hósdagur 18. februar 1999síða 6

6 tíðindablaðið Nr. 33 — 18. FEBRUAR 1999 Altid klarir at skapa øsing Få ( Ii Í € h | y f ( > ( 4 (I I: ir U í AC NAT Í S k kk { R H I y % ekiusk 7 i kk ið R Ha C KK lår er Dæð g g MIS »g g ga Misnøgdur av mat sum øv LØS lå KKara, Í idf SK I g hevu » ndskum g i | k Or SKi skil ( UDTX gon = S inløgd FISK N € S CIS Or = EKTJUSKID vska flot gamalt Í OYYI. sun Sensjatións- politikkur á tingi Jákup Egholm Hansen sigur iga, at politikarar leika so í sum teir gera um, at øll í . , ; eru stráðmenn og spekulantar, og at tað er vinnan, ið sT00da r blivin, sum hon er, sigur formaðurin í fel- n politikarum at finna hesum. ið so frægt sum 19 rumbulsmál. heldur enn at — tímdi at seta seg inn í málið. i ) S "era lógararbeiðið ul lítar. Fyri tinglimir í undan støðu leik er veruliga orsøkin til farnu samgongu var tað 8 at tað kann gerast lutfalslig | nógv meiri áhugavert at S SÅ lætt hjá útlendingum at klandrast um. antin stuðul stráme keypa seg inn í førlyska — skuldi latast til endurnytslu k ) sk fiskiflotan- t.d. hjá islend nungan vítt t soleiðis. sum nu er hent, yvir- høvur Der ul Men tað er kortini ikki einasta orsøkin, leggur hann ilturat Politiska viðgerðin á tingi, og viljin til at leggja langtíðarkarmar fyri fiski- vinnuna, eru næstan ikki til staðar Men so skjótt. eitt ein- stakt mál stingur seg upp. sum bendast inn á okkurt sensationskent, ið kann skapa øsing millum manna, limir hinvegin bein anvegin klárir Formaðurin í fel gnum Rækjuskipum heldur, at Froyar D el tjes-målid er besta dómi um hetta Hinvegin síggja vit alt ov sjålvdan, at tíinglmir við- fiskivinnumål á ein sakligan hátt, har forarbeið- ið er gjørt til lítar, sigur hann sera Lætt hjá útlendingum at keypa Jákup Egholm Hansen sig- ur, at tað er júst trongdin ingum at keypa seg inn føroyska rækjuflotan Felagið rækjuskip hex ur í fleiri ár roynt at bæði landstýrismonnum og tinglimum á tað sera álv- arsligu støðuna hjá føroyska rækjuflotanum. Vit hava itøkiliga vist á, at rækjuskipini hava stór- ar trupulleikar av høgum flutningsútreiðslum. og ødr- um útreiðslum, sum stand- ast av, at rækjuskipini hava sínar fiskileidir á fjarleið- unum, í útjaðaranum á teim- um økjum, har føroysk skip hava loyvi at fiska. Samstundis hava vit vist å, at prisurin å rækjum hev- ur verið fyri støðugum falli í nógv ár, og hann fellur framvegis Hann sigur, at felagið Rækjuskip hava mælt til at flutningsstuðul í verk í gildi fyri rækjuskipini, sum fisk- að í altjóða sjógvi fyri at javntseta hendan skipabólk- in við tey skip, sum fiska á nær og miðleiðum. Men tað er bara fyrr- verandi landsstýrismaðurin í fiskivinnumålum, John Petersen, sum skilti tað ser- ligu støðuna hjá rækjutrol- arunum. Hinvegin var tað ongin annar i tinginum hvørki í hesum løgtinginum, ella i løgtinginum sum var áðrenn VISE av skipaflotanum, ella um íløgustuðulin til djúpvatns trolararnar skuldi halda tram Og í únginum nú. verð- ur oll orkan brúkt til at klandrast um toroyska grundlog, um flakavirki skulu fáa flutningsstuðul til virkaðan fisk og um tað nýggja vaktarskipið, sum sigst at hava líka stóran bunkringskapasitet, líka stóra proviantgoymslur og líka stór uppihaldsrúm sum meginparturin av føroyska rækjuflotanum hevur til- samans. Flutningsstuðul er neyðugur Jákup Egholm Hansen sig- ur, at skal rækjuflotin aftur gerast áhugaverdur hjá før- oyingum at gera iløgur í, so at veiðiloyvini ikki verða til sølu til hægstbjóðandi út- lendingin, er tað neyðugt. at tinglimir av álvara seta seg inn í støðuna hjá rækju- flotanum. Gevið hesum skipum somu fortreytir sum fiska- virkini í útjaðarunum hava, har ið flutningsstuðul