hósdagur 3. desember 2020síða 16

FRÍGGJADAGUR 4. DESEMBER 2020 SOSIALURIN 86 16 Óli Jacobsen Óli Jacobsen J ens Andreas royndi eitt sindur av hvørjum á sjónum og var manga vandaferð. Hann varð føddur í 1911 og doyði í 1992. Her er partur av hansara søgu til sjós. Til Íslands at keypa fisk Tann 28. okt. 1944 mynstraði Frederik Olsen úr Rituvík sum skipari við Active. Hinir vóru bestimaðurin Jóhan Henrik Fr. Olsen, Rituvík, motorpassari Jens Andreas Hansen, Kollafirði, kokkur Johan Jacob Olsen, Rituvík, dekkarar vóru Per Olsen, Rituvík, John Egholm, Tórshavn og Petur Juel Vang úr Froðba. Fyrst varð siglt yvir á Seyðisfjørð at keypa fisk, men tá teir ongan fisk fingu har varð siglt suður á Norðfjørðin at royna fiskakeyp. Tá nú heldur ongin fiskur fekst á Norðfjørðinum varð siglt norður til Akureyrar, har ein skaði varð umvældur. Tá hetta var liðugt, varð siglt inn á Skutilsfjørð at keypa fisk, men har fingu teir ongan. Teir lógu tó jólini har og vórðu bodnir at halda jólahátíðina hjá Frelsunarherinum. Á nýggjárinum varð so siglt til Reykjavíkar at keypa útgerð. Í Reykjavík fingu teir fulla last. Sunnudagin 14. jan. varð so hildið avstað við 171 tonsum av fiski í lastini. Siglt varð suður til Vestmannaoyggjarnar, haðani kós varð sett til Onglands. Komu í illveður Fyrst var veðrið hampiligt, men so vaks vindurin, og týsdagin 16. jan. var ódnar­veð­ ur av útnyrðingi, skonnartseglið skrædn­ aði, og ein brotasjógvur skræddi skeilettið yvir kahúttini av, so nógvur sjógvur kom niður tann vegin. Manningin fór bein­an vegin undir at negla segldúk fyri nið­ur­ gongd­ina, so skipið ikki fyltist av sjógvi bein­an vegin. Seinni hendan dagin støkk stór­bummurin av, so tá bleiv bara siglt við klyv­ara og fokku. Sjógvurin í skipinum vaks so skjótt, at neyð­ugt var at steðga motorinum, sum tá stóð í sjógvi. Jens Andreas fór í holt við at taka hann sundur til reinsingar og fekk hann – ein Vølund motor – sum eisini dreiv lensipumpuna, í gongd aftur. Ljósmotorurin, ið var steðgaður, fekk hann eisini í gongd aftur. Pumpaðu í 35 tímar Pumpað og oyst varð uttan íhald í einar 35 tímar í vánaligastu umstøðum hugsast kann. Rigningurin á stórmastrini í bak­ borði brast. Skonnartrigningurin í bak­ borði brast eisini. Hósdagin batnaði veðrið eitt sindur, so tað gekk so toliliga at halda skipið lens við motorinum, við deks­pump­ un­um og við at oysa. Men tá fóru menn at leggjast fyri, tí ongin vatnsopin var eftir og ongin kolamoli at koyra í eldin. Tað stóð verri og verri til við rigninginum, og menn vóru so mikið viknaðir, at summir lógu í koyggjunum. Náttina til 20. jan. rak “Active” fyri vág og vindi, men so við eitt sóu teir skips­ lantern­ur og fóru at blussa fyri at fáa skipið til sín. Skipið kom til teirra, og tað var íslendski trolarin “Fagriklettur”, ið var á veg úr Onglandi til Íslands. Hann legði seg stutt frá teimum at bíða eftir dagslýsi. Skipararnir samdist um, at Fagriklettur skuldi sleipa “Active” ávegis móti Føroyum til annað skip, ið varð varskógvað, kundi koma teimum til hjálpar. Gjørt