mikudagur 23. juni 1999síða 10

NR. 116 - 23. JUNI 1999 tíðindablaðið 505/2/177 2 nemme ED 7 Ds ikki, at tit skulu venda sam- felagnum bakið og liva sum egoististar. Líka so týdningarmikið sum tað er at tit eru sjálv- stødug - líka so tydningar- mikið er tað, at tit kenna tykkum sum partur av sam- felagnum. Tað besta og mest livandi samfelagið fáa vit, tá tey sum búgva í tí hvor á sín hátt eru eitt sindur original. Og tit hava skyldu til at gera tykkara til, at tað sam- felag, tit eru partur av, verð- ur gott og livandi. Tí tit hava fingið nógv frá samfelagnum. Tit skulu ikki gloyma, at teir møguleikar tit hava í dag - teir eru ikki komnir av sær sjálvum. Tað er ikki so øgiliga langt síðani, at students- prógv var nakað, sum bara nøkur heilt få høvdu at- gongd til. Tá tað var nakað heilt serligt at blíva stud- entur. Nú eru dyrnar inn til teir møguleikar sum liggja í students- og HF-próvnum, opnar fyri næstan gll. Tit eru farin ígjógnum tær - og hó- ast hetta er ein serlig tíð hjá tykkum, so ger tað ikki tykkum til nakað serligt. Tað er tvørturim6ti nett- upp tað, sum er tað serliga - at tað ikki er so serligt. Tað serliga er, at í Føroyum kunnu næstan gll, sum vilja tað, fáa hesi prógv. Tað serliga er at í Føroyum hava øll møgu- leikar. Tað eiga tit at vera tilvitað um og hava virðing fyri. Tit sleppa at læra, ti at hini - ella samfelagid - rindar fyri tað. Og tað skulu nógvir tosk- ar dragast úr havinum og tað skal nógvur skattur krevjast frá verkamanni- num áðrenn samfelagið kann gjalda fyri tykkara skúlagongd. Tá hini vilja rinda fyri tað, so er orsøkin, at við vitan eigur at fylgja áhugi, og við áhuganum eigur at fylgja hugurin at virka. At taka á seg ein part av á- byrgdini fyri, at tann organ- isman sum okkara samfelag er, livir og mennist. Tit hava notið gott av at vera partur av hesi organ- ismuni. At hon framyvir fer at hava lív og góða heilsu - tað er tykkara ábyrgd. Tykk- ara lærdómur eigur at gagna okkum øllum. Mugu taka ábyrgd Tað er so vanligt í dag, at fólk krevja bæði hetta og hatta frá samfelagnum. Tey krevja sín rætt, sum tað eit- ur. Tí er einki galið í — men tit eiga ikki at gloyma, at tann sum krevur av øðrum — hann má eisini krevja nakað av sær sjálvum. Vit eru so fá í okkara samfelag, at vit hava allar fortreytir fyri at kunna ala fram og styrkja ta kensluna av felagsskapi, sum er so ómetaliga virðismikil. Tá hugburðurin er, at tað, vit gera fyri okkara samfelag, tað gera vit fyri okkum sjálvi — tá kunnu vit náa langt. Tað verður ofta sagt, at vit ikki hava hendan hug- burðin. Saman at standa, var ei okkum givið, plaga vit at siga. Tað er ikki heilt rætt. Tað mest grundleggjandi eru vit samd um. Okkara mál og okkara mentan - alt tað, sum ger okkum til eitt fólk - tað standa vit saman um. Men heldur ikki tað er komið av sær sjálvum. Tað er úrslitið av, at nakrir før- oyingar fyri góðum 100 ár- um síðani settu sær hetta sum mål. Ein sjålvstødug, livandi føroysk mentan - tað var teirra ideal. M6tstødan var stór. Nógv — eisini føroyingar — vildu heldur, at vit tosaðu danskt enn føroyskt. Tað eru bara 30 ár síðani, at før- oyingar vóru, sum vundu Dannebrog á stong hátíðar- dagar. Men hetta afturhaldið tapti. Tað tapti so dyggiliga og so fullkomiliga, at tann mentanarligi parturin av sambandsrørsluni er ikki til í dag. Eingin stríðist aktivt ímóti okkara málið og okk ara mentan, eingin er, sum ikki vil kennast við okkara Merki. Vit hava væl og virðiliga nátt fram á tað mál, sum sett var tá hendan øldin byrjaði. Men tann sum ikki støðugt setir sær nýggj mál — hann steðgar upp. Sovnar og min- kar. Tað er bara við at seta sær nýggj mál og leggja á seg nýggjar uppgávur, at menniskjað veksur. Tað samfelagsliga málið í dag er, at á sama hátt sum vit standa á egnum beinum mentanarliga, so skulu