hósdagur 12. november 2020síða 22

FRÍGGJADAGUR 13. NOVEMBER 2020 SOSIALURIN 80 22 V ið sínum eyðkenda havn­ar­máli og vittig­ heitum var hann í stóran mun ímyndin av tí “perfekta” Havnar­ manninum. Hann kallaði seg aldrin listamann og hataði alt snobb­arí. Hann plagdi at siga, at tann dagin, at Kondittaríið og kioskin hjá Astu á Vaglinum eru vekk, er onki eftir av Havnini - uttan hann og Bigge, sjálvandi. Eg tosi um pápa mín, Rasmus Ras­mussen, eisini nevndur Ras­mus Klipp, sum andaðist náttina til 1. februar 2020, 75 ára gamal. At vera veruliga ríkur Babba var framum alt eitt sosialt, kærleiksfult og kreativt menniskja. Flestu fólk elskaðu babba og flentu við tárum, tá ið hann fortaldi søgur, og ofta varð smurt eitt sindur tjúkt uppá. Men so leingi søgan var stutt­lig - og ikki á nakran hátt særandi – mundi tað ikki bilað nakað. Eg síggi hann fyri mær í puntutari skjúrtu og vesti við nógvum lummum uttanfyri stovu­vindeygað á Mammulág 1, har hann plagdi at sita við einari Prince í hondini og einum koppi av “ganska almindeligum kaffe” - sum hann plagdi at siga í hesum cafe latté tíðum. Hann eygleiddi javnan havan við tuli­panum, páskaliljum, hvítu­ sunnu­liljum, hjálpirótum og øðrum plantugróðri. Babba elskaði lívið og tað estetiska. Hann sá vakurleika í nærum øllum. Hann kallaði seg ríkasta mann í heiminum. Lítli Rasmus, sonur systir mína, Mai­ britt, spurdi: “Abbi, passer det, at du er verdens rigeste mand” “Ja”, svaraði abbin og setti lítla drongin á lærið: “Jeg har tre dejlige børn, og nogle fantastiske børnebørn. Og så har jeg en smuk og dejlig kvinde i mit liv, Maria. Så har jeg nogle rigtig gode venner – og en pragtfuld have med masser af liv og farver. Dét er rigdom!”. Leygarmorgnar á Konditarínum Sum smádrongur elskaði eg leygarmorgnar. Eg plagdi at liggja og bíða í songini, til eg hoyrdi babba fara upp og gera seg kláran til morgunkaffi niðri á Konditarínum. Eg hoppaði upp úr songini, so eg náddi at sleppa við honum, meðan mamm­an framhaldandi svav. Á Kondittarínum plagdi hann altíð at keypa sær morgun­ drekka. Tað var ein koppur av kaffi við tveimum sukurmolum og eitt franskbreyðstykki við osti. Har sótu so allir “kanútarnir” – Ingi Mohr, sáli, Birg­ar Johannesen, Hjørleif Kúr­berg, sáli, Hanneboy, Bjarni Clementsen og aðrir Havnarmenn við stóra H. Teir fortaldu røvarasøgur og reypaðu: “Hey tú, Hjørleif. Pína­doyð, myndir av gomlum havn­ar­ monnum á hundraðkrónu- seðlun­um. Sporlið!”, og so flentu teir í kíki. “Ingi, veitst tú, hvussu kopartráðurin bleiv uppfunnin? Tveir Lava-menn hálaðust um eitt 25 oyra”, og so lá alt í skellilátri. Mitt í rokanum sat eg við mínum krúlluta, reyðbrúna hári og drakk mítt tríkantaða appil­sin-sunkist. Menninir virkaðu mær rættiliga gamlir tá, men teir hava nokk ikki verið so øgiliga nógv eldri enn nøkur fjøruti. Sjálvur eri eg 37 ár í dag. Teir flentu og argaðu hvønn annan. Kenningar, sum komu á gátt, fingu ofta eitt prik á vegnum yvir til diskin, har elegantu kvinnurnar í hvítari skjúrtu og svørtum kjóla tóku ímóti ordrum. Tað var ein fantast­iskur stemningur at koma inn á Kondittaríið. Ein serligur Havnar-stemningur. Tað var veruliga hjartað í Havn­ ini. Ein perla, sum skuldi verðið friðað. Seinnapartar eftir inn­ keyp fóru vit ofta oman aftur á Kondittaríið. Tá plagdi ein dampkókað pylsa og ein Hawaii Dream frá Restorff’s at standa á skránni. Jólakalendarin í Barnaløtuni Ikki sørt var mann stoltur, tá ið “kongurin” i egen højde, Zacharias Hammer, sáli, og Barnaløtan komu á gátt í ar­ beiðsrúminum hjá babba niðri í kjallaranum. Vit kallaðu tað Klippirúmið, har babba plagdi at sita og klippa sínar eyð­ kendu pappírsklipp. Babba var biðin um at gera nýggja jólakalendaran til Barna­ løtuna í sjónvarpinum. Í tí sambandinum skuldi Barna­ løtan takast upp í húsunum hjá okkum. Pávastoltur slapp eg at standa við síðurnar av babba í skarpa ljósinum frá upp­tøkutólinum, meðan eg eyg­ leiddi