hósdagur 8. oktober 2020síða 23

FRÍGGJADAGUR 9. OKTOBER 2020 SOSIALURIN 71 23 Í komandi parti verður ein partur av kommunusøgu at teir nú skuldu fara. Men Magnus segði, at hann hevði ikki hug til at fara, soleiðis sum líkindini vóru. Men tá kom ein skái, og teir fóru avstað eina løtu seinni. Men hetta bleiv ein feig­dar­ dagur. Báturin holvdist í eini meldurhvirlu, og báðir druk­naðu. Sang fyri deyðanum Tað var sagt, at Magnus kvøldið fyri vanlukkuna lá í seingini og sang sangin, sum byrjar soleiðis: ..forberedelse til døden. Se Dagen hælder og skynder sig bort. Min Levetid snart ligger omme Jeg bliver i Verden kun stakket og kort thi Døden vil snarligen komme og tage mig med til Himmerig. Hesin sangur hevur 27 vers. Spurn­ingurin er, um Magnus kann hava havt nakra ófrætta­ kenslu á sær. Í Dimmalætting tann 23. 3. 1918 var hesin tíðindastubbi: Ulykke En Baad fra Gøte med to Mand var i Gaar paa Fiskeri. Mændene var ved at ordne Fiskelinen, og den maa paa en eller anden Maade været kommet fast i Baaden, som kæntrede og de to Mænd omkom. Den ene hed Magnus Heinesen, han var gift og havde tre Børn. Den andens Navn var Peter Olsen, han var ugift, men forsørgede en Søster, som er Krøbling, og en gammel Moder, som i mange Aar har været Sengeliggende. Sunneva fór at leita Sunneva, dóttir Magnus, rædd­ ist altíð, tá ið teir fóru í bát. Jaco­bina mintist, at Sunneva fór út eftir bakkanum henda van­lukkumorgunin. Tá sigur mamma hennara: “Jesus náði tú meg, nú er okkurt.” So hugdi hon gjøgnum lofts­vindeygað at vita, hvar Sunneva bleiv av. Hon fór út um Fløtugarðin, tað er har á leið, sum grótbrotið er nú. Eisini hevði hon ein kikara í hondini. Og nú sær Jacobina, at Sunne­ va blakar seg niður. Tá hugs­aði hon, at nú var okkurt ringt á ferð. Tá hevði Sunneva sæð bátin hálvdan. Hon var kanska tann fyrsti, sum varn­aðist, at her var hend ein van­lukka. Sunneva fekk ein skelk fyri lívið, tað er ikki so løgið. Hon ræddist altíð, tá ið hennara fóru í bát. Tá ið tað blíðkaði, fóru menn at leita og dreggja eftir monn­ unum. Tað var vist Gamli Hendrik Huusgaard úr Syðru­ gøtu, sum fann teir báðar. Líkini blivu tikin upp á land og blivu borin heim í Súnastovu og løgd á stovugólvið. Magnus var tá 56 ára gamal. Per var 42 ár. Teir fóru í somu grøv í kirkjugarðin við gomlu kirkju. Elspa misti tískil mannin og ein­asta beiggjan. Sunneva fekk árið eftir son, sum varð kallaður Magnus Peter eftir teimum báðum. Sein­ni fekk ein annar sonur navn­ið Per. Heini kallaði eisini sín elsta son Magnus. Aðrar vanlukkur í grannalagnum Eitt av grannahúsunum til Pers­hús er Glyvrahanusar hús, sum Gøtu Fornminnisfelag eigur. Hetta hús varð rakt av van­lukkuni við Tulip í 1904, tá ið Mia, ættað úr Havn, misti fyrra mannin, Hans Frederik Han­sen. Í 1932 gekk Immanuel burt­ ur, og tá misti Mia sonin, Hans Jacob Havstreym, sum var nývaldur formaður í Føroya Fiskimannafelag. Olevina sá fyri sær svørt børn Systir Per, Olevina, vanliga kallað Dadda, hevði havt barna­lammilsi sum smágenta, og beinini vóru kropnað upp undir hana. Tískil var hon ikki før fyri at ganga. Hon ók seg fram við tuflum á hondunum. Tá ið hon fór í kirkju, fekk hon tó lyft seg upp á beinkin at sita. Hon kláraði seg væl hóast sítt brek, og tí kundi hon vera dadda hjá børnunum hjá Sunnivu og Eliesari. Ein serlig søga er um Daddu, sum Elsa hjá Sunnivu hevur greitt frá í bókini Mítt Etiopia: Á eldri árum lá Dadda í seing­ ini í 12 ár, til hon doyði í 1945. Tá ið Dadda lá fyri