mikudagur 21. apríl 1999síða 12

12 tíðindablaðið Nr. 74 — 21. APRÍL 1999 Yksel Petersen. foreldur hjá Juliu. Mynd: Jens Kr. Vang - Vit krevja ikki luksus, men møguleikar ið eru sjalvsagdir - Ar fáa eitt brekað barn kanst tú venja teg við, men sjálva skipanina koma vit altíð at stríðast við. Tað almenna í Foroyum hevur ógvuliga lítið at bjóða brekaðum børnum. Tí hongur alt á for- eldrunum, sum mugu stríðast væl og leingi fyri at fáa tað minsta ígjógnum, siga foreldrini hjá Báru og Juliu, ið nú vóna betri venjingarmøguleikar til døtur teirra i Føroyum TURIÐ KJØLBRO Øll byrjan er trupul. eisini verið hjá hjá Báru og u tvey ára gamlar e spastiskar Tå ið tú fært eitt brekað barn. verður tú kastað út í tú ikki heyði kunnað lað t renn. Men DE tað c pe > > / nini. Ham stríð st við ce Førovum I k d. hvørs i sJjon- 310 3 e Julia K reld- Í Q Jo tan í Niðr Hav o Beinta og Aksel Peterse k adr: aðni og funnið eina venj armiðstøð. Cratehalbert Centre í Skotlandi. ið viðge D I undir SJÉY ar. Har hava rið uppá egna rokn ng Tey hava síðani sekt «1 Ylmannastovuna um at ja viðgerðina, og nú hava tey munnliga fingið hetta játtað. Spastikarafel- agið í Føroyum er komið inn í myndina, og arbeitt verður nú fyrr. at hesir møg- uleikar í framtíðini kunnu bjóðast øllum føroyskum foreldrum. antin í Skotlandi ella í Føroyum. Um mán- aðarskiftið fara Bára og Julia við foreldrum av stað aftir titu Skúli fyri livid Craighalbert Centre. The Scottish Centre for Children with Motor Impairments. í Skotlandi arbeiðir við Petø venjingarháttinum. ið stavar úr Ungarn. Tað var læknin Andreas Peto. ið avdúkaði. at nógv kann gerast við og fyri børn, ið eru spastisk Hann sá. at jú meiri tú arbeiddi við bernunum. jú betur mentust tey og vórðu stimbrad. Vit sóu skjótt, at um vit vildu. at Bára skuldi læra at sita. standa og ann- 10, máttu vit nakað sjálv. Eklund. Peto erðarhátturin endir sær líka nógv mót- sum brekaða barninum. Foreldr in verða lærd upp soleiðis. gera sigur Lis viðg vegis foreldrurum at tey sjálv verða før fyri at venja við sínum børnum. og at øll gerðarmálini í gerand- isdegnum antin tað er at fara túr, eta. klæða tey. ella at handfara tey á annan hátt, verða gjørd við venjing fyri eyga. - Ikki fyrr enn tú fært veg- leiðing og innlit í, hvussu gagnligt tað er at draga børnini uppí alt, fær tú fatan av, at vit kunnu hjálpa børn- unum betur, sigur Beinta Petersen. Få mást trúgva uppá tað, og eftir at vit hava verið á Craighalbert Centre og sæd, hvussu eldhugað øll eru. tosað við onnur foreldur. ommur og onnur, sært tú. at tað loysir seg og at børnini = veruliga verða hjálpt. Har koma børn, sum ikki duga at lyfta høvdid, men sum koma at ganga Venjingin verður lagað eftir hvørjum barni sær. Tað verður ein lívstílur. tað at uttan mun til, hvat tú gert, skal barnið vera við. Undir venjingini verður nógv sungið fyri. at barnið ikki skal troyttast. Tað skal fola venjingina sum eitt spæl, sigur Lis Eklund. Stigtakari og leiðari á Craighalbert Centre er svenska Lillemor Jernquist, ið er fysioterapeutur og doktari í sålarfrødi. Hon kemur til Foroya í næstu viku á kunnandi vitjan. Lítið og einki í Føroyum Uttan mun til, um talan er um 0-7 ára gomul børn, stór børn ella vaksin sum av eini ella aðrari orsøk hava tørv å åhaldandi venjing, eru litl- ir og eingir møguleikar í Føroyum. Einasta tilboðið børn sum Bára og Julia hava í Føroyum er venjing hjá fysioterapeuti eina til tvær ferðir um vikuna. - Tað er als ikki nóg mikið at fáa fysioterapeutiska við- gerð hálva tíma tvær ferðir um vikuna. Einasta, ið kann hjálpa spastikarum, er venj- ing og aftur venjing. sigur Beinta Petersen. Fil fyri hálvum øðrum ári síðani var barnagarður fyri brekað á Sernámsdeplinum í Havn. Men hann var av eini ella aðrari orsøk, ið for- eldrini hjá Báru og Juliu ikki kenna, niðurlagdur utt- an at hesi børnini fingu ann- að tilboð ístaðin. - Á