leygardagur 24. juli 1999síða 14
‹ fyrra síða allar 27 síður næsta síða ›
Hendan síðan hevði ongan tekst í PDF-skjalinum. Teksturin niðanfyri er lisin maskinelt (OCR) og kann hava villur.
Tekstur á síðuni
14
tíðindablaðið
NR. 139 - 23. JULI 1999
Føroyskt chat gevur ungfólki møguleika fyri at liva eitt
annað lív á internetinum. Eitt lív har fordómar eru ringir
at fáa eyga á, og har vinarbond kunnu knýtast tvørtur um
leidningar og telduknappaborð
Tunatos í
cyberspace
YÐUN KLAKKSTEIN
FEKNINGAR: JÓGVAN Á
HOVDANUM. YNGRI
SN k
3
K SK ternetinum
nast óteljandi stød, har
K Kunnu stytta sær um
á teldu til
teldu. Og tað kann gerast á
nærum einum og hverjum
tungumáli og í nærum ein-
um hverjum samanhangi —
tosa saman tr
tað er altíð okkurt stað, sum
er ognað tínum máli ella
nar dansa oman á
ippaborðinum,
i og onn
skiggjan, og millum spurt
igar og svar, skemt og
finna tey ein feril av
einum øðrum heimi; einum
telduheimi, har styttsti veg-
millum tey er eitt
telduknappaborð, og har 1-
tøl og O-tøl siga meira enn
túsund orð
Nýggi, fagri heimur
Burtur við brøvum, frí-
merkjum, telefonsamrødum
og telefaxum. Hvor hevur
brúk fyri meira enn einum
internetsambandi, har heim-
urin liggur fyri tína fótur, tá
tú hevur latið telduna snara
tey fýra tølini til servaran
hjá Føroy a Tele
Tveita fólk á dyr
Eisini føroyingar kunnu
práta saman á egnum máli á
internetinum. Faroese chat
er mest vitjaða føroyska
chatrúmið, og har er gongd
í frá tíðliga á morgni til
langt út á náttina — ja, so at
siga døgnid runt
Prátið gongur lívliga, og
aftanfyri tey løgnu nøvnini,
sum verða brúkt sum eitt
stokkut skjól fyri veruliga
navninum, goyma seg oftast
ungfólk. Men ikki bara
ungfólk.
Hugflogið er stórt, tá fólk
skulu finna sær eitt navn,
sum tey kunnu brúka á
faroese chat. Klikkadi,
Bleylum, Screwtape, Bono,
Rooster, Huldan, Rurab:
Pillola, Aristocrap, Eraser
og Dud eru nøkur av nøvni-
num, tú kanst renna teg í á
faroese chat
Men sjålvt um tað í viss
an mun ber til at fjala seg
aftanfyri eitt sokalla nick,
er tað næstan altíð onkur
sum veit, hvørji tey veru
ligu nøvnini eru. Á heima-
síðuni hjá faroese chat
sum kann finnast undir
adressuni http://
heima.olivant.fo/-fridberg/
faroes, er ætlanin at upp-
lýsa, hvørji fólkini eru, sum
royna at stýra chatrúminum,
teir sokalladu OP" arnir. Tað
eru tey, sum ansa eftir, at
farið ikki verður út um
mark, og tey hava møgu-
leikan til at tveita fólk á
dyr, um tað nú er neyðugt.
Og tað er tað við hvort.
Tað eru ikki øll, sum for-
máa at halda tunguna mitt í
munninum og halda tann
urbana tónan í hevd. Í lógu-
num fyri chatrúmið verður
mælt fólki frá at bannast, at
verða ónærislig ella í aðrar
mátar at stoyta fólk.
Valstríð fyri at koma í tað
góða selskapið
Og tað er gravgangur eftir
OP-heitinum — í roynd og
veru eitt klassiskt stríð um
makt og ávirkan. Nakrar
ferðir um árið er OP-val, og
tá skulu verandi OP" arnir
velja nýggjar kollegar til
tað góða selskapið.
Hetta valið hevur ført við
sær illgruna um mutur,
sleikjarí og korruptión, og
tað eru tey, sum leggja
nógv fyri í royndini at
vinna sær eftirtráaða op-
heitið. Tað kann í nókrum
serligum førdum næstan
LENE:
PH
2
á
8
í
NR. 139 - 23. JULI 1999
CASARora: Jú, Fólk
By inuit HALDA MEG VERA
OG KLÆNAN.
LENA: Nå NÁ. Hvussu Gamma
ERT TÚ ?
CASRMOY
LEKKRAN
se
tíðindablaðið
minna um valkampanjurnar
her heima á klettunum,
hóast eingin enn hevur latið
seg avmyndað, meðan
skjúrtuermarnar verða
brotnar upp. Tað eru fyribils
bara ljósareyðu valstrateg-
arnir hjá Nyrup og Eides-
gaard, sum mæla til tað.