skulu vit eisini standa á eg- num beinum politiskt og búskaparliga. Tað føroyska innihaldið skal hava ein før- oyskan karm. Hetta er eitt natúrligt framhald av tí mentanarliga stríðnum. "Har fløggini blaktra blaktri eisini mitt” syngja vit i flaggsanginum - i ynskis- håtti, tí tað var alla tíðina tað, sum okkara visioneru forfedrar vildu. Har sum fløggini hjá hinum tjóð- unum blaktra, har skal eisini okkara vera at síggja. Gongst sum ætlað, er hetta aldargamla mál nú bert stutt frá okkum. Men tað fer kortini at taka nógv ár, áðrenn vit hava bygt upp eina veruliga, sjålvberandi føroyska sam- felagsskipan. Tað er ein stór uppgåva. Ein uppgåva sum fer at menna okkum og gera okkum størri og stoltari. Men vit mugu eisini verða tilvitad um vandan í hesi gongd. Hann er fyrst og fremst ein polarisering millum tann ekstrema loys- ingarvongin og tann eks- trema sambandsvongin. Sleppa hesir veingir at seta dagsskránna, so kann tað føra til, at føroyingar fara í tveir bólkar. Tað kann føra til eina ráða, hatska agita- tión og oyðandi figginda- skap. Ødrumegin hava vit teir mælsku og reyputu nation- alistarnar, sum síggja gongdina sum nakað, sum er vent ímóti Danmark. Hvørs hugsanir í stóran mun eru grundaðar á for- nermilsi og undirlutakensl- ur. Hetta er tann negativa Sjúrður Skaale: — Tað er ikki so øgiliga langt síð- ani, at studentsprógv var nakað, sum bara nókur heilt fá høvdu atgongd til. Tá tað var nakað heilt serligt at blíva studentur. Nú eru dyrnar inn til teir móguleikar sum liggja í students- og HF-próv- num, opnar fyri næstan oll. Tit eru farin ígjógnum tær - og hóast hetta er ein serlig tíð hjá tykkum, so ger tað ikki tykkum til nakað serligt. Tað er tvórturímóti nett- upp tað, sum er tað ser- liga - at tað ikki er so serligt. Tað serliga er, at í Føroyum kunnu næstan øll, sum vilja tað, fáa hesi prógv. Tað serliga er, at í Før- oyum hava øll møguleikar Mynd: Jens Kristian Vang drivmegin, heldur enn tann positiva — og hon førir okkum ongan veg. Vit kunnu aldrin grunda okkara egna á beiskleika móti øØr- um. Hinumegin hava vit tað gamla afturhaldið. Tey, sum umboða trælalyndið í okk- ara tjóð. Sum ongantíð hugsa sjålvstødugar tankar, sum aldrin fara egnar vegir, sum altíð bara elta, sum fyri er slóðað. Eg vóni at tit duga at síggja, at vit í hesum máli ikki kunnu elta sum fyri er slóðað - rætt og slætt tí tað ikki er slóðað fyri okkum. Danmark fer ikki sama veg sum vit. Vit noyðast at ganga okkara egna veg, og finna okkara egna pláss. Vit noyðast at líta á okkum sjálv i. Og tað er í veruleikanum tað, alt snýr seg um. At hava dirvi til at líta á seg sjálvan. Tað er bara tann sum íkki lítir á seg sjálvan, sum ræð- ist sítt egna frælsi. Og tann sum ræðist sítt egna frælsi - hann ræðist seg sjálvan. Tað eru tað tíverri nógvir føroyingar, sum gera. Mót- vegis tí hjá nationalistunum, so er hugburðurin hjá hes- um fólkum grundaður á leti, mótloysi, og ótta. Og tá hann sleppur at ráða ger hann okkum dovin, dirvis- leys, veik og bangin. Tann mentanarliga tjóðskaparrorslan sigraði á hesum hugburði fyrr i øldini — tí eru vit ein sameind tjóð í dag. Tað sum krevst av okkum, nú vit fara inn í næstu øld, tað er at vit ikki lata hendan hugburð vera tað, sum stýrir okkara politisku avgerðum. Líka so týdningarmikið sum tað er at tit sum persónar tora at líta á tykkum sjálvi - líka so týdningarmikið er tað, at vit sum samfelag hava dirvi til at líta á okkum sjálvi, at standa við okkara egna — og fara okkara egnu vegir. Hvor vegurin verður - tað er m.a. upp til tykkum. Eg vóni at tit taka ta ábyrgdina í álvara og at tit fara at liva sum vakin, virkin menniskjur. Takk fyri og gott summar. Mikudagin 23/6 hava vit nógv góð tilboð av føroyskum troyggjum og tégvi Tógvhandilin IGLOO Sverrisgøta 19 Tórshavn TIf. 315264 Fax 319623