stóru og sterku hendurnar halda í einum lutfalsliga lítlu­m saksi, sum klipti smáar jóla­nissur, glerpípur og smá sprossa-vindeygu. Nissurnar spældu upp á trompet í einari kavaklæddari nissubygd við nógvum nissubørnum og pakk­ um. Gamli Bókhandil í Havn var sjálvandi eisini flættaður inn í myndina. Hvat hevði hann ikki eitt fantastiska, lætt og litríkt hug­flog og so mótsetningurin í, at hesin so lívligi og stundum rastleysi maðurin kundi sita so friðar­liga og konsentrera seg um hvønn tann einasta lítla smálut í einum klippi, var hugtakandi. Fyri ein ein smádrong var tað stórt, at tað var júst pápi mín, sum hevði gjørt jólakalendaran, sum var at síggja á skíggjanum hvørt kvøld í jólamánaðinum. Ein góður vegleiðari frá lívsins skúla Eftir hjúnaskilnaðin hjá foreldrum mínum í 1993 flutti eg niðan til pápa mín at búgva á sumri 1998. Vit gjørdist sera tætt­ir. Hóast mann nokk altíð hevur sínar kampar við for­eldr­ ini sum tannáringur, var babba altíð har fyri meg. Vit kundu tosa saman um næstan alt. Tá ið tað kom til forelskilsi, plagdi hann at siga: “Torkil, um tú skalt hava fatur í einum konu­ fólki, er tað líkasum at fiska síl. Tú kanst ikki rykkja línuna, tí so slitnar hon. Tú mást spaku­ liga lora og draga inn, til tú so til síðst hevur fingið sílið upp úr vatninum”, og tað er nakað um tað. Soleiðis fekk eg Herborg upp á krókin, og í dag eiga vit trý praktfull børn saman, sum babba, saman við øllum hinum abbabørnunum, elskaði yvir alt. Larmur, sum er “settur í system” Aftan á at skúlatíð í Hoydølum, sótu vit ofta fleiri hálvvaksnir mans heima hjá okkum og drukku kaffi. Vindeygu og hurðar stóðu á víðan vegg. Komin troyttur heim frá arbeiði, eftir at hava runnið millum øll sam­býlini og bústovnarnar undir Almannaverkinum, sum tað eitur í dag, sótu stundum eini 5-8 dreingir í stovuni og royktu og drukku kaffi. Tey flestu høvdu nokk pent biðið okkum um at skrubba av, men ikki babba. Lættur av sinni sum hann var, setti hann seg sum oftast bara niður millum okkum og kom upp í prátið. Musikkin í anlegginum var hann ofta so púrasta samdur í. Vanliga var tað jazzur og onkuntíð klassiskt. Um tað var okkurt heavy ella poppur, plagdi hann at siga. “Dreingir, hatta hevur onki við musikk at gera. Hatta er larmur, sum er settur í system”, og so flentu vit. Ólavsøkan – hæddar­ punktið í árinum Tá ið eg sum 21 ára gamal flutti til Danmarkar í lestrarørindum, hevði babba ongi børn eftir í Føroyum. Honum longdist eftir okkum, hóast hann visti, at vit øll høvdu tað gott. Til alla lukku hevði hann Mariu og døtur hennara, Beinta og Linda. Tey høvdu tjúgu góð ár saman, og tað eru vit børn so sera takksom fyri. At koma heim til Føroya um summarið var altíð líka stutt­ligt. Babba var so stoltur og glaður, og einki var óført. Mann hevði ikki eingongd sagt setn­ingin lidnan, so slepti hann øllum og var tøkur. Ólavsøkuaftan var hæddar­ punkt­ið í árinum. Hann plagdi altíð at hava opið hús við stór­ um sjálvtøkuborði, og øll vóru hjartaliga vælkomin. Sjálvur rørdi hann ikki tað váta slagið, men kortini dugdi hann so ólukksáliga væl at vera sosialur. Har bleiv sungið, spælt gittar og trompet, og enntá kom útvarpið okkurt árið niðan á gátt at greiða bein­leiðis frá stemninginum uppi hjá Rasmusi. Jú sanniliga var hann kongurin í Havnini, og tað skuldi markerast við manér á Ólavsøku. Fangaður av aldurdóminum Babba plagdi at siga, at mann fekk so nógvar dómar gjøgn­ um lívið: Barndómin, ung­ dómin, manndómin og so aldurdómin. Sjálvur helt hann skiftið frá barndómi til ungdóm og síðani til manndóm koma so líðandi, meðan tað var ein skarpur kantur frá mann­ dómi til aldurdóm. 67-70 ár og bumm (!), so ert tú av arbeiðs­ marknaðinum og verður róptur pen­sjónist. Arbeiðslívið steðgar frá degi til annan, og tú hevur brádliga alla tíðina í verðini. Eftir nógv ár sum húsavørður innan almannaverkið, gavst Minningarorð um pápa mín Minningarorð um pápa mín Rasmus Rasmussen