fríggjadagur 7. januar 2005síða 8

8 Nr. 5 - 8. januar 2005 Eitt stórt vónbrot – Vit hava gjørt nógv fyri at fáa flakavirkið í Hvalba at ganga og tí var tað eitt rættiligt vónbrot at tað nú er stongt og vit øll eru søgd upp, sigur Mari- anna Poulsen, for- kvinna í Arbeiðs- kvinnufelagnum í Hvalba HÓPUPPSAGNIR Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo – Okkara einasta vón er nú, at onkur klárar at fáa virkið uppaftur. Marianna Poulsen er for- kvinna í Arbeiðskvinnu- felagnum, Roynd, í Hvalba. Hòsdagin mistu ein stórur partur av hennara limum arbeiðið í einum høggi, tá ið alt arbeiðsfólkið á flaka- virkinum í Hvalba varð sagt upp í einum høggi. – Lagið var onki serligt á fólki, men tað er heldur onki at siga til, tí hetta var eitt rættiligt vónbrot, sigur hon. Hon sigur, at Arbeiðs- kvinnufelagið spenti seg rættiliga út, tá ið flaka- virkið varð latið uppaftur fyri tveimum árum síðani. – Felagið setti 500.000 krónur í ætlanina við tí fyri eyga at tryggja limum okk- ara arbeiði. Tað gjørdu vit, tí vit veruliga trúðu uppá ætlanina og at vit fingu eitt varandi arbeiðspláss. Felagið átti sjálvt 200.000 krónur, men hinar 300.000 krónurnar máttu vit lána. Men tær eru afturgoldnar nú. Fyri nøkrum árum síðani settu vit eisini 260.000 í trolaran Steintór og 140.000 krónur í trolaran Niels Paula. – Sostatt hevur Arbeiðs- kvinnufelagið tikið fleiri stór tøk fyri at menna vinnulívið í Hvalba. – Vit hava roynt og haldi ikki, at okkara partur liggur eftir. Vit hava eisini arbeitt nógv, tá ið høvi hevur verið og tað skerst heldur ikki burtur, at tað eru serligar kenslur fyri sinum arbeiðs- plássi, sum vit hava lagt so nógv í, bæði av pengum og arbeiðsorku. Tí var tað eitt stórt bakk- ast, at virkið nú letur aftur, sigur hon. Men h on heldur, at tað er skeivt av Fiskavirking, at tey ikki hava sett seg í sam- band við flakafólkið, Fyrr- enn nú, einar fimm, seks vikur eftir, at arbeiðið helt uppat. – Eg haldi, at leiðslan í Fiskavirking skuldi verið komin suður beinanvegin at greitt okkum frá støðuni. Hendan óvissan, vit hava verið í, hevur verið tað ringasta, sigur hon. Hon vísir eisini á, at Flakavirkið er einasta rætti- liga arbeiðspláss í sóknini, so tað hevur sera stóran týdning fyri nógv húsar- hald, fyri trivnaðin og fyri kommunukassan, at arbeið- ið er á virkinum. – Nú er so onki annað at velja í - heldur ikki í allari Suðuroynni, um tað so skuldi verið. Nú er bara ALS eftir, so útlitini eru ikki av teimum bestu, ásannar Marianna Poulsen. Royna at vera bjartskygd Nú er teirra einasta vón, at onkur sær seg føran fyri at lata virkið uppaftur. Innast inni heldur hon, at tað sær ikki ljóst út. Men hon tey royna at varðveita bjartskygni. – Verður onki arbeiðið í bygdini, verður tað so ógvuliga tungt.Tí mugu vit bara royna at síggja ljóst upp á tað. Hon sigur, at á uppsagn- arfundinum hósdagin fingu tey at vita, at leiðslan á virkinum er ikki søgd upp. Sostatt er klárt at fara aftur undir framleiðslu, sama dag, grundarlag verð- ur fyri tí aftur. Tí hava tey ikki mist allar vónir enn. Men um Arbeiðskvinnu- felagið í Hvalba er ført fyri at seta pening í virkið einaferð afturat, veit hon ikki. – Tað er nakað, sum lim- irnir gera av, sigur Mari- anna Poulsen. – Politiskt er støðan í Suðuroy ómetaliga tyngjandi fyri meg og øll hini umboðini, sum suðuroyingar hava valt inn á ting og nú má okkurt gerast, heldur Jóannes Eidesgaard ØKISKREPPA Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo – Hetta er ógvuliga ør- kymlandi. Jóannes Eidesgaard ásannar, at vinnuliga krepp- an í Suðuroy er ómetaliga tyngjandi, bæði fyri hann og fyri øll hini umboðini, sum suðuroyingar hava valt inn á ting. – Hetta kann ikki ganga longur og nú má okkurt henda. Tað er serliga nú í kjalar- vørrinum av at 89 suðuroy- ingar hósdagin í einum høggi mistu arbeiðið á salt- fiskavirkinum í Vági og á flakavirkinum í Hvalba, sum Fiskavirking rak. Løgmaður fer nú enn einaferð at biðja Fiskavirk- ing og Framtaksgrunnin um eina frágreiðing um støð- una í Suðuroy. – Politiskt kann ikki góð- takast, at sama økið í land- inum fer eftir ferð verður rakt so hart, sum Suður- oyggin er blivin seinastu ár- ini, sigur løgmaður. Hinvegin ásannar