Sernámsdeplinum vóru skikkað fólk til at taka sær av børnum við breki. og har eru framvegis hentleikar og umstødur at viðgera tey. Børn við breki hava ein serligan tørv og krevja ser- ligar umstødur, sigur Lis Eklund A fundi vid Helenu Dam å Neystabø, landsstyris- kvinnu i almanna- og heils- umålum, spurdi hon for- eldrini um til bar at hava slika venjing i Føroyum, og róði hon soleiðis upp undir, at byrjað var at arbeiða við hesum málinum. - Vit vóna. at hesin møg- uleikin verður boðin okkum í Føroyum, og at myndug- leikarnir taka væl ímóti hes- um. Eg havi góðar vónir. tað eri eg noydd at hava. Eitt framkomið samfelag sum Forovar kann ikki vera betjent við at hava so lítið at bjóða brekaðum børnum. Alternativið er, at oll for- eldur at brekaðum børnum skulu uttanlands til venjing- ar. Og tað er ikki bíligt, sig- ur Lis Eklund. Leiðarin á Craighalbert Centre hevur skotið upp. at føroysk foreldur fara til Skotlands eina ella tvær ferðir um árið í byrjanini. og at fysioterapeutar hiðani, ið arbeiða við spastiskum børnum, eru við. Síðani skulu fysioterapeutar úr Skotlandi koma til Føroya at leggja lag á. At enda skal oll venjingin fara fram her og Craighalbert Centre skal bert ráðgeva.' Foreldrini hjá Báru og Juliu meta, at Sernámsdep- ilin eigur at verða hesin miðdepilin fyri venjingina. - I mínum hugaheimi kann tað ikki snúgva seg um nógvar pengar. Heldur hinvegin fer tað at loysa seg í longdini at fáa hesa við gerðina í Føroyum, og er hon her, fáa børnini meiri burturúr. Vit vóna veruliga. at myndugleikarnir eru sinnaðir at brúka Sernáms- depilin. Í ongamannalandi Eitt er at stríðast fyri at fáa betri møguleikar. viðgerð og venjing til brekaðu døturnar. Eitt annað strid, ið tekur líka nógva tíð og orku. er at samskifta við myndug- leikarnar í Føroyum. - Sum foreldur at einum brekaðum barni brúkar tú heilt ótrúliga nógva tíð til at fáa nøkur viðurskifti í rætt lag. At tosa við myndug- leikar. = Almannastovuna. Hjålpitélarmidstødina, sjúkrahús. og onnur, sigur Jóhan í Niðristovu. Foreldrini fýlast á vant- andi tænastuna, almanna verkið vísir teimum Tað er tann djúpi tallerkurin, 10 skal uppfinnast hvorja ferð Mi skal leggjast fyri fundir. og tað verður drigið út í tað óendaliga. sigur Lis Eklund Beinta og Aksel taka und ir við hesum Vit fola ofta. at vit biðja um eina olmussu. og at vit eru mótpartar. Einki. ið vit hava søkt um, hevur ukið undir fýra mánaðir at fáa igjøgnum. Vit hava fingið flestu ung fgjøgnum, men skipanin er bara so ótrúliga klossut og tung. Tað endar ofta vid, at vit ikki tíma at bíða longur og ti sjålvi fara undir at útvega okkum tað vit skulu brúka. Hvi so er, halda tey kann vera, at máls- viðgerðararnir ikki vita, hvørja heimild tey hava, men ikki minst, hvussu innstillað tey eru at veita eina tænastu. - Vit fáa onga sum helst ráðgeving um nakað sum helst. Hvørja ferð vit hava ein fyrispurning. mugu vit igjøgnum alla mylluna. I- gjøgnum eitt ótal av fólki og stovnum, sum kortini ikki kunnu geva okkum eitt greitt og skjótt svar. Tað er eingin føst mannagongd til nakað sum helst. Tað tykist sum tað er eingin, ið hevur ábyrgdina. sigur Jóhan í Niðristovu. - Sernåmsdepilin skal eit- ast fyri at vera rådgevandi stovnur, men vit hava litla og onga ráðgeving fingið frá teimum. Tað er ótrúliga krevjandi at hava eitt brekað barn og oll hava ikki yvir- skot til at fara í holt við myndugleikar. Tí góðtaka nógv støðuna sum hon er. gevast á hendur uttan at fáa nakra hjálp. - tey tíma ikki at fáast við myndugleikar nar og ikki verða tikin í ál ara. Eg eri sannførd um, at tað eru nógv børn í Føroy- um, ið kundu havt eitt nógv betri lív um møguleikarnir vóru har. Vit krevja ikki luksus, men møguleikar, sum eru sjálvsagdir aðra staðni. Tá 10 ein sær dómi um, hvussu væl tað munar at stríðast og sær hvussu gott børnint kunnu fáa tað. må ein ikki lata standa til. Vit kundu góðtikið støðuna.