hósdagur 29. apríl 1999síða 11

Nr. 80 — 29. APRIL 1999 Viðmérkingari: tíðindablaðið Matur og tónleikur å sama vegamóti? Tað er kanska torfórt at ímynda sær hvat matur og tónleikur hava felags - uttan sjálvandi tað, at ein góð máltíð bert verður betri við góðum tónleiki afturvið Men hendingarnar í Føroy um innan tónleikalívið og matgerð seinastu tíðina bera tíðiliga brá av. at tað rørir seg nakað í hesum báðum mentunargreinum ella vinnugreinum um tú vilt, sum vísur, at menningin innan báðar hesar greinar hevur hevur somu kós. Fel agsnevnarin í menningini er rákið burtur frá “main stream” mati og “main stream” tónleiki og og har afturat kravið um orgi nalitet, sum so aftur førur við sær, at leita verður aftur í mentunararvin Ahugaverdir fyrilestrar um "Traditionsmad” Ein workshop um tradi tionsmat hevur júst verið í Føroyum, har norðmenn. ís- lendingar og skotar um framt føroyingar vóru við I hesum sambandi vóru al mennir fyrilestrar á sjóm ansheiminum í Havn. Til takað var væl lýst av fjøl- miðlunum og tá serliga før- oyska bufféin í Múllers pakkhúsi. Fiskivinnuskúlin hevði fyrilestur um hagreiðing av føroyskum mati. Tey hava verið á ymiskum bygdum og kanna hvussu fólk hava hagreitt føroyskan mat. Ein áhugaverdur fyrilestur Normenn høvdu eini átta smærri innlegg um tey til- tok, sum eru í gongd í Nor- egi til tess at kortleggja og menna fornan matsið og ikki minst at fáa fólk og serliga tey ungu at taka til sín henda matsið. Ein sat eftir við tí kenslu, at norð- menn eru farnir í holt við eina ovurhonds stóra verk- ætlan fyri fleiri tíggjutals milliónur krónur, sum hevur til endamáls at fáa skúla- ungdom, miðnáms-útbúgv - ingar, fróðskaparsetur, mat- stød, matídnaðin og ikki minst almenningin at venda aftur til tað “góða gamla“ ella sagt á nútíðarmáli: aft- ur til tað upprunaliga, tað økologiska og burðardygga Íslendingar greiddu frá líknandni verkætlan í Is- landi. hóast hon ikki var eins stór í vavi, sum tann norska og onglendingar greiddi frá einum ES.-fígg aðari verkætlan, har Bergen, Bremerhafen í Týskalandi og North Humberland í Onglandi eru við. Enda málið er tað sama: at kveikja lív aftur í eldri og fornan matsið Ideologiskt er ongin ivi um hvaðar rákið fer. Hug takið tann ”politiski for- brukarin” ella “tann bevisti forbrúkarin" vindur alt meira uppá seg. Hesin for- brúkarin setir stórri krøv til matin enn at hann bert skal verða etandi. Tann politiski forbrukarin krevur eisini at maturin stavar frá burðar- dygga veidu, økologiskari og umhvørvisvinarliga framleidslu og so framveg is. Rákið er í roynd og veru eitt mótrák ul MacDonald burgaran, pastageneratión ina og at nationalrætturin í ollum heimsins londum eit- ur pizza Sambært blødunumm og SVF so tóku fleiri føroying ar til orðanna um okkara matsið. Vit eru komin hartil, at føroyski forni matsidurin er um at hvørva og sam stundis helt onkur. at vit áttu meira burtur úr frálíka føroyska matinum og ikki minst í sambandi við ferðafólkavinnu at gera nog Frålikt Prix Føroyar Vikuna frammanundan var finalan i Prix Føroyar, sum eftirhondini er vorðið tað stórsta tónleika-showið vit í heila tikið hava her heima Eitt frálíkt tiltak, sum við sínum kappingaranda og geografisku breidd er við at stimbra breiddina og eisini elituna í føroyskum rock- tónleiki. Aftaná fýra lokalar kappingar var finalan í Norðurlandahúsinum har nógvur ungdómur var til staðar meðan vit onnur eitt sindur eldri - sum eisini dáma rocktónleik - sótu heima og hugdu at SVF og lurtaðu eftir UF. Veit ikki hvussu nógvir dómarar vóru, men millum terirra vóru bæði danir og íslend- ingar. Fjølmiðlarnir dekkadu eisini Prix Føroyar. Serliga sjålva finaluna í Norður- landshúsinum og fremm andu dómararnir komu eis- ini alment framat við fyri- lestrum og viðtalum í blød- unum Eg beit serliga merki í tað danin Jens Ole Friis (ella okkurt sovorði) segði við dag og viku. Hann nevndi, at føroyskir tónleikarar enn ikki vóru búnir til at taka lopið út í altjóða tónleika- ídnaðin. Hanr hevði onga viðmerking til tað tekniska stødi, men heldur at okkara tonleikarar áttu at menna seg og gera meira við at útvikla orginalitetin og at betri tekstir. Hann nevndi eistm at altjóða rák gera ið er við at venda burtar frá tað hann kallar “Main stream music" Hetta er ídn aðartónleikur. sum vit síggja