deyðanum, sigur hon við Elsu, sum tá var heilt ung: “Hvørji eru hasi svørtu børnini, sum standa aftanfyri teg.” Elsa vendi sær við og sá eingi børn. Dadda var annars so serliga góð við Elsu. Sunneva fortaldi Elsu, at Dadda hevði rópt eftir henni, ta nátt­ ina, sum hon doyði. Tá skilti Elsa, at hetta hevði verið profetiskt og hevði havt við kall hennara sum trúboðari at gera. Pershús og Etiopia Tað sum ger Pershús serliga søgu­lig er sambandið við Etiopia. Elsa var í 1960 nevniliga fyrsti trúboðarin úti í heimi, sum var send úr Føroyum av einum føroyskum missiónsfelagi, Kirkjuliga Missiónsfelagið. Her var hon fram til 1992. Elsa var umframt trúboðari eisini sjúkrasystir og jarð­ar­ móður og framdi stór avrik á øllum hesum økjum. Í Etiopia kom Elsa at upp­ liva serliga eina søguliga hend­ing. Nevniliga, at ein kom­mun­istisk stjórn tók ræði í landi­num í 1974, og at sama stýr­ið fall í 1991. Tá var Elsa í rokan­um á sjúkrahúsinum, har hon arbeiddi. Sjúkrahúsið var rakt av kúlum frá stríðandi pørtunum. Sum útlendingur var Elsa sum so friðað, men hon kundi í fremstu røð eygleiða eitt ræðu­ stýri, har fólk við aðrari hugs­an enn tey ráðandi, sum t.d. kristin, fingu eina ræðuliga viðferð við drápi og torturi. Tað er vist ikki nógv skrivað yvir­høvur um hesa søgu, tí er frá­søgnin hjá Elsu so týdningarmikil, eisini sum ávaring ímóti at lata seg tøla av slíkum kreftum. Eisini upplivdi Elsa tær stóru hungursneyðirnar í Etiopia í 1970-unum, og hon var saman við trúboðarafeløgum við at at hjálpa teimum svøltandi. Elsa ræddist ongan, heldur ikki “Etiopiens bøddel” Elsa bakkaði heldur ikki fyri teimum ráðandi. Eina ferð kom harðrendi og kristin­dóms­ fíggindaliga for­setin, Mengistu Haile Mariam, at vitjan á sjúkra­ húsinum, har Elsa arbeiddi. Tá helt onkur, at tey máttu taka burtur tann bíbilska lesnaðin, sum lá frammi. Hann kundi vera sum at vísa hundi brand. Men Elsa segði kortanei. Her skuldi ikki dyljast, hvat tey stóðu fyri. Men tað hendi heldur einki. Ein serlig søgu er eisini um tvíburarnar, Jóhannes og Jákup, sum Elsa tók til sín, tá ið teir mistu mammu sína. Teir búgva nú í Norðragøtu saman við sínum familjum, og tey eru øll virðismiklir partar av okkara sam­felag. Teirra børn komu tískil at sova í sama kamari, sum Dadda sá svørtu børnini fyri sær nógv ár frammanundan. Eliesar og Sunneva fingu 13 børn í Pershúsi Sunneva og Eliesar giftust inn í Pershús í 1919. Tá búðu Dadda og Anna Sofía, omma Sunnevu, eisini inni har. Tey fingu 13 børn í hesum húsum. Tað vóru 26 ár millum elsta og yngsta barnið, so tey hava ikki øll búð inni har í senn, men har hevur verið hjartarúm, so tað forslær. Eisini kann sigast, at øll børnini hava verið úrmælingar hvør á sínum øki. Í 1945 keypa tey húsini, har døtur teirra, Emma og Óluva, búgva nú uttarlaga í bygdini. Men tá ið tey fluttu, vóru tey sjey børn umframt foreldrini í Pers­húsi. Her búði eisini Dadda, sum doyði sama ár. Tey vildu ikki flyta, so leingi hon var á lívi. Síðan tá hava ymisk húski búð í Pershúsi. Men nú hevur ommu­sonur Elspu, Ingolf, saman við konuni, Sólfríð, keypt hetta húsið hjá forfedrunum. Tey hava gjørt húsini til eitt rætti­ligt minni um eitt gamalt fiski­mannaheim. Hesi hús eru enn eitt prýði fyri ta gomlu bygdina í Norðragøtu. Per, sum druknaði í 1918 Sunneva og Eliesar, sum fingu 13 børn í Pershúsi Elsa saman við tvíburunum, Jákup og Jóhannes. Teirra børn komu at búgva í sama kamari, har Dadda hevði sær tey fyri sær, nógv ár áðrenn tey vórðu fødd