leygardagur 13. mars 1999síða 16

tíðindablaðið } Nr. 50 - 13. MARS 1999 ( Turid Kjølbr Hann kom til Føroya i størstu broytingartid i nyggjar tíð - í heitasta stjórasessin innan før- oyska mentunarlívið. Og hóast restin av landinum í andaleypi royndi hann. við at bjóða eitt mentunar- tilboð fyri og annað eftir, at fáa foroyingar at venda I frá kreppuni eina r visa okkum og at hóast tað attu ikki kann mum og „| jariiga. gerast UPP I KK - Tá ið eg kom til Før- ova á heysti í 1989 búðu 47.828 fólk í Foroyum. tað hægsta fólkatalið nakr- antíð, og tá ið eg fór úr m í 1994. var fólk- atalið 44.000. tað lægsta í nýggjar tíð. Ikki minni enn 10 % av fólkinum flutti medan eg var i Før- oyum. Eg veit ikki. hvat eg gjørdi galið. sigur norðmaðurin Jan Kløv- stad, fyrrverandi stjóri í Norðurlandahúsinum í Føroyum og núverandi stjóri í Mentunardeplinum Katuaq í Nuuk í Gron- landi - Størsta avbjóðingin hjá mær sum stjóra í Norður- landahúsinum í 5 ár, var at Førovum hjålpa til vid at halda hyri- num á føroyingum uppi, soleiðis at teir fingu treysti aftur. styrkja sjálvsálitið mentunarliga, og vera við til at visa, at hóast tað gekk illa búskaparliga, vóru nógvar dygdir í for- oyska mentunarlívinum Eg vildi vísa ollum. at hóast nógv keðiligt var at hoyra og lesa í útlendsk- um fjølmiðlum um Feroy- ar, so bagdi einki við før- oysku mentanini. Eg brúkti nógva orku til at marknadarføra góðu síður- nar av foroyska mentunar- lívinum í útlandinum, sigur Jan Kløvstad. Gott samskifti ein fyritreyt Ein av týdningarmestu hornasteinunum undir einum vælriknum mentun- arhusi, sum skal vera bindilið millum Feroyar og hini Norðurlondini, er, at samskiftið millum stovnin og restina av mentunarlívinum er gott. - Norðurlandahúsið skal stýrast við virðing fyri restini av mentunarlívi- num, og tað meti eg, at eg var heppin við. Vit høvdu javnan fundir við tónleik- arar, sjonleikarar, mynd- listafólk og felagsskapir innan mentunarlívið. Á hesum fundum greiddu vit frå, hvørjar ætlanir og hvorji ynski vit høvdu til næstu framtíð og eitt sind- ur inn í framtíðina. Vit lótu okkum ikki stýra av hvor øðrum, men við at vera opin yvir fyri hvor øðrum fingu vit eitt sera gott samstarv. Og av tí. at vit høvdu ein so góðan og mennandi dialog varð tað nógv lættari at reka húsið. - Norðurlandahúsið skal vera ein sjålvstødugur stovnur og skal ikki verða styrt av føroyska mentun- arpoliukkinum. Húsið eigur at hava rætt og skyldu til at taka egin stig, men hvussu tey verða móttikin veldst um evnini til at lurta og taka til sín tað, sum onnur koma fram við, sigur Jan Kløvstad. Í sambandi við, at Norð- urlandahúsið seinasta vár heyði 15 ár á baki, var frammi, at leikluturin hjá stovninum eigur at verða endurskoðaður - uttan tó, at sagt varð, hvor leiklut- urin hjá húsinum so eigur at vera. - Tað er altíð neyðugt at steðga á og seta spurnar- tekin við tað, sum verður gjørt. Tað hevur verið kravt av norðurlendskum stovnum, at teir skulu vera meiri norðurlendskir og minni tjóðskaparligir. Eftir mínum tykki eigur húsið at miða eftir at skapa stórri tiltøk. I mini tíð sum stjóri hevði eg lyndi til at játta øllum, sum bóðu um innivist, og at finna uppá nógv ymisk tiltøk. Tiltøk nýtast ikki at vera hvønn einasta dag í húsinum, tað er slítandi fyri starvsfólk- ini, og brúkararnir kunnu ikki móta upp til alt. Uttan Norðurlandahúsið hevði staðið illa til Fyrrverandi stjórin í Norð- urlandahúsinum í Føroy- um hevur lisið mentanar- álitið Avmarkaðan