hósdagur 25. februar 1999síða 10

10 tíðindablaðið Nr. 38 — 25. FEBRUAR 1999 Ykotlandt egin Hammer úr Havn hevur tikið útbúgving i og gassbúskapi við lærda háskúlan í Dundee A myndini saman við Fríðbjórg Bisk- »stø úr Klaksvík, sum hevur útbúgvið seg sum Yrøding í Keypmannahavn og London. Bæði fingið legat frá AMG oljubólkinum Fyrsti føroy- ingur við út- búgving í olju- og gassbú- skapi Líka síðani menn av álv- ara tøru at tosa um eina meguliga komandi før- oyska oljuvinnu hava støðugt fleiri føroyingar valt sær hesa vinnu sum framtíðar lívsleið. Eisini ungir føroyvingar hava longu valt „oljuleiðina“ ella eki við tilknýti til hesa vinnu, tá teir eru farnir burtur at útbúgva seg Millum teirra, sum eft- ir lokna útbúgving í Hoy- dølum, og eitt ára lestur á Fróðskaparsetrinum hevæi hug til at vita meira um hesa fyri okkum so nýggju vinnu. er Regin Hammer úr Havn Eftir studentaskålan fór hann á Fróðskapar- setrið, har hann var í eitt ár. Tað gav honum bein- leiðis atgongd til 2. ár á Robert Gordon universi- teinum í Aberdeen, har hann bert 20 ára gamal byrjaði at lesa búskap. Utbúgvingin tók trý ár. Tað er rættiliga kostnað- armikið hjá føroyingum at lesa í Skotlandi, og fekk Regin stuðul frá Shell í Føroyum til lest- urin. Ahugin hjá Regin fyri eini komandi føroyskari oljuvinnu sæð út frá ein- um búskaparligum ljósi tann sannroynd, at A srdaer r nit no Der er Otjundsvuðs 1 1 amt, ) rættiliga nåtturligt at fara víðari við lesnaðinum. Og tá tey trý stóru oljufeløgini Í AMG-bólkinum, Statoil, Mobil og Enterprise settu lýsingar í føroysku blødini, har tey buðu føroyingum legat, um áhugi var fyri at taka hægri lestur í Bretlandi við atliti til eina oljuvinmnu, søkti Regin. Urslitid varð, at hann fór at lesa olju- og gassbúskap á lærda háskúlanum í Dundee. Hetta var eitt sera áhugavert tíðarskeið, har Regin fekk serútbúgving í orkubúskapi og har- undir í skatting av olju- feløgum. I september í fjør fekk hann starv í Fíggjarmálastýrinum, sum eisini hevur enda- ligu ábyrgdina av skatt- ing av eitt nú oljuvinnu- ni i Føroyum Kolvetnisskattalógin, sum nú er løgd fyri ting- ið, var meira enn hál liðug. tá Regin byrjaði at arbeiða í Fíggjarmála- stýrinum. Regin veit íkki, hvussu framtíðin verður, men honum dámar væl á sínum nýggja arbeiðs- plássi, eisini tí at tað hann hevur útbúgvið seg til. olju- og gassskatting. er nakað sum verður lagt til rættis á Fíggjarmála- styrinum rjørdt rad vislugjald í sambandi við SI loyvini Støda er ikki Regin Hammer, serfróðingur í olju- og gassbúskapi: Føroysk oljuvinna møguliga einki gullnam Halda lágu oljuprísirnir sær, ella møguliga lækka enn meira, verður fóroysk oljuvinna møguliga ikki tað gullnámið, sum fleiri hava roknað við, sammett við menningina í óðrum londum. Men virksemið og arbeiðið í Føroyum kann Jan Miller Hvat heldur so hesin bert 25 ára gamli føroyski ser- frødingurin i olju- og gassskatting um kolvetnis- skattalógina, sum er løgd fyri ingi0 og sum skal til I. viðgerð i dag! Fyri Regin er uppskotið til kolvetnisskattalóg bara eitt forlongilsi av vanlig partafelagsskattinum, soleiðis at hann eisini fevnir um aðra vinnu á landgrunn inum. Her er einki kontro- versielt at finna ella sum hann málber seg - einki. sum kann føra til høvuds brýggj nakra staðni Regin Hammer heldur. at lógin sum so skuldi verið e00 nokk fyri oljufeløgini. ikki minst nú Her er hann 27 staðni liggur hann le 30 Gott at testa skipanina nú Uppá fyrispurning um tað er rætt at skatta fólkini. sum eru umborð á seismikkskip um eina sera avmarkaða tíð heldur Regin tað vera rímu- ligt. Hann heldur ikki tað er rætt at samanbera hetta við vanliga fiskiskap í fremmandum sjógvi, sum onkur hevur lagt upp til. -Her er talan um eitt åvist projekt, sum miðjar móti at finna olju og gass her. Og vit skulu sjálvandi skatta alt tað projektvirksemi, sum er í gongd á føryskum oki og harvið eisini tey, sum ar- beiða við tí Og tey, sum arbeiða her kanska bara í eina avmark- aða tíð eitt nú umborð á seismikkskipum eru væl ein partur av projektinum Sjálvur heldur Regin. at tað verður avmarkað, hvat f aa in iv skatti frá t mikkmanningunum Henda skattingin er kanska meira at meta sum eim roynd -Eg haldi tað er gott, at hetta kemur nú, tí tá verulig gongd kemur í virksemið, hevur tú fingið testað skattaskipanina út frá