týsdagur 1. juni 1999síða 4

4 tíðindablaðið Nr. 100 — 1. JUNI 1999 Fyrstu suðuroyingarnir tikið koyrikort til teldu —Enn eru tað mest almennir stovnar og peningastovnar, sum lata starvsólkið taka teldukoyrikort. Men alsamt fleiri privatar fyritókur síggja nú eisini fyrimunin 4 f a Banka i Suðuroy er Kjærbo, Flora Í Majker Susan Gregorlussen iðar 'g Bjarne Nielsen, lærari iumframt Martin S. I fleiri. Eitt er, at hava koyri kort til bil. motorsúklu og t SOgLGULlleg tí hetta eru tex fyrstu I J sum mangla á myndin eri Men nú ber eisini til at taka koyrikort til teldu ið tí Og eins og mla sum taka kovrikort til teldu i Johannesen, Evðálvur Bech, Marjun Dimon, Josefina Strøm, Jórun Sandá, Bent Albinus, John Eystberg, Evdbjøre Mortensen. Even Tofthevggj, Heri á Skeidtænastu Handilsskúlans Tey uesgaara, LæÆrari sum skipar fyri skeidnun t Hanna Nie Ísen, Eydbjørg koyrikortinum, ber eisini til teldukoyrikortið fram, næstan hvar sum helst at Visa í verðini, fyri at vísa at tú dugir at brúka teldu. Ti teldukoyrikortið er eitt altjóða viðurkent prógv um, at tú hevur skil fyri, hvussu ein telda virkar og at tú dug- ir at brúka tey vanligastu forritin. Og fríggjadagin løgdu 18 starvsfólk hjá Føroya Banka í Suðuroynni nakrar reglur afturat søguni, tí tey eru tey fyrstu, sum hava tikið hetta koyrikortið í Suðuroynni. Síðani í heyst hava tey gingið á skeið, 96 skúla- tímar í alt. og tey hava verið til sjey ymsar royndir. Men tey vóru 6jøvn á máli um, antin tað hevði verið strævið ella ikki. Summi komu spælandi í- gjøgnum, men tey, sum ikki vistu so nógv um teldubrúk frammanundan, máttu kýta seg. Men tey, eru tó øll á ein um máli um, at hetta hevdi avgjørt loyst seg hjá teim um, tí tey vóru nógv betri før fyri at útinna sítt arbeiði Tad er stórur munur á teimum, sum fara undir koyrikortið Summi eru lítið og onki von at brúka teldu Hinvegin eru onnur rætti køn frammaundan men vilja fegin hava pappír uppá tað Undir ollum umstødum er tað ein stórur fyrimunur, næstan ein fortreyt, at tey hava atgongd til teldu Umframt hesi, sum nú hava tikið koyrikortid, eru tríggir aðrir flokkar komnir væl áleiðis, teir eru komnir næstan í helvt og verða lidn- ir um ársskiftið Handilsskúlin sigur. at enn eru nøkur plás eftir til fólk. sum hava hug at taka seinna part av skeiðnum liga Altjóða viðurkent Teldukoyrikortið er í sjey pørtum og tað verður undir- víst eftir eini fastari skipan, sum er altjóða viðurkend Tey fáa fyrst eina grund leggjandi vitan um kunn ingartøkni, tey læra síðani um teldur og stýringsskip- anir, um tekstviðgerð. rokniark, databasur, fram løgur og telduforrit og tey læra um samskiftisneti, sum å vanligum måli eitur inter neti. Susan Gregoriussen, sum er leiðari á skeiðtænastuni hjá handilsskúlanum, sigur, at higartil eru tað mest al mennir stovnar, og peninga stovnar, sum hava sæð fyri munirnar í, at lata fólki taka koyrikortið. — Føroya Banki var fyrsta fyritøka, sum gevur sínum starvsfólki koyrikortið, men síðani er Foroya sparikassi og fleiri almennir stovnar eisini byrjaður. Og nú eru tað eisini fleiri og fleiri aðrar privatar fyri- tøkur, sum vilja hava fólkið á skeið at taka teldukoyri kort. Hon sigur, at ein stórur fyrimunur við skeiðnum er, at fyritøkur so vita, hvørjum stødi starvsfólki er á til teldubrúk. og at teldukunn leikin i virkinum er å nøk unlunda sama stødi Handilsskúlin leggur stø ran dent á at menna teldu- førleikan hjá fólki Vit halda, at okkara før leiki at samskifta við onn ur, verður avgerandi fyri. hvussu vit koma at klára okkum sum samfelag Og tað skerst ikki burt- ur, at ein stórur partur av hesum samskifti fer fram um telduna. Og