hósdagur 8. oktober 2020síða 22

FRÍGGJADAGUR 9. OKTOBER 2020 SOSIALURIN 71 22 Óli Jacobsen Óli Jacobsen P ershús mynda um­ hvørv­ið í gomlu bygdini saman við Blásastovu, Glyvra Hanusarhús, Jákups­stovu og ta gomlu kirkjuna frá 1833. Hetta er eitt søgu­ligt umhvørvi, sum gongur heilt aftur til Trónd í Gøtu við Tróndar­grund. Pershús hevur eisini eina serliga søgu. Høvuðskeldur til hesa frásøgn eru Jacobina Heine­sen, sum doyði í 2005, og Elsa Jacobsen, trúboðari, sum doyði í 2017. Fyrstu fólkini í Pershúsi Tá ið vit tosa um tey hjá Peri, er tað fyrst og fremst um tey fýra systk­ini Elspa f. 1869, Olevina (Dadda) f. 1871, Petra f. 1873 og Per f. 1876. Foreldur teirra vóru Anna Sofía f. Zachariassen og Hans Jacob Olsen í Hálvdanstoft, æt­tað­ur av Toftum. Hans Jacob gekk burtur við norðra­gøtubátinum Nólsoyingi á Norðhavinum í 1884, og Anna Sofía sat sum mong í somu støðu illa eftir. Tá var einki sum æt trygging. Hon doyði í 1920. Hevði skúla í kirkjuni Pápi Onnu Sofíu var Peder (Per) Zachariassen f. 1810. Hann var deknur í Gøtu kirkju. Hann hevur verið frammanfyri sína tíð, tí hann lærdi eisini børnini at lesa og skriva í forkirkjuni. Hann var ógvuliga væl við prest­in á Nesi, Jørgen Gad, sum í 1834 sendi úr Danmark eitt for­vitnisligt bræv til Per. Hetta bræv skrivaði Dadda av, og er tað tískil varðveitt í ættini. Gad takkaði Per so hjartaliga fyri teirra vinskap. Gad umrøður eisini vanlukkur, sum hava verið í prestagjaldinum, og hann sendi heilsanir til tey eftir­sitandi. Eingi systkinabørn Tað einasta av hesum systkj­um í Pershúsi, sum fekk eftir­kom­ ar­ar, var Elspa. Hon giftist við Magn­us í Súnastova, sum var úr granna­lagnum hjá Pershúsi. Hesi húsini eru tó ikki til longur. Magnus var eisini tann einasta av sínum systkjum, sum fekk eftir­komarar. Systkini hjá Magnus vóru Heini, sum doyði ungur, og Anna, sum bleiv gomul. Elspa og Magnus fingu trý børn. Tey vóru Sunneva, gift við Eliesar úr Tjørnustovu, sum var úr sama grannalagi, Heini, sum giftist við Jacobinu, og Hansina, sum giftist við Ber­lin Mikkelsen, ættaður úr Syðru­ gøtu. Tey fluttu seinni yvir á Skála. Hesi trý systkini áttu tískil ikki nøkur systkinabørn, men sjálvi fingu tey 28 børn, sum eisini hava fingið eitt stórt tal av eftirkomarum. Søgan um Pershús Í gomlu Norðragøtu standa tvær Jákupsstovur í sama túni. Onn­ur er niðri í Jákupsstovu, haða­ni mamma Jacobinu, Anna Louisa, var ættað. Hin var Jákupsstovu (Pers­ hús), sum upprunaliga varð bygt av tí umrødda Per (Peder), abba tey nevndu systkin í Pershúsi. Hesi hús blivu blivu niðurtikin og bygd upp aftur umleið 1902/3 og blivu kallað hjá Peri. Tað var ein triðja Jákupsstova ovari í bygdini. Hon varð kallað Frammi í Jákupsstovu. Forkunnugt kaffi Tey hjá Peri vóru ognarleys sum so mong onnur. Tí kundi tað vera smáligt viðhvørt. Eina ferð frættist, at kaffi var til keyps í bygdini. Tað var óbrent kaffi, og eing­ in visti nakað um kaffi tá. Tey hjá Peri høvdu keypt eitt sindur av hesum vælsignaða kaffi. Tað mátti so brennast, men tey vistu ikki rættuliga, hvussu tey skuldu bera seg at. Men áðrenn nakað varð gjørt, mátti hurðin læsast vit einum klinkubandi. Tað mátti ikki spyrjast, at ognar­ leys fólk høvdu keypt kaffi! Petra doyði av ræðslu fyri beiggjanum Petra doyði í 1917, 43 ára gomul, av heilabløðing. Beiggin Per var á útróðri. Tað varð illveður, og hon varð so bebbearædd fyri teim­um. Jacobina mintist tann dag­in, at hon sá Petru fara út eftir bakkanum at vita, um nakar bátur sást. Hon sá út til at vera ræðslusligin. Petra vildi vita, um tað sást nakað til bátin. So sigur mamma Jaco­ binu, Anna Louisa: “Petra er grúi­liga bangin í dag, tí teir eru ikki komnir”. Um kvøldið kem­ ur abbin út til teirra og sigur, at Petra hevði fingið eitt rættiliga ringt anfall. Hon kundi einki gera, heldur ikki tosa. Hon doyði um náttina. Men teir høvdu sett upp í Hvannasundi. Tá ið teir komu aftur, var Petra deyð. Tað var so syrgiligt. Og so doyði Per longu árið eftir. Vanlukkan á Gøtuvík Tann 22. mars 1918 hendi syrgilig van­lukkan á Gøtuvík. Per var farin til útróðrar saman við svági­num Magnus, sum var gift­ur við Elspu, systir Per. Teir vóru kvøldið fyri farnir at seta línu suðuri undir Mýru inna­ laga á víkini. Heini, 13 ára gamli sonur Magnus, var við teimum at seta línuna. Tað plagdi at koma sild heim á víkina á vári. Hetta var stór sild, kallað vársild. Hon var stór og rak. Ta rakastu sildina bar til til at kryvja og hanga upp at ræsa. Henda sildin kundi fylla víkina. Toskurin, kallaður silda­fiskur, elti hesa sildina. So her skuldi ligið fyri at fáa góða veiðu av toski. Teir settu so línuna. Tað var gott veður, og tað var so mein­ ingin, at teir skuldu fara móti lýsing og draga línuna aftur. Tá skuldi Heini ikki við, tí hann skuldi í skúla. Men tá ið teir skuldu fara at draga morgunin eftir, var komin nógvur vindur av útsynningi vestri. Henda ætt plagdi ikki at hoyrast so nógv í Norðragøtu, men tá ið hon hoyrd­ist, vóru líkindini ikki góð har suðuri undir Mýru. Per kom yvir í Súnastovu seinna­partin á náttini og segði, Húsið hjá Peri, nú kallað Pershús, er eitt av teimum gomlu húsunum í Norðragøtu, sum hava eina heilt serliga søgu SIÐSØGA Pershús: Partur av Gøtu søgu og heimssøguni Málningur hjá Suna Jacobsen av parti av gomlu Norðragøtu. Pershús er nærmast kirkjunu. Aftanfyri er Niðri í Jákupsstovu. Tey hvítu húsini eru tey í Mortanstovu. Omanfyri vegin sæst Glyvra Hanusar hús, haðani Hans Jacob Havstreym var ættaður. Suni er sonur Sunnevu, sum er umrødd í greinini. Her skal høvið nýtast at ynskja honum tillukku við 90 ára føðingardegnum Magnus, sum druknaði í 1918, og Elspa saman við børnunum Sunnevu, Heini og Hansina