markn- að við stórum áhuga. Hann harmast um, at leik- luturin hjá størsta mentun- ardeplinum ikki er lýstur í áliunum. Ein spurningur, ið av tí sama ikki verður svaraður, er, hvussu før- oyska mentunarlívið hevði sæð út, um vit ikki høvdu Norðurlandahúsið at dúva uppá meðan kreppan fyrst í níttárunum leikaði sum harðast. - Eg rokni við, at so hevði staðið illa til, og at fá tiltøk verið. Ti sá eg tað sum eina uppgáva at halda hýrinum á fólki uppi og at skapa nøkur åhugaverd tilbod og tiltøk. Tiltøk, sum skuldu visa bædi - Størsta avbjóðingin hjá mær sum stjóra i Norðurlandahúsinum í 5 ár, var at hjálpa til við at halda hýrinum á føroyingum uppi, soleiðis at teir fingu treysti aftur, styrkja sjálvsálitið mentunarliga, og vera við til at vísa, at hóast tað gekk illa búskaparliga, vóru nógvar dygdir í føroyska ment- unarlívinum. Størsti munurin millum størvini hjá mær í Føroyum og í Grønlandi er, at í Føroyum sat eg eitt langt tíðarskeið sum tann einasti inn- an mentunarlívið sum hevði pengar, meðan eg í Grønlandi eri tann størsti biddarin, sigur Jan Kløvstad, ið í við- talinum lítur aftur á tíðina í Føroyum og fram í tíðina, nú orð skulu setast á ein føroyskan mentunarpolitikk - Norðurlandahúsið skal stýrast við virðing fyri rest- ini av mentunarlívinum, og tað meti eg, at eg var heppin við. Vit høvdu javnan fundir við fólk innan mentunarlívið, sigur Jan Kløvstad - Mentanin bar føroyingin igjøgnum kreppuna útlendingum og føroying- um, at i Føroyum eru nógvar dygdir. Eg legði stóran dent á at koma út á bygdirnar. Síðsta árið eg var stjóri skipaði húsið fyri 70 tiltókum á bygd. Nógv av tiltøkunum, sum Jan Kløvstad i sini stjóratíð setti út í kortið, eru framvegis á skránni. - Vit tóku stig til summ- arframsýningina í 1991, sum hevur verið á hvørj- um ári síðani, og ferða- framsýningina Fimm Før- oyingar, ið hevur verið í ymsum Norðurløndum i fleiri ár. Júst hendan fram- sýningin hevur fingið eyguni upp hjá norður- lendingum fyri, at í Føroy- um eru nógv góð listafólk. - Vit byrjaðu Føroya- kvøldini, og samstundis sum tað var eitt gott høvi at vísa útlendingum før- oyska mentan og mat, var tað eisini ein góður møgu- leiki hjá foroyskum sjón- leikarum, tónleikarum, høvundum og ødrum at visa, hvat tey duga og tjena nøkur oyru. Tiltakið Føroysk Dansinått í juli mánað tóku vit stig til og tað var sera væl umtókt. Vit góvu út fýra årsbøkur við greinum um føroyskt og norðurlendskt mentun- arlív, og hetta var ein hentur møguleiki at spjaða vitan út um føroyskt ment- unarlív. Vit sendu eisini tidindabrøv út til eini 1200 adressur í Norðurlondum um føroyskt mentunarliv. - Eitt tað størsta tiltakið í míni tíð var at seta sjón- leikin „Glataðu spæli- menninir” upp. Hetta var ein verkætlan, sum kostaði meiri enn tríggjar milliónir krónur, og sjálvt William Heinesen ivadist í, um tað fór at bera til. Hann kall- aði tað ørskap, men ynskti mær kortini góða eydnu. Eini 40-50 fólk arbeiddu við leikuppsetingini í 2-4 mánaðir, og tað var tydiu- ingarmikið tá at vísa í eini tíð við so stórum ar beiðs- loysi. Og leikurin gjørdist so sera, sera væl umtóktur og móttikin - við nítjan framførslum, ið meiri enn 6000 fólk sóu. Tíðin er komin til at satsa enn meiri Um Norðurlandahúsið hevur rurað føroysku myndugleikarnar í ein langan mentunarpolitiskan svøvn, sigur Jan Kløvstad. - Buskaparliga kanska, tå ið vit hugsa um, at Før- oyar hava fingið eina so stórfingna gávu, sum Norðurlandahúsið er, fyri lítið og lætt. Grønland