leygardagur 10. juli 1999síða 13

NR. 129 - 10. JULI 1999 tíðindablaðið S0S/2/U7 greinina heimaftur við fyri at fáa okkurt týdningar- mikið við aftrat. Í dag kann man so spyrja, hví so fá góvu sær far um tað, John skrivaði og førdi fram! Ella kanska vóru hesi ikki so fá kortini. Tí hvussu oftani hoyrdi tú ikki fólk tosa um vælskrivaðu og rámandi greinar hansara! Jú víst fekk John nógv av skafti einsamallur og saman við góðum fólkum. Hinveg- in vildi hann so nógv, og í dag liggja mong itøkilig uppskot og enntá verkæt- lanir eftir hann, sum bara bíða eftir at verða settar í verk. Her skuldi tí verið nokk at tikið av hjá bæði vinnulívi og politikarum. Alt sítt lív virkaði John fyri hesum eina: hvussu kundi hann fáa føroyingar at troyta livandi tilfeingið rætt og harvið eisini vera ein fyrimynd fyri onnur! Esther í bakborð og Fugltúgvan í stýriborð! Hetta var jú genialt - og so lívsjáttandi. Eftir at hava hoyrt henda mannin aftur og aftur tosa um rætta reiðsskapin, rætta skipið, røttu hagreiðingina, kundi tú loksins síggja, at her var ein reyður tráður gjógnum alt tað, sum John segði og greiddi úr hondum. Setti tú allar hesar einstøkur lutir saman, so fekst tú eina logiska heild, hana, sum skuldi føda og menna Føroyar í alla framtíð. Eitt tað seinasta, John legði úr hondum, var nettup tann geniala og varandi fiskivinnuloysnin, sum um- framt at fara væl um fiska- stovnarnar eisini gav okk- um størstu úrtókuna úr sama fiski. Eg skal ikki fara út í smálutir við hesum, men bert vísa á, at við slíkari loysn hevdi møguliga borið til at varðveitt búsetingina kring landið, umframt at hon hevði havt so stóra virdisøking við sær, at vit høvdu kunnað verið bæði blokk og olju fyriuttan. Tað var reyði tráðurin í lívsverki Johns. At vit føroyingar við skynsamari troytan og réttu hagreiðing av fiskinum høvdu kunnað verið eitt ríkt samfelag langt inn í framtíðina. John Smith vísti eisini samfelagsligum viðurskift- um stóran áhuga. Hann var javnaðarmaður alt sítt lív. Men hann var ímóti funda- mentalistum og rætttrúgv- andi, antin hetta so var inn- an fyri politisku flokkarnar ella innan kirkju- ella sam- komugátt. Hann heit lítið um tey, sum tóku sær patent upp á sannleika ella ævin- leikan. Og tey, sum bara hugsaðu um pening og pro- fitt. Hann var verkamanna- vinurin. Hann var demokratur og virdi tey grundleggjandi mannarættindini. Og hans- ara sjónarringur rakk longur enn til bert hesar oyggjar, sum hann annars var so góður við og halgaði alt sítt lív. Heima í køkinum fylgdi hann tíðindunum og send- ingunum í BBC frá morgni til kvølds. Var okkurt ser- ligt, sum hann helt vin- mannin á Norðasta Horni hava áhuga fyri, ringdi hann og segði frá - og øvugt. Hetta var partur av okkara vinskapi. Tað er ikki so langt síð- ani, at Tórmóður Dahl fór. Hann og John vóru ikki sørt meinlíkir á ávísum økjum, hóast eg ikki skal sam- anbera teir, so ymiskir teir annars vóru. Men hesir báð- ir - sum báðir búleikaðust í sama umhvørvi við Sandá - áttu henda so sjáldsama eg- inleikan at kunna seta ting- ini í relieff og upp á pláss - uttan uttanumtos. Báðir vórðu teir kritiskir og um somu tíð konstruktivir í tí samfelag, teir vuksu upp í. Báðir vóru teir samfelags- debatørar av Guds náði og høvdu ein fínan og hvassan penn. Báðir kundu teir eisini vera uppfarandi og ótolnir - bersøgnir og náði- leysir móti "ofrum" sínum. Hvørgin teirra hevði hetta við at pakka tingini inn. Tøkk til Marjuna Bæk, fyri frálíku prædikuna til jarðarferðina hjá John. Tøkk fyri tíni orð, sum eg veit, at John hevði virðis- mett nógv. Eg veit eisini, at John helt nógv av tær sum presti, tí tú so oftani tók fram somu virði, ið John virðismetti so høgt: ær- ligheit, toleransu, rættvísi og reiðiligheit. Vit á Sosialinum hava eisini nógv at takka John fyri. Eitt skifti var hann nærum húsfólk hjá okkum. Altíð høviskur og siðiligur og uppbyggjandi. Men so sanniliga eisini bersøgin og avgjørdur. Var tað okkurt praktiskt, sum skuldi gerast, so hevði John ein fingur við. Eitt nú tá lítir skuldu veljast at prýða og hugna um í blaðhúsinum, so var John maðurin. John gloymdi seg sjálvan fyri at tæna sakini, hvør hon enn var. Antin talan var um at tetta ein leka í krananum ella tað var at leggja fram eina fiskivinnupolitiska ætlan so var John maðurin - og hann fór til verka við lív og sál. Fyri tína og mína skyld. Fyri Føroya skyld. John var ødrvisi enn flest onnur, nettup tí hann átti so stórar gávur. Hann var lista- maður, teinkjari, kveikjari og eisini tann praktiski maðurin, ið fekk tingini at koyra, antin tað var mot- orurin á Tummasi Nygaard ella uppvaskimaskinan i Garðstúni. Meðan fólk flest eru so fastlæst í dagligu ru- tinuni dag inn og dag út - har alt verður endurtikið og endurtikid - so var John ødrvisi. Hann vildi nakað nýtt - nakað betri. Var hann ikki nøgdur við støðuna, so vildi hann geva alt fyri at broyta hana til tað betra. Og evnini til tess hevði hann. Hann var sum ein lívsvís- dómsbók, sum heldur enn at endurtaka seg, kveikti nýtt lív - gav nýggj svar upp á spurningarnar. Tað nívir mong og eisini undirritaða, at John ikki er millum okkum longur. Eg eri tó glaður um at hava kent hetta deiliga menniskja. John góði - tú manst teljast millum tey mest fintfølandi og ediligu menniskju, sum hetta land hevur fostrað. Vinmaður tín Jan Fóroysk línuskip: Royndarfiska undir Eysturgrønlandi Niggju føroysk skip sleppa at royndarveiða undir Eysturgrónlandi i summar. Royndirnar vara í átta vikur, og einastu avmarkingar eru í svartkalvaveiðuni Níggju føroysk línuskip sleppa í summar at royndarveiða undir Eysturgønlandi EDVARD JOENSEN Føroysk línuskip sleppa at royndarfiska undir Eystur- grønlandi í summar. Hetta er úrslit av samráð- ingum millum føroyingar og grønlendingar. Ynskið um royndarveiduna er kom- ið frå føroyingum. Torleif Sigurdsson, for- maður í Felagnum Linu- skip, sigur, at tvey tey fyrstu skipini eru farin, og tað trida er um at vera klárt. Royndartíðin tekur við, tá tað fyrsta skipið hevur byrj- að fiskiskapin, og gongur so í átta vikur. Sigmundur var fyrstur, sum fór. Síðan er Pison far- in, og Grani fer væntandi hvørja løtu. Ami Dam, vid Norðskála, er reidari hjå Sigmundi. Hann sigur vid Sosialin, at hann tosaði vid Sigmund mikukvøldid. Tá lótu teir einki at. Teir høvdu tå drigið 30 stampar norður móti 64 stigum, men fiskiskapurin var slakur. Heldur ikki var veðrið nakað serligt, so teir ætlaðu sær longur norður. Tó sigur hann frá Sigmundi, at ísur var eingin at síggja. Árni Dam var sjálvur sum skipari á Venusi undir Eyst- urgrønlandi einaferð í áttati- árunum. Ta ferðina fiskaðu teir væl, sigur hann. Bara tosk. Síðan tå hava føroyingar ikki havt loyvi at fiska undir Eysturgrønlandi aftur, fyrr enn nú. Níggju skip søktu um loyvi at royndarveiða har yviri, men at byrja við sluppu bara trý. Tí soleðis hevði fiskivinnuumsitingin skilt avtaluna, sigur Torleif Sigurðsson. Nevndin í Felagnum Línuskip helt tó, at avtalan kundi tulkast ørðvísi. Og á fundi í Fiskimála- stýrinum varð komið fram til, at øll tey níggju skipini, sum søkt hava, kunnu sleppa yvir. Men bert trý mugu vera í senn kortini. Avtalan gevur føroying- um loyvi at fiska at kalla 6avmarkad. Tað vil siga, at svartkalva mugu vit í mesta lagi taka 100 tons av. Hinvegin kunnu vit fiska so nógvan tosk, sum vit klára, sigur Torleif Sigurðs- son. Hann væntar kortini, at teir fara at leggja seg eftir at fáa longu og brosmu. Og eydnast tað, kann tað gerast eitt rættiliga gott íkast hjá bátunum. Men hesir túrarnir eru upp á egna ábyrgd. Eydnast teir, kunnu teir geva skipunum pengar. Men miseydnast er bara at åsanna, at hatta var tann royndin. Annars er økid stórt, so væl átti at borið til at spjatt seg, heldur Torleif Sigurðs- son. Fiskast kann heilt inn at trimum fjórðingum. Men ísviðurskiftini kunnu ávirka fiskiskapin, sigur hann. Hesin royndarfiskiskap- urin kann, um hann eydnast, sum sagt gerast eitt gott íkast hjá skipunum. Tey flestu hava brúkt allar sínar fiskidagar og høvdu ti annars bara ligið restina av sumrinum. Fleiri av skipun- um liggja annars í løtuni og pussa upp. (Tilvildarlig savnsmynd) Sjálvur varðar Torleif Sigurðsson av Pison. Torleif sigur, at Pison eig- ur bara átta dagar eftir undir Føroyum, so har er hesin møguleikin kærkomin. Tá tey trý fyrstu loyvini vórðu givin, fekk ein 60 tons útróðrarbátur eitt av loyvunum. Hetta hildu teir, sum høvdu størru linuskipini ikki vera serliga heppið, av teirri einfaldu orsøk, at båt- urin er ov lítil til slíka ferð. Seinni hava teir, sum eiga bátin, kortini avgjørt, at hann fer ikki yvir.