSTUR VILMUND JACOBSEN MYND ÁLVUR HARALDSEN 28