tað er onki at ivast í, at framyvir verður kunn- leiki til teldur líka týðandi sum tað at duga at lesa, skriva og rokna, sigur hand- ilsskulin Almenn rådstevna um arvagransking verður í Norðurlandahúsinum í Havn í dag: Skaðar ikki trúvirðið, at tveir fyri- lestrarhaldarar fáa løn frá Decode ISK Hann sigur, at hann hevði skilt á foroyskum myndug etlanin var at tyrtlestrarhaldararnir skuldu verða púra uttanveltaðir í spurninginum um arva- ransking í Føroyum Tað er heldur ongin før- oyingur ímillum teir fýra fyrilestrarhaldarnar á ráð- stevnuni Men samstundis ger August Wang vart vid, at tveir av teimum fýra fyri- lestrarhaldarunum fáa løn frå íslendsku fyritøkuni De- code, ið bjóðaðu føroying m samstarv um arva- leikum, at eransking Og tað heldur hann íkki kunnu kallast uttanveltaðir fyrilestrarhaldarar Skaðar ikki Men Birita Petersen á Al manna- og Heilsumálastýr- inum, sum hevur lagt ráð- stevnuna til rættis, er ikki samd við sålarfrødingin Tað er rætt. at tveir av fyrilestrarhaldarunum eru partvíst knýttir at Decode Men hon heldur ikki, at tað á nakran hátt skaðar trú- virðið á tí, sum kemur fram Teir fyrilestrarhaldararnir, sum eru knyttir at Decode, eru Andrew Hicks, sum par- tvís arbeiðir fyri Decode og íslendski sålarfrødingurin, Høgni Oskarsson, sum ikki er knýttir at Decode meiri enn so enn at hann av og á hevur ráðgivið Decode í onkrum málum, men sum annars onki hevur við ís- lendsku arvagranskingar- fyritøkuna at gera Birita Petersen sigur „at Andrew Hicks skal íkki røda um sidsemiligar spurn- ingar. Hann skal bara greiða frá, hvussu farið verður fram læknafrødiliga, táið arvakanningar verða gjørd- ar og um, hverjar sjúkur verða kannaðir Tann. sum skal mest um siðsemiligar spurningar er Linda Niel- sen, sum formaður í donsku siðsemisnevndini Men vit hildu, at tað kundi verið ógvuliga upp- lýsandi at tikið ein íslending við, sum mótvekt ímóti henni, tí í Íslandi hava tey eitt sindur ødrvisi áskoðan á hetta, enn tey hava í Dan- mark, og tað bleiv so Høgni Oskarsson Birita Petersen sigur eis- ini, at hóast hann hevur ráð- givið Decode í ymsum mál- um, hevur hann eisini funn- Ist at arbeiðsháttinum hjá Decode í umsum málum Annars heldur hon íkki. at tað er rætt. at beinleiðis dentur varð lagdur á, at fyrilestrarhaldararnir skuldu tosa er vera óheftir at arvagransk ing i Føryoum Hetta er einans ætlað sum eitt upplýsandi tiltak, ikki minst í sambandi við teir siðsemiðiligu spurning- arnar, sum taka seg upp, nú arvagransking hevur verið viðgjørd í Føroyum, sigur hon. Annars byrjar ráðstevnan kl. 8.30 í morgun, tá ið Helena Dam á Neystabø, landsstyrismadur, bjóðar vælkomin. Kl. 8.45 fer Gra- eme Laurie frå løgfrødiligu megindeildini å Edinburgh Universiteti. at halda fyri- lestur um innleiðandi út- greining um arvagransking - løgfrødi og etikkur. KI. 10.00 fer Linda Niel- sen, cand.jur. og formaður í sidsemisnevndini at halda fyrilestur um sidsemiligu avbj6dingarnar innan bio- teknologi. Kl. 10.30 fer Høgni Osk arson, psykiatari, Island at røda um sidsemi og arva- gransking Kl. 11.15 fer Andrew A. Hicks, vísindamaður í arva- gransking at tosa um, hvussu arvagransking hevur ávirkað læknafrødid og læknafrødiliga gransking: fortíð, nútíð og framtíð. Kl. 14.00 fer Greame Laurie aftur at halda fyri- lestur, hesuferð um reglur um arvagransking í Evropa verja av borgarum og stuðul til granskarar. KI. 15.00 fer Linda Niel- sen at tosa um Biobankar nýtsla og siðsemi. Og kl. 16.30 verður Pall- borðskjak. Høvi verður at seta spurningar eftir hvønn fyrilestur. Tosað verður á enskum, men spurningar kunnu sigast á føroyskum, so verða teir týddir.