verð- ur latin at flyta fisk til virk- ini og av teimum aftur. - Hetta Kann gerast við at lata troalarunum stuðul til rækjur, fiskaðar í altjóða sjógvi og við Svaldbard, og sum verður flutt úr út- —Tad er neyðugt at broyta skattaskipanina so at teir fiskimenn, sum sigla við útlendskum skipum, missa tann serliga skattalættan, sum fiskimenn fáa. —Teir, sum fiska við før- oyskum skipum á fjarleiðum, skulu fáa mest í skattalætta, og teir, sum eru á mið og nærleiðum skulu fáa minni, sigur Jákup Egholm Hansen, formaður í felagnum Rækjuskipum savnsmynd Jákup Egholm Hansen, formaður í felagnum Rækju- skipum: Tað eru somu politikarar, ið nú rópa harðast, sum hava sín part av skyldini av, at stødan í fiskivinnuni er blivin, sum hon er. Viljin til at leggja langtidarkarmar fyri fiskivinnuna, er næstan ikki til stadar. Men Frøyanes er besta dómi um, at so skjótt, eitt einstakt mál stingur seg upp, sum kann bendast inn á okkurt sensatiónskent, ið kann skapa øsing millum manna, eru tinglimir hinvegin beinanvegin klárir lendskum havnum ul marknaðin. — Harafturat eigur stuðul at verða latin til at flyta manningar til og av skipun- um, tí hetta er ein sera stór útreiðsla hjá rækjuskipun- um. — Og at enda eigur stuðul at verða latin til olju, sum verður bunkrað á opnum havi, tí har kostar hon eini 40% meiri enn hon kostar í landi Mugu fáa skattalætta Næsta stigið eigur at verða at broyta skattaskipanina fyri sjómenn soleiðis, at skattalætti fyrst og fremst verður latin føroyskum fiskimonnum við føroysk- um skipum. — Hinvegin eiga teir, sum frammanundan vinna stórar inntøku við útlendskum skipum, ikki at fáa nærtil so stóran skattalætta, kanska ongan yvirhøvur. — Tí skattaskipanin virkar enn soleiðis, at hon dregur fleiri sjómenn úr føroyska flotanum til útlendsku kappingarneytarnar. Jákup Egholm Hansen mælir til, at skattaskipanin eigur at verða so, at lang- farafiskimenn við føroysk- um skipum eiga at fåa størstan frådråttin t.d. 30%. — Skattafrådråtturin kundi so verið óbroyttur, t vs 15%, hjá teimum, sum fiska á mið- og nærleiðum. Men hinvegin eiga teir sum sigla við útlendskum skipum at missa frádráttin heilt, ella í mesta lagi at fáa ein frádrátt, sum er nógv minni enn hann er nú. — Ein slík skipan hevði gjørt tað meiri lokkandi at siglt við føroyskum skipum, og hevði verið tætt við eini null-loysn hjá landskassan- um, sigur Jákup Egholm Hansen. Men hvussu ber tað til, at íslendingar eru hugaðir at gera ílogur í foroysk rækju- skip, um vinnan ikki ber seg ? — Tað kemst av, at íslend- ingar hava eina aðra skipan enn vit hava. Utgerðarfel- øgini eru mangan stórri við fleiri sløgum av skipum aft- urímóti einum føroyskum reiðarí, sum ofta bara eigur eitt skip. I Íslandi eru eisini rækjuskipini og rækjuvirk- ini tættari knýtt at hver ødr- um. Somuleiðis hava teir eina aðra avrokningarskip- an. , — I vissum fórum eru teir eisini sjålvfiggjandi. Alt hetta ger, at íslend- ingar hava heilt aðrar møgu- leikar at leggja til rættis. — Og so hava teir nógv minni flutningskostnad, enn vit hava, tí teir eru nærmari fiskileiðum, enn vit eru. Tó heldur hann, at tað er vert at varðveita rækjuflot- an, tí hann hevur stór samfelagsligt avkast. — Umframt nótabátarnar, eru rækjuskipini tey einastu, sum útnytta rættindi uttan at vit noyðast at lata ødrum fisk undir Føroyum aftur- fyri. — Ti er virdisøkingin fyri samfelagið sera stór. — Men av tí fiskiskapurin er so langt burtur, standast útreiðslur av tí sum gera, at tað er trupult hjá hvørjum einstøkum skipi at fáa tað at bera til, hóast ongi onnur skip geva so stórt samfel- agsligt avkast sum júst rækjuskipini. Framhald á síðu 7