leygardagur 22. mai 1999síða 16

SE tidindabladk — Vit mugu samvinna um ein ektaðan umhvørvispolitikk — Verða fleiri fundir gjørdir á leiðunum bådumegin markið, so at eitt serstakt oljuøki tekur seg upp her, verður nógv at samarbeiða um millum Føroyar og Bretland, bæði á vinnustigi og á myndugleikastigi segði løgmaður m.a. í rødu við borðhaldið fyri útlendsku gestunum. Hann vísti á, at í Føroyum liva vit av tí, sum í havinum livir. — Tí eru vit serliga viðkvom fyri dålking av havinum. Vit hava tí áhuga fyri samvinnu um ein ektaðan umhvørvispolitikk, ið byrgir fyri teimum veruligu vandunum, ið hótta lívið í havinum, og sum fremur eina burðardygga nýtslu av tí livandi tilfeinginum í havinum Jan Miller Jens K Vang Týsdagurin tann 18. mai fer a at verða roknaður sum ein søguligur dagur í Føroya søgu. Fyri landsstýr ið, tey mongu, beitt við at fáa eina semju um mark til Bretlands og fyri starvs fólkið í Tinganesi var hetta ein stórur dagur. Fyri fyrstu ferð nakrantíð hevur ein bretskur uttanríkisráðharri vitjað í Føroyum. Og tt | uttan 1 henda dagin vórðu so eisini munnin ov m Vit siga, at hesin dagurin var ein góð byrjan "ja løgmans Rajani, sum såamsKiDanint maður helt fyri bretsku, donsku og føroysku gest- unum við borðhaldið á Hafnia eftir at marknaav- talan varð undirskrivad í Tinganesi -Háttvirdu góðu gestir Tað er mær ein gleði og ein heiður sum Føroya løg- maður at bjóða tykkum væl- komin til hetta borðhald, har vit hátíðarhalda, at vit fyri løtu síðan hava und- irritað sáttmála millum Før- oyar og Danmark ødrumeg- in og Bretland hinumegin um markið á havleiðunum millum Føroya og Bret- lands Ein serstøk heilsan til tykkara, ið eru komin ferð andi uttaneftir, serliga Harra Niels Helveg Petersen, utt- anríkisráðharra Danska rík- isins, og Harra Tony Lloyd, varauttanríkisráðharra Bret- lands. Vit vita væl, at tit ráðharrar, tykkara kalendari er sera hava nogv um at vera, og at tepur. Tit ferðast í heilum uttanlands at viðgera dags- ins millumlandakreppur, sum ofta eru torførar at handfara. Tí unni eg tykk- um væl, at tit kunnu koma higar til henda friðarliga blett á heimskortinum fyri persónliga at vátta, at stríðs- mál millum lond, eisini um so viðkvom evni sum mark, kunnu loysast við samráð- ingum Mong ár liðin 21 ár eru liðin síðan fyrsta fund millum samráðingar- nevndir hjá pørtunum. Hetta seinasta samráðingar- umfarið hevur vart 9 ár Løgmenn og ráðharrar eru komnir og farnir í hes- um tíðarskeiði; tað lands- stýrið eg standi á odda fyrr, hevði sín fyrsta arbeiðsdag fyri ári síðan í dag. Somu- leiðis eru summi av sam- ráðingarfólkunum farin burturúr, men nøkur av teimum eru kortini tey somu. Vit politikkarar á báðum síðum hava sett politisku karmarnar. Innanfyri teir hava samráðingarfólkini við stórum treysti og hegni roynt at finna gongdar leið- ir, hóast tað Givad mangan hevur sæð rættiliga 6møgu- ligt út. Tit samráðingarfólk frá báðum síðum, føroysk, donsk og bretsk. Eg unni tykkum væl hetta høvid at kunna sita her og njóta kensluna av at hava lokið eitt vala verk. Eisini onnur, ið eru her til steðar, politikkarar, ið hava verið við til at mynda gongdina hesi árini, embæt- isfólk og onnur, ið hava havt við málið at gera - ongin nevndur, ongin gloymdur - eru vælkomin higar at fegnast um, at vit hava gjørt semju um mark- ið. Føroyar og Bretland í seguligum baksýni Hetta er eitt náttúrligt høvi at hyggja at viðurskift-un- um millum Føroya og Bret- lands igjøgnum tiOirnar, serliga um tad, id hevur vid havið at gera. Sum grannar og sum lond við áhuga fyri havinum, hava vit bæði havt sam- vinnu og stríð. Tá ið Christian Pløyen, amtmaður, í 1839 fór á kanningarferð saman við framburðshugaðum føroy- ingum, fór hann til Bret- lands, og serliga til Het- lands. Tá Føroyingar fyri meira enn hundrað árum síðan fóru undir havfiskiskap, var tað við skipum, teir keyptu úr Bretlandi. Eisini hava føroyskir fiskimenn siglt við bretskum skipum. Bretland hevur verið og er framvegis ein týðandi marknaður fyir føroyskan fisk. Hinvegin hava fiski- menn okkara kappast um Nr. 95 — 22. MAÍ 19992 Eitt lógvatak fyri framtíðar samvinnu millum Føroyar og Bretland. Anfinn Kallsberg, løgmadur og Antony Lloyd, varauttanríkisráðharrri tey somu fiskimiðini; og í fiskimarkspolitikki hava føroyingar og bretar ikki al- tíð drigið somu línu. I gomlum døgum, tá ið skotar og onglendingar sum fiskivinnutjóðir stóðu nógv fremri enn føroyingar, upp- fataðu føroyingar teirra fiskiskap undir Føroyum sum eina hóttan. Gomlu norsku/donsku kongarnir royndu at uppi- halda fullveldi yvir høv- unum her um leið, og at verja føroyingar ímóti á- gangi frá fremmandum skipum. Diplomatiskt sam- skifti var um slíkar spurn- ingar millum norska/danska kongin og bæði enskar og skotskar kongar. Dømi er eisini um skotskan kong, ið skrivar Føroya løgtingi bræv um loyvi hjå skotsk- um fiskimonnum at fiska undir Føroyum. I 1901 avtaladu danska og bretska stjórnin, at fiski- markið rundan um Føroyar og Island skuldi vera 3 fjórðingar. Sáttmálin mun- aði lítið til at verja foroyska útróðurin ímóti teimum munadyggu bretsku trol- arunum, sum í mong ára- tíggju veiddu meginpartin av tí, sum fiskað varð á føroyska landgrunninum. I tí gongd móti víðari fiskimarki, sum tók dik á seg fyri fimti árum síðan, vóru vit oftast í hvor sínum parti. Vit føroyingar, eins og onnur lond og landøki her í norðara Atlantshavi, ið bert høvdu fiskin á at líta, royndu at tryggja okkum ræðið á okkara fiskigrunn- um. I 1977 fingu bæði londini 200 fjórðinga fiskimark, og OR