seis- mikkmanningunum. sels i skattaskipan Serskattur og nytslugjald Eftir at kolvetnisskattalógin er samtykt, skulu setast í gildi fylgilógir viðvíkjandi fyristting av lógini. Eftir tað kemur spurni serskatt og fáa stóran týdning fyri samfelagið Regin Hammer. olju- og 8 tikin til tað í sjálvandi kol- vetnisskattalógini. Regin Hammer sigur, at vit verða undir øllum um- støðum noydd til at gera av, um vit skulu hava nakran serskatt, áðrenn loyvini verða givin. Tá vit spyrja Regin, hvørja hugsan hann hevur um ein komandi serskatt heldur hann fyri. at hetta er nakað hann hevur hugsað um og havt eina meining um, men tað er so nógv broytt síðani tað, ikki bert er oljuprísurin broyttur, eis- ini samansetingin av olju- ídnaðinum er broytt. Sjálvur hevur hann hildið, at tað var rætt við einum serskatti, men í dag er hann ikki so vísur í tí Hvat viðvíkur áseting av nýtslugjaldi - royalty - í sjálvum loyvunum, tá hesi verða givin. heldur Regin. tað vera eitt vánaligt amboð til at innheinta við, og tað skuldi man tí kanska ikki brúkt ov nógv. Feløgini vilja eisini sleppa undan tí sum pestin sjálv. Royalty verður nevniliga ikki sett eftir, hvat tú hevur eftir men eftir tí tú framleiðir. Hetta er sera vágiligt fyri feløgini, sum á henda hátt kunnu koma at gjalda høgan skatt sjálvt tá tey hava stórt tap Oljuvinnan sum aðrar vinnur Men ha í vit lítlan part Á Latt ki USSDUSKADArTrøvingur felagsskatt, kanska ongan ella litlan serskatt og entá onki ella lítið nýtslugjald, hvussu skal foroyska sam- felagið tá fáa sín part av vinninginum? -Tað er spurningurin. Møguliga eru vit komin har- til, at oljuvinnan ikki longur er ein vinna, har tú vinnur milliónir av krónum uppá ein dag. Kanska er olju- vinnan við at gerast ein vinna sum flest allar aðrar vinnur. Feløgini fáa teir pengarnar inn, sum tað kostar at fáa oljuna upp og lítið meira enn tað. Og tá er ikki nógv eftir at skatta. Tað kundi sæð út til, at gongdin er tann vegin. Regin Hammer vísir á, at vil illa til. og oljuprisurin ger eitt dykk aftrat og td. endar niðri á 8 dollarum, so verður ikki nógv at geva burtur ímillum. Tá verða tað ein til tveir dollarar eftir til felagið, og teir pengarnir eru ov lítið til at krevja skatt av. Verður hetta gongdin so er greitt, at ein føroysk oljuvinna verður ikki tað gullnåmid, sum kanska fleiri høvdu ímyndað sær. nú tá ein hevur sæð, hvussu nógvar pengar vinnan hevur givið av sær við góðu olju prísunum Regin Hammer heldur tó tt vit eiga ikki at gloyma tydningin av ti avl virksemi, sun olfuvinnan gevur. -Um nakað fer i gongd, og tað kanska ikki gevur so nógv beinleiðis til landskassan, so kann tað seta nakað av virksemi í gongd, og tann vegin kemur tað at verða betri fyri før- oyska samfelagið. Regin Hammer heldur sjálvur. at hetta við virksemi og arbeiði í Føroyum er nógv sunnari og betri fyri Føroyar. Tí ræður eisini um at fáa føroyskar fyritøkur við í útviklingin, men tó ikki fyri einhvønn pris. -Latid okkum ímynda okkum, at her kanska bert finst eitt oljufelt. Hava virkini á landi tá longu gjørt seg út til at tað kanska verða funnin nógv fleiri felt. so hava vit tá einki vunnið men í veruleikanum tapt. Talan TT Og verði í um eima ballansugongd millum tað vit gera il vit hava eur tog tær vonir til eina oljuvinnu Sáttmálar kunnu broytast Hóast hann hevur fingið ein góða bailast í útbúgvingini innan oljubúskap, so heldur Regin tað vera sera torført at siga, antin tú skal seta høg ella lág krøv til eitt nú ser- skatting. Við støduni sum hon er í løtuni og útlitinum til, hvussu hon kann broyt- ast enn meira, so kanst tú ikki so væl hugsa í bú- skaparligum banum men kanska meira í taktiskum -Men um vit nú siga, at soleingi oljuprísirnir eru lágir, so verður skattingin lág, og tað øvugta verður galdandi, um prísurin fer uppaftur! -Hetta er ein møguleiki, men tað er ikki serliga populert hjá oljufeløgunum. Tað vilja tey kanska halda er eitt sindur unfair. Men tað er kanska ein meting- arspurningur, um tann avtalan, sum varð gjørd fyri kanska fimm árum síðani. tá prísurin var lágur og und- ir øðrum fortreytum, eisini skal vera galandi. tá prís- irnir eru vornir góðir aftur. Vanliga verður sagt í sátt- málum, at um fortreytirnar broytast munandi, so er tann sáttmálin ikki galdandi meira. Spurningurin er so. um hetta er serliga heiðurlig mannagongd! en