hann, at tað er avmarkað, hvat tað ber til at gera politiskt, tí Fiskavirking er uttanfyri politiska ávirkan. – Tað almenna fer ikki aftur at reka skip og virki. Tann tíðin er farin og hana skulu vit ikki aftur til. Hinvegin eru bæði skip og virki í Suðuroynni, so tær fortreytirnar eru til staðar. Men tað má eisini vera so, at onnur sleppa framat teimum virkjum, sum Fiskavirking ikki brúkar, sigur Løgmaður. Tí fer hann enn einaferð at geva til kennar mótvegis Fiskavirking, at politiskt er tað ynskiligt, at onnur sleppa framat teimum virkjum, sum Fiskavirking ikki brúkar. – Arbeiðsloysið í Suður- oy er ein støða, sum eg eri ómetaliga harmur um, men tað er avmarkað, hvat vit fáa gjørt við vinnulívið. Hjálpa til á øðrum økjum Men løgmaður sigur, at umframt tað reint vinnliga, eru tað aðrir karmar, sum politikarar hava ávirkan á og kunnu gera nakað við. – Og tað eru viðurskifti, sum vit arbeiða hart fyri at fáa í rættlag, fyri at bøta um støðuna, Hann sigur, at tað fyrsta tiltakið í hesum sambandi er tilboðið til suðuroyingar um at seta rættiliga stóra bygging ígongd í oynni beinanvegin við miðnáms- skúla og heilsuskúla í Hovi og røktarheimi í Vági. – Tað er eitt tiltak, sum hevði skapt sera nógv ar- beiðið í byggivinnuni og tað hevði eisini skapt nógv góð og støðug arbeiðspláss. Men tað liggur eisini í kort- unum, at onnur stig skulu takast. Eitt nú viðgerð landsstýrið eisini, hvussu fleiri almenn arbeiðspláss kunnu leggjast úti um land- ið og sostatt eisini í Suð- uroy. Hetta er ein viðgerð, sum samgongan er mitt í og tí vil hann ikki siga nakað um, hvørjir møguleikarnir eru. Kortini ásannar hann, at tað loysir ikki trupulleikan við tí stóra arbeiðsloysinum fiskivinnuni, sum hevur tikið seg upp. – Í hesum føri hevur Fiskavirking so mett, at tað er ikki grundarlag fyri at reka virkini víðari, í hvussu so er, sum støðan er nú. – Tað er ein vinnulig met- ing burturav. Men hinvegin minnist løgmaður eisini, at eisini undanfarnu eigararnir av virkjunum í Hvalba og í Vági, ásannaðu, at virkini høvdu givið hall. – Men teir vístu á, at gongdin var við at venda og at teir sóu ljósari upp á framtíðina hjá flakavirkin- um í Hvalba og saltfiska- virkinum í Vági. Og hesar báðar metingarnar eru í stríð við hvørja arða. Àttu at góðtikið eitt avmarkað tap Løgmaður heldur eisini, at Fiskavirking kundi um- hugsa at sett pening av til eitt fyribils tap upp á virk- ini í Vági og í Hvalba í eina avmarkaða tíð, um útlit eru fyri, at framgongd aftur verður í fiskivinnuni seinni. – Fiskavirking og Fram- taksgrunnurin hava havt tað avgjørda sjónarmið, at tað, sum ikki ber seg, má fara. – Men kortini umhugsar Framtaksgrunnurin, sum eisini eigur Fiskavirking, at seta meiri pening í Smyril Line, hóast fíggjarligu úr- slitini hava verið vánalig. Men fiskivinnuna í Suð- uroy umhugsar grunnurin als ikki at seta pening í fyri at varðveita virksemið í einum stórum landsparti í Føroyum. Sjálvandi ber ikki til, at virkini geva støðugt hall. Men er talan um fyribils afturgongd, eigur ein fyri- tøka eisini at megna at seta pening til í einum avmark- aðum tíðarskeiði fyri at varðveita virksemið. Tí kundi eg hugsa mær at at fingið at vita Frá Fiska- virking og Framtaksgrunn- inum, hvørjar ætlanir teir hava við Suðuroynni og hví virkini í Hvalbaog Vági eru stongd, og um talan er um ein trupulleika í Fiskavirk- ing yvirhøvur, at tað gevur hall, ella um talan er um at tað bara eru virkini í Hvalba og í Vági, sum góvu hall. – Tað ringasta er, at mis- treystið er farið at breiða seg og tí mugu vit gera, hvat vit kunnu, fyri at venda gongdini. Løgmaður ørkymlaður av arbeiðsloysinum í Suðuroy – Vit hava lagt nógv í flakavirkið, bæði í pengum og í arbeiðs- orku og tí var tað eitt rættiligt vónbrot, at nú nú blivu søgd upp, sigur Marianna Poulsen, forkvinna í Arbeiðskvinnufel- agnum, Roynd, í Hvalba Arbeiðsfólkið í Hvalba hevur spent bogan hart fyri at tryggja sær arbeiði. Tilsamans settu tey eina heila millión í flakavirkið fyri tveimum árum síðani. Nú standa tey longu aftur á gøtuni – Tað ringasta er, at mis- treystið sær út til at vera far- ið at breiða seg í Suðuroynni og politiskt kann støðan ikki góðtakast, sigur løgmaður Framhald á síðu 9