varð klárt at sleipa, men íslendski skiparin hevði hug at bíða eftir frægari veðri. Bíðað varð til út á seinnapartin, men tá fór barometrið at falla, og hann øtlaði veðrið. Av ótta fyri at mastrarnar fóru at detta, samdist manningin um, at einastu ráðini vóru at fara av skipinum og umborð á “Fagraklett”, áðrenn myrkrið kom. Teir vónaðu at kunna bjarga skipinum dagin eftir. Farið varð av skipinum 11 tímar aftan á at “Fagriklettur” var kom­ in til teirra, var henda avgerð at fara av skipinum boðað skiparanum, og teir settu beinanvegin ein bjargingarflaka út, sum teir lótu reka móti “Active”. Tað eydn­að­ ist eisini føroyingunum at krøkja í flak­an og gera enda á hann, so hann kundi verða drigin millum skipini. Jens Andreas greiddi frá, at teir fóru út á flakan frá hekkuni í tveimum bólkum, fyrru ferð tríggir menn, seinru ferð restin, fýra menn, og teir blivu hálaðir umborð á “Fagraklett”. Veðrið var tá so nógv versnað, at teir fingu ikki flakan umborð aftur og máttu tessvegna sleppa honum. “Active”, sum var komin nær til at søkka, hvarv í kava­rokinum, so teir sóu hana ikki aftur. Hetta hendi fríggjadagin 19. jan. 1945, 200 fjórð­ingar úr Mykinesi. Frá einum vanda í annan Teir vórðu væl móttiknir umborð á “Fagra­ kletti”, men stutt eftir, at teir vóru komnir um borð, breyt ein stórsjógvur, sum gjørdi, at lastin skeytst, og trolarin legðist á síðuna. Farið varð beinanvegin í lastina at skumpa kolið á pláss, so trolarin aftur fekst á rættkjøl. At spakarnir tíbetur lógu frammi undir bakkanum gjørdi, at teir fingu fatur á teimum. Verri hevði verið, um teir høvdu ligið í lastini. Eftir boðum frá amerikansku herleiðsl­ uni í Íslandi varð siglt til Reykjavíkar, har teir vórðu koyrdir á sjúkrahús býarins til kanningar. Jens Andreas, ið varð skaddur undir hesum baksinum, fekk neyðugu læknahjálp. Teir búðu einsamallir í stórari barakk hjá amerikumonnunum í okkurt um eina viku. Jens Andreas og John Eg­ holm í Havn fóru tá umborð á føroyska trolaran “Stella Argus” til fiskiskap við Ísland og vórðu settir í land í Havn, tá báturin var á veg til Onglands at selja veið­ ina. Hinir fimm av manningini fóru heim við “Polo”, sum eisini skuldi til Onglands at selja veið­ina. Aftur til sjós Sama várið í 1945, fór Jens Andreas aftur til sjós við “Eyðbjørg” hjá Alfred Johannesen í Havn og var sum vant motorpassari. Veitt varð við snurpinót eystan fyri Vest­mannaoyggjarnar, og haðan siglt til Aber­deen at selja. Skipari var Theodor Jo­ hannesen í Fuglafirði. Túrurin niður var vána­ligur. Tá teir vóru komnir einar 30 fjórð­ingar suður úr Jarlshøvd, fingu teir ill­veður av landsynningi og ein stórsjógv, sum tók nótarlínurnar út um lúnningini, men stropparnir hildu, so teir fingu tær inn aftur. Í hesum óveðrinum slongdist av tí eina brotinum ketan úr ketukjallaranum Hesa ferð hava vit frásøgn frá Jens Andreas Hansen í Kollafirði um ta meira ókendu søguna, tá ið “Active” gekk burtur undir krígnum. SIÐSØGA TÁ “ACTIVE” GEKK BURTUR Í 1945 Jens Andreas Hansen var góður frásøgumaður Active landar saltfisk í Havn