hósdagur 17. desember 2020síða 26

FRÍGGJAGUR 18. DESEMBER 2020 SOSIALURIN 90 Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 26 Spildurnýggja bókin um flog­vanlukkuna í Myk­inesi hevur heitið “Mar­trøð í Mykinesi – Íslendska flug­s­ lysið í Fær­eyj­um 1970.” Grækaris Djur­huus Magnussen og ís­lendski journalisturin, um­set­ ar­in og rithøv­und­ur­in, Magnus Tór Haf­steins­ son, hava skrivað bókina Flogvanlukkan undir Knúki í Myk­i­nesi, sum hendi um 11-tíð­ ina hin 26. september í 1970, kravdi átta mannalív. Teirra mill­ um, sum doyðu, var íslendski flog­skip­arin, Bjarni Jensson. Fimm aðrir íslendingar vóru við, teirra millum flogternurnar báð­ ar, Rafnhildur Ólafsdóttir og Val­ gerð­ur Jónsdóttir. Haraftrat var flog­farið rikið úr Íslandi. Bókin byggir partvís, og bara part­vís, á bókina, SOS-Knúkur, sum Grækaris Djurhuus Magn­ us­sen gav út í 2000. Høvundarnir hittust í Reykjavík Høvundarnir báðir, Grækaris Djur­huus Magnussen og Magn­ us Tór Hafsteinsson, hittust eitt sind­ur av tilvild í Íslandi fyri hálv­um­øðrum ári síðani. Magn­ us Tór Hafsteinsson átti bókina, SOS-Knúkur, og var áhugaður at fáa hana umsetta til íslendskt. Hann fekk skjótt bókaforlagið, Ugla, at taka sær av útgávuni. For­lagið var samt við Magnus Tór Hafsteinsson um, at hetta var ein søga, sum átti at sigast ís­ lend­ing­um. Sum arbeiðið leið, funnu høv­ und­ar­nir báðir nýtt og meira tilfar fram, bæði skrivligar keld­ ur og myndir. Fleiri samrøður vórðu gjørdar aftrat, bæði við ís­ lend­ing­ar­nar, sum vóru við flog­ far­i­num, og við føroyingar, sum onk­urs­vegna høvdu við van­ lukk­una at gera. Hetta tilfarið gjørd­ist so rúgvismikið, at høv­ un­d­a­rnir samdust um at skriva eina nýggja bók, sum altso part­ vís byggir á SOS-Knúk. Nýggja bókin er 416 blaðsíður. Til sam­anberingar kann nevnast, at SOS-Knúkur var 170 blaðsíður. Bókin kemur ætlandi út á før­ oysk­um á heysti í 2021. Her hava vit eitt brot úr nýggju bókini. Hetta er ein sam­ røða við stýrimannin van­lukk­u­ túr­in, Páll Stefansson. (21. partur í bókini) Páll Stefánsson, flogskipari: Kom skjótt fyri seg aftur Páll Stefánsson varð borin í heim í Keypmannahavn hin 26. juni 1942, men flutti sum smá­ drong­ur til Íslands. Her gekk hann í barnaskúla, og her tók hann studentsprógv á Mennta­ skól­a­num í Reykjavík. Eftir tað fór hann á slóðina hjá pápa sín­ um, og fór til Týsklands at læra til tannlækna. Men her kom hann at kenna til flúgving, og tá vend­ist ikki aftur. “Á fyrstu frítíð míni frá tann­a­ lækn­a­lestr­inum, bjóðaði ein vin­ ur mín í Íslandi, Ásgeir Torfason, mær ein flogtúr við einum lítl­ um privatflogfari. Hann lærdi tá til vinnuflogskipara. Tá fekk eg tað hug­skotið, at kanska átti et at sæla um úr tann­lækn­a­yrk­i­ num og fari á flogskúla, sum eg alt­so geri nú,” sigur Páll Ste­fáns­ son. Seinni varð hann settur í starv sum flogskipari hjá Flug­ félag Íslands og fór sín fyrsta flog­túr sum vinnuflogskipari á ein­um DC-3-flogfari hin 8. juni í 1966. Hesin flúgvarin er fram­ vegis til, og eitur Páll Sveinsson, og er á Flogsavni Íslands á Ak­ur­ eyri. “Eg fekk rættin at flúgva Fokk­er-Friendship-flogfarið í 1967, og tey flogførini vóru nógv nýtt í flúgvingini millum Ísland, Før­oyar, Danmark og Noreg. Tá flog­vanlukkan hendi í Mykinesi heyst­ið 1970, var eg á mínum 28. flog­túri á føroyaleiðini, og hetta var 62. ferð eg royndi at lenda í Vág­um, tá vit í staðin bráttlendu í Myki­nesi.” Kom ótrúliga skjótt fyri seg Tá ið Páll Stefánsson í juli 2020 - út við hálvthundrað ár seinni - minn­ist aftur á flogvanlukkuna, siguar hann tað vera ræðuligt at enda í slíkari vanlukku. “Men eftir at eg kom út úr vraki­num, var eg ovurfeðin fyri at vera á lívi. Eg fekk ymiskar løst­ir í høvdið, eg fekk stóran skurð í pannuna og omanfyri høgra eygað, kjálkabeinið brotn­ aði, og fleiri tenn brotnaðu eisini. Løst­irnir í høveinum, kjálka­ beininum og munninum prógv­ aðu, at flogfarið hevði fingið tveir ógvusligar stoytir í døtt­i­ num. Tveir ryggjageislar nið­ar­ laga í rygginum vóru eisini meinsl­aðir, og bróskið ímillum teir var løsta. Eg fekk eisini skaða í armar og bein.” Páll kom merkiliga skjótt fyri seg aftur, og hann fór umborð á fyrsta Fokker-flúgvaran longu sjey vikur eftir vanlukkuna. “Læknar og sálarfrøðingar kann­aðu meg gjølla, og eg fekk grønt ljós at flúgva aftur. Á hes­ um døgum vóru eingir flog­ herm­arar (floglíknarar ella sim­ ul­at­or­ar), sum í dag. Í staðin fleyg eg venjingarflúgving sam­ an við einum flogskipara í tríggj­ ar dagar í innanríkisflúgving í Ís­landi til týdningarmestu flog­ havn­ir­nar í døgunum 14. – 16. febr­uar í 1971.” Fleyg aftur til Føroya Hetta gekk alt upp á stás, og so upp­rann dagurin, at Páll Ste­ fáns­son aftur skuldi flúgva til Før­oya. Hann trýsti sjálvur fyri at sleppa eina slíka ferð. “Hin 17. februar hetta sama ár­ ið, fimm mánaðir eftir flog­van­ lukk­una í Mykinesi, fór eg so fyrsta túrin við Før­oy­a­flúgv­ara­ num sum hjálparflogskipari. Eg hevði gjørt greitt, at eg vildi sleppa at flúgva hesa leiðina aft­ ur, bæði fyri at prógva fyri mær Flogvanlukkan í Mykinesi