mikudagur 19. mai 1999síða 15

Nr. 92 — 19. MAI 1999 tíðindablaðið løgmålarådharran í Keyp mannahavn Hann vildi hava stjórnina at senda verjuskip hendan- vegin í stundini at verja oyggjarnar móti yvirgangi Uppskotið varð einmælt samtykt og samtykt varð eisini at fara kring landið at fáa fólk at skriva undir á heitanina. Í skrivinum varð sagt, at "tað verður ikki leingi til neyð verður í land inum" Skiparafelagið kravdi eis ini. at fiskimarkid undir Føroyum varð sett til 10 fjórðingar. Aheitanin varð eisini løgtinginum, sum tók undir av heilum huga. Løgtingid sendi hana víðari til Keypmannahavnar og beyð sær til at brúka tær 12.500 krónurnar, sum ting ið hevði tøkar, til endamál ið Amtmaðurin Christian Bærentsen fór 11. december til Keypmannahavnar við samtyktini hjá unginum. Í januar kom ein nýggj lóg um fiskiveiðu undir Føroy um til viðgerðar á ríkisdegi Samstundis varð umrøtt at senda eitt skip til Føroya at verja móti trolarum 14. januar 1899 nýggj lóg lýst. Hon hækkaði bøturnar fyri ólógligan fisk iskap. men kortini var út lendsku trolarunum loyvt at ela gjøgnum sund og opi ar firðir við trolaraamboð um borði. tá teir ikki steðgaðu Føringatidindi hildu. at ivaleyst funnu teir harvið ofta tjans til loyniliga at sleppa niður send varð S "Gullborgsund” ger kvettið Meðan málið var til við- gerðar í Keypmannahavn. gjørdu bretsku trolararnir sær dælt undir Føroyum, men tå februar kom, vórðu teir tiknir á bóli. Kanónbáturin = “Guld- borgsund” kom 4. februar á Havnarvág og fór skjótt av- stað aftur at kanna leiðirnar. Eftir tveimum døgum fekk hann góðan fong. 6. februar kom hann rek- andi 20 trolarar fyri sær á Havnina. Teir vóru allir tiknir inni á Fuglafirði við ólógligum trolaraamboð- um. Tríggir aðrir smoygdu sær undan norður gjøgnum Djúpini. Tveir aftrat royndu at rýma, men vórðu við skørpum skotum noyddir at venda aftur. Fáar dagar seinni kom "Guldborgsund” á Havnina vid fyra trolarum aftrat. Ein hevði trolad norðanfyri Vágoynna, og hinir vóru tiknir inni á Vestmanna við ólógligum amboðum Teir allarflestu av hesum trolarunum fingu bert lítla bót, men ein, sum varð tikin fyri aðru ferð, fekk 540 krónur í bót, og gekk av við veiðu og reiðskap. Hann. sum fiskaði norðanfyri Vågoynna, fekk 1440 krón ur í bót og misti veiðuna, sum var 5000 krónur verd einar Gerðamenn í hornatøkum Hoast verjuskip var kom ið. helt lagið fram. og blød ini fýltust á. at føroyingar gjørdu ov líuð av at melda trolararnar. Tað bøttu gerð amenn norðuri í Vági um einaferð. ein trolari kom ov nær teimum várið 1899 Teir høvdu sett línu fyri Oyraskorum. Grimsbytrol "Corvus" kom framvið og trolaði 200 favnar av línu frá teimum. Hetta lótu gerð amenn sær ikki lynda. Teir meldaðu nummar, navn og ýtir til syslumannin, sum legði málið fyri skiparan á “Guldborgsund" Hann setti ýtini í kortið og kom til, at trolarin heyði fiskað neyvan tveir fjórð- ingar úr landi. Kanónbátur- in kom fram á hann í Lor- víksfirði og tók hann við sær til Havnar. Skiparin segði, at hann hevði ikki verið so nær, og uppi í ting- húsinum andøvdi hann i- móti í næstan tvær øktir. Men tá gerðamenn høvdu gjørt eið upp á sín vitnis- burð, gav skiparin seg og bøtti 1200 krónur. Hann misti veiðu og reiðskap og skuldi haraftrat rinda 300 arin Føroyar Bretland krónur. Gerdamenn fingu burtur av fyri skaða og tíð- arspell, men tá veiðan kom upp á land, fýltust menn á, at lítið