mikudagur 5. januar 2005síða 10

10 Nr. 2 - 5. januar 2005 Á nýggjárinum tóku tey nýggju kommunustýrini við. Tað merkir eisini, at í fleiri kommunum settu nýggir borgarstjórar seg fyri fyrstu ferð í henda sessin mánadagin. Í stórum kommunum sum Tórshavnar kommunu, Vágs kommunu og Vestmanna kommunu eru nýggir borgarstjórar og teir koma eftir rættiliga markantar borgarstjórar, ikki minst í Vági og í Vestmanna, har somu borgarstjórar hava sitið í 12 ár. Kvinnurnar komu til í Vestmanna, helst tí stýringin hevði ikki verið nóg góð. Tær fingu rættað kommu- nalu skútuna upp aftur fíggjarliga, men nú hildu so vestmenningar óivað, at onnur skuldu koma til, og tað varð so eisini úrslitið á valinum. Hvussu tað fer at gagnast teimum nýggju, fer so tíðin at vísa. Í Vági hevur tjóðveldisflokkurin havt leiðsluna sein- astu 24 árini, og Jógvan Krosslá kom til, tá alt lá í andaleypi í ringastu kreppuárunum. Ein stór komm- unuskuld avmarkaði kommunala sjálvstýrið og sjálvsavgerðarrættin, men tað er eydnast við avtal- um at lækka kommunuskuldina so mikið nógv, at nú sær ljósari út framman fyri stavn í kommunalum høpi. Men tá tað er sagt, so skal leggjast afturat, at fíggjar- liga og vinnuliga støðan í Vági - og í sunnaru helvt í Suðuroynni - er út av vánalig og tað er í sjálvaum sær ein stór avbjóðing hjá tí nýggja kommunustýrin- um í Vági við tí fyrsta kvinnuliga borgarstjóranum, Kirsten Strøm Bech, á odda. Hóast tað er avmarkað, hvussu nógv ein kommuna kann gera vinnuliga, so er neyðugt hjá Vágs komm- unu at slóða fyri og gera karmarnar, so vinnulívið í bygdini aftur fæst á føtur av álvara. Her er flakavirkið óivað ein hornasteinur. Virkið, sum var eitt tað fremsta í Norðurøvum, lat ikki upp aftur, tá Fiskavirking varð skipað. Hóast nógvar áheitanir, samtalur og royndir er tað framvegis ikki eydnast at fáa gongd á aftur. Í løtuni eru útlitini ikki góð, men føroyska samfelagið kann ikki bara hyggja at, meðan ein heilur landslutur nærmast bløðir út. Í hesum arbeiði má nýggja býráðið í Vági fáa fullan stuðul frá landsins myndugleikum. Í Havn verður eisini eitt "maktskifti", um vit so kunnu siga. Sum høvuðsstaður hevur Havnin verið nógv frammi, ikki minst samgonguavtalurnar eftir síðsta val, so vit skulu ikki dvølja so nógv hetta hetta kommunuskiftið. Men vónandi fáa vit betri skil á í høvuðsstaðnum, so vit sleppa undan málun- um um gloymdar byggisamtyktir, broyttar byggi- samtyktir, átalum frá umboðsmanninum tí býráðið vildi ikki lata alment innlit, og sleppa undan vina- og kenningapolitikki, sum er órættvísi av ringasta slag og oyðileggjandi fyri eina bygd ella ein bý. At enda ynskja vit teimum nýggju kommunustýr- inum og borgarstjórunum eydnu og góðan byr til frama fyri borgararnar. DAGSINS MEINING Sosialurin Kommunal vaktarskifti VIÐMERKINGAR Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Fíggjarleiðari: Tóki Højgaard toki@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Teresa Jensen teresa@sosialurin.fo Hjørdis Gregersen hjordis@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Solby Eliasen solby@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Páll Holm Johannesen pall@sosialurin.fo Terji Nielsen terji@sosialurin.fo Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Eydna Skaale eydna@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Terji Nielsen terji@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Postsmoga 231 Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 220727 e-post: aki@sosialurin.fo e-post: dagfinn@sosialurin.fo Sosialurin í Eysturoy: Postsmoga 143, Saltangará tel. 447820 fax 449520 tel. 228909 e-post: vilmund@sosialurin.fo Sosialurin í Vágum: 360 Sandavágur tel. 333820, 220507 fax 333720 e-post: edvard@sosialurin.fo e-post: vagar@sosialurin.fo Uppseting/prent: Uppseting: Føroyaprent Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Argjavegur 26, Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Týsdagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blaðleiðsl- an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Innsent tilfar Av tí at vit fáa rættuliga nógv innsent tilfar sendandi – meira enn vit fáa í blaðið – hevur