nógv av í MTV. Tón leikabólkarnir verða saman settir ella designaðir til tann tørv marknaðarfólkini halda sølu verða í Hinvegin leita plátuút gevarar og "talentspejdarar” í ollum heiminum annars í krókunum eftir tí orginala. ti sum er oðrvísi og brýtur frå "main stream” tónleiki num. Jens Ole Friis var púra sannførdur um, at føroy ingar áttu at leita afur til røturnar at finna fram tað sertoroy ska. Her skuldiv er ið nógv tilfar at lært av og samstundis ment til tann or iginalitet, sum altjóða rákið eisini vil hava til keyps Hvat hava so matur og tónleikur felags? Tað er kanska ikki í okkara dagligdegi, at tónleikur og matur hava nakað felags Men lyfta vit okkum eitt sindur upp um hann, er greitt, at tær ábendingar, sum gera seg alt meira gald andi saman við teimum til ráðingar vit hava hoyrt sein astu tíðina siga, at gongda leiðin bæði fyri tónleikin og matin er aftur til røturnar, aftur til okkara sidaarv. Tað er í okkara sidaarvi — mill um annað í foroyska dansi- num - at tónleikurin kann finna sín orginalitet og har hann eisini kann mergja yrkingarførleikan. (Otrúligt at tað skuldi verða ein dani, sum gjørdi Fuglakvæði kent millum føroyskan ung- dóm!!). Og tað er somuleiðis í okkara siðvenju at mat- gerðin finnur lyklar til vegin fram, soleiðis at føroyskur matur aftur verður nátúr- ligur táttur í okkara daglig- degi í staðin fyri pizza. Og ikki minst sum ein týðandi táttur í okkara ferðmanna- vinnu, har ferðamaðurin/ kvinnan kann royna før- oyskan mat. (Ein svenskari segði fyri kortum. at Før oyar vóru eitt bíligt ferða manna land — her var onki at brúka peningarnar til!!! Viðkomandi, sum eisini var matáhugað segði, at henni nýttist ikki at koma til Før oya at eta grillmat!) Mín nidurstøda er hon, at bæði maturin og tónleikurin hava brúk fyri fleiri kann ingarferðum inn í okkara egna fjøltåttada identitet Leikluturin hjå ti almenna I kjalarvørrinum av Prix Føroyar hevur verið eitt sindur av kjaka um studning til tónleikin. Onkur hevur skotið upp. at stuðul eigur at verða latin til ein ella tveir bólkar til at royna seg á al tjóða pallinum. Roynt verð ur at fáa politikarnar at síggja tónleikin sum vinnu grein. Tá fakfólk uttan i frá ikki meta tónleikin sum búnan til at gera seg gald andi á altjóða- pallinum haldi eg, at uppskotið er heldur ov tíðliga á veg. Hin vegin bendir alt á, at tað al menna eigur at stuðla "gras rótunum“ heldur enn "elit uni”. Stuðul kundi til dømis verið givin til at ungir rock tónleikarar kundu luttaka í workshops í føroyskum kvædum og å henda hátt útvikla tann org inalitet í tónleiki og yrking- um, sum jú verður eftir lýstur av øllum. Tiltøk sum Prix Føroyar eiga somuleið- is at fáa stuðul. tí tey eggja tónleikarunum at gerast enn betri. At framleiða viðkom- andi vitan til tónleikara branchuna eigur somuleiðis at stuðlast. Eg eri sannførd- ur um, at ein stuðulspoli tikkur sum hesin er strateg iskt rættari og er studul til tey nógvu heldur enn til tey ivasomu fáu. Og kanska spyrst onkur spennandi spýri burtuúr Stuðul til at menna før- oyska matgerð og kanna alla sidvenjuna aftan fyri hana hevur ongin tikid upp á tunguna. Tað er ikki trad- ition fyri at politikarar fáa sveittan út av at kjaka menning av føroyskum matsiði. Men eg håmi at ein líknandi tørvur sum á tón- dansi og Tel 4298 31 95 40 Fax #298 31 75 41 Alt innan prentlutir eikaøkinum er við at melda seg Tað er tørvur á at fara aftur í søguna og fáa kort agt hagreiðing av føroysk um mati (tey, sum kenna til 1agreiding av kopi, eru eft irhondini rættiliga gomul!) Bruk er fyri gransking i sid søguligum tættum og fram- eidslutekninskum tættum Og tað er sanniliga tørvur á at læra føroysku pastagen- erattónina mergjaðan mat- sið So hví ikki stuðla fiski- vinnuskúlanum at gera tað sidsøguliga arbeiði tey eru byrjaðai uppá. og hví ikki lata húsarhaldsskúlan gera workshops um føroyskan mat fyri matstovurnar, ”jakzac&post.olivant.fo - Í HE 6 Få 8 Ásmundur Guðjónsson stuðla gransking í okkara fornemmasta produktións apparati — hjallinum - og mangt mangt annað Tað, sum vit í grundin skulu í holt við bæði á tón leika- og matøkinum. er betur at læra okkara røtur at kenna, menna tær og gjøgnum nútíðina føra røt urnar í nýggjum hami inn i framtíðina! Tórshavn, 24. apríl 1999 Asmundur Guðjónsson sornhus 2 post.olivant.fo