hósdagur 29. oktober 2020síða 24

FRÍGGJADAGUR 30. OKTOBER 2020 SOSIALURIN 76 24 Óli Jacobsen Óli Jacobsen T eir flestu av hesum fiskimonnum fórust á vári við skipunum Kristinu, Helenu og Karin. Vit skrivaðu í vár um hesar vanlukkur. Men nú í heyst eru 100 ár síðani, at havn­ arskipið Puritan gekk burtur. Henda grein skal vera eitt minni um hesa hending, og teir menn, sum fórust. Puritan hevði motor Ì 1920 keypti Hans Hansen í Funn­ingsstovu 45 tons stóru sluppina Puritan, sum varð bygd í 1885 í Grimsby. Puritan hevði motor. Tað var ikki vanligt tá í tíðini. Seinni sama ár seldi Hans helvtina av skipinum til Carl á Lag, sum bleiv reiðari. Palli á Lava varð skipari. Palli var tey fyrstu sjey árini til skips við Streymoynni við mammubeiggjanum, Jóannesi í Funningsstovu. Í 1901var hann við Oliviu, sum bróður hansara, Han­ni á Lava, førdi. Palli á Lava tók skiparaprógv í 1902 hjá Jens Mohr. Árini 1903-1905 var hann bestimaður við Slater, sum Hans í Funn­ ings­stovu átti og førdi. Í 1906 var hann bestimaður við W. G. Marshall, sum Jóannes í Funn­ ingsstovu førdi. Í 1907-1918 var Palli skipari á hesum skipi. Lagnutúrurin Palli var skipari á Puritan í 1920. Teir royndu fyrst undir Før­oyum, og vóru síðan tveir túrir undir Íslandi. Seinna túrin komu teir á Havnina 2. sep­tember. Teir fóru niður til Fleetwood at selja fiskin tann 15. oktober. Hetta var vanligt hjá føroyskum skipum tá í tíðini. Higartil hevði hetta gingist væl. Umframt Palla, 38 ára gamal, vóru hesir menn við: Bestimaður var Kristian Hansen, í Árnafirði í Havn, 44 ár. Hann var longu hart raktur, hevði mist konu sína, Tominu, í 1906. Hon var bara 24 ára gomul. Jákup, sonur Palla, 17 ár. Sofus Jacobsen, hjá Linu í Smiðansstovu í Havn, motor­ passari, 30 ár. Petur Guttesen, sonur Gutta Jens í Havn, 19 ár. Óli Hansen, Nólsoy, 29 ár. Hann var pápi Olevinu, Vina kall­að, sum var mamma Ova Joen­sen, kenda sjógarpin. Hon kom tískil bæði at missa pápa og synir á sjónum. Abbabørn Óla ætla í samband við 100 ára dagin at seta ein minnisstein fyri honum í kirkjugarðin í Nólsoy. Hans Pauli Danielsen, á Trappu­ni Nólsoy, 26 ár. Ógiftur. Hann var pápabeiggi kenda lista­mannin Stefan Danielsen. Hans Jacobsen á Lað í Havn var við sum ferðamaður. Á oydnari oyggj í tveir dagar Puritan lá okkurt um tríggjar vikur í Fletwood og fóru haðani tann 11. november, men tann 15. november fórust teir í einum ódnar­veðri við Hebridurnar. Allir sjólótust uttan Sofus og Hans. Sjófrágreiðing varð hildin 7. desember, har hesir báðir søgdu frá vanlukkuni. Teir greiddu frá, at tann 12. november vaks vindurin. Teir sóu vitan á Barrahead. Æt­lanin var at fara vestur um He­brid­ urnar, men tá vindurin fram­ vegis vaks, valdu teir at fara eystanfyri. Teir sigldu fram við landi­num, har tað var minni vindur. Tann 14. november lógu teir ankraðir, og vindurin vaks enn meira. Teir hitaðu motorin upp, so teir kundu vera klárir at seta í gongd, um vindurin vaks meira. Mánadagin 15. vaks vindurin til ódn. Motorin varð settur i gongd. Á midnátt sóu teir land, og sigldu inn móti landi og lótu akkerið falla. Men skipið rak kort­ini. Teir settu skipsbátin út, og allir átta menninir fóru í bátin. Tað eydnaðist teimum ikki at koma at landi, og báturin rak inn móti eini lítlari oyggj. Báturin koppaði og seks av monn­unum sóust ikki aftur. Sofus og Hans vóru skolaður uppá oynna, sum var óbygd. Hetta hevur ikki verið hugaligt. Teir greiddu einki frá hesum í sjó­frá­greiðingini, og familjan sigur, at Sofus vildi ongantíð tosa um tað. Hetta er ikki óvan­ ligt, tá fólk hava óhugnalig upp­ livilsi. Har vóru teir í tvey sam­ døgur. Men tá kom ein útróðr­ ar­bátur við 4 monnum framvið. Teir bóru eyga á Sofus og Hans og tóku teir í bátin. Veðrið var tá gott, og útróðrarmennir fluttu teir til sína heimbygd, har teir gistu eitt samdøgur hjá tveimum av útróðrarmonnunum. Seinni búðu teir á einum bónda­garði, og bóndin koyrdi teir í hestavogni til bygdina Loch Maddy. Haðani sluppu Sofus og Hans við skipi til Kyle í Norður­skotlandi, haðani fóru teir til Leith og síðan heim til Før­oya við Tjaldrinum. Teir komu á Havnina leygardagin 8.des. 1920. Henda vanlukkan kom sjálv­ andi dátt við, og tá ið hon frætt­ ist, fóru fløggini í Havn á hálva stong. Hans hjálpti faðirleysa Guttorm Hans vaks upp í heimi teirra í Mortanstovu uppi við Dala­ vegin, har pápi hansara legði stórt stykki til dyrkingar. Komin til mans var Hans eina tíð á fútaskrivstovuni í Havn. Tá ið tann stóra fyritøkan Handilsforeiningin gavst, keyptu Hans og beiggin Eliesar handils­húsini, sum fekk navnið Elies­ar Jacobsen. Teir fóru at handla við klædnavørum, og skjótt gjørdist hann størsti handil av hesum slag í býnum. Tá í tíðini vóru ikki góð ráð mill­ um fólk, men hjá Essaba var man altíð vælkomin at keypa Guttorm Zachariassen, sum í 1957 misti pápan við Stella Argus, greiddi frá um Hans á Lag: “Eini 3-4 ár eftir at Stella Argus var farin, fór eg inn í klædna­handilin hjá Essaba at keypa  mær ein regnfrakka. Jú, vit funnu ein, sum hóskaði til mín. Hann kostaði antin 12 kr. ella 16 kr. Hans pakkaði hann inn og gav mær pakkan. So segði hann, at eg skuldi eiga hann. Har stóð eg sum eitt stórt spurnaðartekin, men eg fekk kortini sagt takk fyri. Tá ið eg kom heim, fekk eg at vita, at drongur Hansinu, dótt­ir Hans, var ein teirra, sum fórst við Stella Argus. Hann var Hilbert Johannesen úr Vest­ manna, Hans vildi á henda hátt 1920 var ringasta skaðaár á sjónum í 20. øld, tá ið 60 menn fórust á sjónum. Í november fórst havnarskipið Puritan SIÐSØGA Puritan gekk burtur í 1920: Eitt 100 ára minni Puritan sigldi framvið Barra Head og vitan í illveðrinum