blaðleiðslan verið noydd at gjørt nakrar avmarkingar. Enn sum áður skal fult navn skal vera undir øllum innsendum greinum – annars verða tær ikki prentaðar. Harnæst tilskila vit okkum rætt til at ikki at taka við tilfar, sum eisini er sent øðrum bløðum ella hevur verið prentað aðrastaðni. Drúgvar greinar – greinar sum eru longri enn áleið 5.500 tekn, verða raðfestar lægri, og koma bert í blaðið, um pláss er fyri teimum. Tað er ein fyrimunur um vit fáa tilfarið umvegis teldupost ella á diskli. Birgir Mohr Sandi Tá sitandi samgonga varð skipað, gjørdi hon eina óhepna skattalætta-avtalu. Hendan varð samansjóðað við størri inngjaldi til tann samhaldsfasta eftirlønar- grunnin, sum er eitt sera neyðugt mál at fáa loyst. Prinsipielt var einki í vegin við slíkari avtalu. Stórur tørvur er sum sagt á at vaksa um eftirlønar- grunnin, tí tann størsti stættamunur í Føroyum í dag er millum pensionistar, har summir hava umleið 6.000 kr. í pensión, meðan onnur hava 30.000 kr. ella meira. So samhaldsfasti eigur at vaksa enn meira og tann mánaðarliga pensiónin samsvarandi. Tað er helst ikki semja um, at tíðirnar eru til skattalættar nú, men tað er so prísurin sum Javnaðar- flokkurin skal gjalda fyri samgonguna og vøksturin av pensiónini, sum hinir flokkarnir ikki hava raðfest ovarlaga. Skattalættin skal fremja arbeiðshugin hjá okkum føroyingum, siga hinir báð- ir samgonguflokkarnir. Og skal hann tað, so má hann latast til arbeiðandi fólkið og ikki til fólkapensionist- ar. So langt er argumenta- tiónin kanska í lagi, men fordeilingin av hesum skattalætta er skeiv. Vanlig verkafólk fortjena umleið 200.000 kr. árliga, og har átti størsti skattalættin at ligið. Og ikki hjá teim stóru lønunum hjá eitt nú løg- tings- og landsstýrisfólkum. Skal skattalættin gevast aftur í komandi árum, so má fordeilingin broytast. Men pensionistar skulu liva av pensión, sum má vera so fræg, at hesin samfelags- bólkur livir av pensiónini. Og tey, sum bert hava fólkapensión og samhalds- fasta at líta á, eiga als ikki at gjalda landsskatt ella skatt av týdningi yvirhøvur. Tí Javnaðarflokkurin hevur sett sær eitt minimum fyri, hvat ein stakur pensionistur kann liva fyri og hvat eini pensionistahjún kunnu liva fyri, nevniliga ávikavist kr. 10.000 og kr. 16.000 um mánaðin. Nú má flokkurin liva upp til vallyftini, ella í hvussu er royna tað. Javnaðarfólk eiga at fegnast um, at nú er aftur komin gongd á tann sam- halds eftirlønargrunin – og tað gera vit – tó eg sigi sum onkur annar, at prísurin er nakað høgur fyri láglønar- fólkið í Føroyum, og tað áttu samgonguflokkarnir at kunna tosa seg til rættis um at bøta upp á til næstu ferð. Tað vildi helst verið til frama fyri alt føroyska samfelagið, tí sáttmálasam- ráðingar verða nú í ár – og vit kenna øll okkara kapp- ingarstøðu. So her var enn ein møguleiki at bøtt um vinnuliga eisini. Gott nýggjár! Pensionistar eiga at kunna liva av pensión – ikki av skattalættum! Magni Fles Klaksvík Til jólar kemur nógv fólk á dyrnar at selja eitt og ann- að. Ein dagin kom eitt barn at selja jólakalendarar. Eg keypti ein seðil, sum kost- aði 50 krónur. 16 gávukort verða burturlutað um dagin í 24 dagar. Tað vil siga, at teir 16 handlarnir fáa vitjan av 24 fólkum í part. Men tað løgna var, at tað stóð onki um, hvat virðið á gávukortinum var. Ein dagin vísti tað seg so, at eg hevði vunnið eitt gávukort frá Gullhornin- um. Nakrar dagar seinni var eg í Tórshavn og fór í Gullhornið at avheinta gávukortið. Tá vísti tað seg, at virðið á kortinum einans var 100 krónur, og neyðugt var at keypa fyri tað í handlinum. Við at hyggja runt í handlinum, kundi eg ikki síggja nakað niðan fyri 100 krónur, sum hevði nakað virði fyri meg, men har var nógv annað, sum eg kundi ynskt mær, men tað mátti eg leggja pening til. Sjálvur meti eg hesa mannagongd at hava eittans endamál. Tað er at fáa hesi 384 fólkini á gát við einum gávukorti áljóðandi 100 krónur, sum teir í flestu førum vita, at tey onki fáa fyri uttan at tey mugu leggja pening afturat. Til myndugleikarnar, tit, sum útflýggja hesi loyvi, eiga at hava eina reglugerð, so at fólk, sum stuðla ym- isk tiltøk ikki verða vill- leidd. Villleiðandi jólaspæl