var til Har vóru bara nakrir 6 maga steinbítar, smáir hýsu- kálvar og neyðarsligar skrubbur Sum tíðin leið vórðu fólk misnøgd við tað, sum kan ónbáturin gjørdi burturúr. I februar í árinum 1900 høvdu Føringatidindi eina søgu um ein eidisbåt, sum kom strevandi inn ur havi num Fá teir vóru um hålvan annan fjórðing úr landi kom ein trolari dundrandi aftaná teimum og tætt fram við borði. Av skipinum ljóð aði á týðuligum norðanmáli men við eingilskari tóning “Tú Hanus. hin gamli. hvar er kanónbáturin nú? Hanus vildi onki siga men ein, sum ikki heyrði uppfunnið krútið. svaraði Tæ vita vit onki um Kanónbáturin sæst ongantið um okkara leiðir." London og sáttmáli Suðuri í London fingu nyndugleikarnir skjótt frænir av hendingunum undir Førovum. Reiðaríini kærdu sina neyð fyri stjórn ini. Hon vendi sær til stjórn ina í Keypmannahavn at fáa Ømng un 4 i hending tá "Guldborgsund trolarar í einum hált í afirði Várið 1900 avgjørdi utt anríkisráðharrin. at Bretland skuldi senda ein umboðs mann til Føroya at vera fisk iskipunum til hjålpar. Hesin maður, H. Montague Villi- ers, var fyrsti bretski konsul i Føroyum. Hann varð illa móttikin og mundi ikki fingið inni- vist fyri sær og familju síni, men ein beinasamur bakari læt honum eina stovu og eitt lítið kamar at búgva í. Arið eftir bygdi hann konslara- bústaðin, sum KFUK nú eigur, og har helt konsulin til til 1924. Trætan um fiskiskapin undir Føroyum endaði í hesi syftu í 1901 við einum sátt- Jens Mohr í Havn var nevndarlimur í Skipara & Navigatørfelagnum, tá bretar komu undir Føroyar at trola í 1898. Hann mælti til at seta 10 fjórðinga fiskimark um Føroyar beinanvegin, men fekk ikki undirtóku tá gm BR Br a -- o N } | | | Í Í | | | + — —- — - | g? T . Fr Í j mark varð se um Fort r í sáttmála við Bretland. I 1955 varð hetta ? Á serliga vestan fyri Føroyar mála millum Danmark og um 77. Mið Bretland. Sáttmálin ásett 12. mars 1964 var tillag mátti ásetast mótvegis Bret tríggjar fjórðinga fiskimark — ingartidin úti og fiskimarkið landi, tí tað var so stutt mill undir Føroyum og annars reglur um fiskiskap á okk ara leiðum Her varð eisini avtalad, hvussu markið skuldi verj- ast við herskipum Sáttmálin frå 1901 var 6- broyttur í gildi til 1955, tá leiðirnar vestanfyri Føroyar vorðu víðkaðara nakað. Í 1959 varð í prinsippinum sett 12 fjórðinga fiskimark undir Føroyum tann grund- linjur, men í eini tillaging- artíð kundu eingilskmenn fiska inn at seks fjórðing- 12 fjórðingar mótvegis oll um londum við beinum grundlinjum. Tað var hildið at vera ein stórur fongur fyr heimafiskiskapin, og henda dag sigldi landsstýrismað- urin Erlendur Patursson saman við løgtingsmanni- num Jóhan Simonsen eftir øllum fiskimarkinum við einum føroyskum vaktar- skipi. Gongdin í altjóða fiski- marksmálum hevði við sær, at okkara fiskimark varð flutt út á 200 fjórðingar tann um londini, men onkrar grá ar leiðir vóru. sum ikki vóru avgreiddar Landgrunsmarkið heldur ikki ásett tå Hesi viðurskifti eru oll avgreidd nú, marknatrætan er loyst Tað er onki at taka seg aftur i, at Føroyar nú eru nógv stórri og ríkari enn fyri 100 árum síðani, og ongin ivi er um, at Jens Mohr og teir høvdu eisini fegnast, høvdu teir vitað aftur í verð- ina. Var Grimsbytrolarar í stórum tali við bryggju í Onglandi. Teir fingu gylta veiðu undir Foroyum og Íslandi og gjørdu at foroyingar noyddust at leita sær aðrar leiðir mestsum alt árið