Skrellispannin við
rakstrarópum
Seinastu vikurnar hava vit í
sambandi við hesa greinina
fylgt við prátinum á
faroese chat, og tað er
neyvan at fornerma
nakran at staðfesta, at
tað er ikki altíð so
áhugavert, upp-
lýsandi og
undirhaldandi, sum
tað kundi verið.
Møguleiki er
fyri at tosa undir
tveimum eygum, og tað er
ivaleyst har, at meiri
álvarsamu og sigandi sam-
rødurnar verða førdar, með-
an alrúmið, har øll kunnu
skriva og lesa boðini, ofta
verður brúkt sum ein
skrellispann hjá teimum,
sum hava hug at rópa
rakstrarróp fyri onkrum
ítróttarfelag ella tónleika-
bólki. Ja, tað er líkavið at tú
sært litaða blóðstreymin í
æðrunum.
Men tó so, við hvort øsast
fólk upp av sjálvstýrispráti
ella øðrum heitum politisk-
um málum, og tá kann av
og á okkurt skilagott orð
fella — okkurt sum er meira
undirbygt enn markleysa
hálovanin av lokala fót-
bóltsliðnum ella yndistón-
leikabólkinum; um tað so
enn eru sjónligu fiskarnir úr
Gøtu ella teir klikkaðu
skøltarnir, har oddafiskurin
er maðurin, sum pástóð, at
eingin sól er til.
Nei, kanska skínur sólin
ikki altíð í Gøtu, men við-
hvort raka sólstrálurnar
faroese chat. Og tað finnast
nógv dómi um, at vinar-
bond eru knýtt tvørtur um
leidningar og telefonstikk,
og okkurt dómi er eisini av
tí meira heita slagnum, har
avleiðingarnar eru telefon-
samrøður mitt á nátt og
teldupostar, sum kann fáa
telduskøltarnar at odna um
kapp vid heilarnar og inn-
vølin f telduni.
Ein av teimum, sum vit
hava tosað við, greiður frå,
hvussu hann møtti síni
nýggju vinkonu inn á far-
oese chat.
— Tað var púra tilvildar-
ligt, at eg kom í prát við
júst hana. Vit greiddu hvørj-
um øðrum frá, hvørji vit
vóru og har frá koyrda tað
so bara, sigur ungi maðurin,
sum hvorki vil hava sítt
veruliga navn ella chatt-
navn við í greinina.
— Fyrsta kvøldid, vit
chattaðu, var sambandið hjá
mær eitt sindur óstøðugt, so
tå eg hevði fingið telefon-
nummarið hjá henni, gjørdi
eg stutt og greitt tað, at eg
ringdi til hana. So prátaðu
vit eina løtu, og tá vit so
hittust aftur á chattinum,
prátaðu vit aftur saman.
Síðani hava tey bæði
ungu fólkini sent teldubrøv
til hvønn annan, tey hava
chattað, og telefonsamrød
urnar eru so við og við
vorðnar gerandiskostur. Og
fyri kortum hitti tey bæði
ungfólkini hvør annan, og
tað spældi væl av, og chatt
arin, sum nú er vorðin eitt
upplivilsi ríkari, hevur fing-
ið eina staðfesting av, at
internetið er meira enn ein
endaleys mongd av óvið-
komandi upplýsingum.
Eitt spark í teldu-
afturpartin
Faroese chat er at saman-
líkna við ein nógv traffiker-
aðan krossveg mitt á
informatiónsmotorvegnum.
Men tú sleppur undan at
steðga fyri reyðum ljósi. Og
rennur tú teg inn í onkran,
gloymir kanska at halda
høgravikiskylduna, er
Ogvusligasta avleiðingin eitt
spark í telduafturpartin og
út av chatrúminum
Gjøgnum allan dagin
finnast nógvir brúkarar á
faroese-chat, men um
kvøldið kemur talið í hædd
ina, og tá eru so at siga
altíð yvir 100 brúkarar inn í
senn. Metið, sum javnan
verður tikið, nærkast teim
um 200 brúkarunum í senn
Og tað er ilt at staðfesta,
hvørji fólkini eru, sum
brúka faroese chat, men ein
av teimum, sum hevur fing-
urin á pulsinum er Sokka-
Boiler, sum stovnaði chat-
rúmið seint í 1997. Grundin
til, at føroyska chattið varð
bjóðað fram á netinum var
fyri at geva føroyingum ein
møguleika at chatta á sínum
egna máli.
— Mín hóming er, at flestu
fólkini eru millum 16 og 25
ár, men tað finnast bæði
yngri og eldri brúkara, sigur
hann — online á chattinum.
— Nógv av fólkunum eru
av Streymoynni, Eystur-
oynni og úr Norðoyggjum,
men tað finnast brúkarar
um næstan alt landið, og
fleiri eru eisini at finna
uttanlands.
— Hetta er ein ødrvisi
háttur at vera til uppá. Á
chattinum kunnu fólk koma
at kennast uttan at hava
fordómar mótvegis hvørjum
øðrum. I so máta er chattið
ødrvisi enn veruliga lívið,
heldur Sokka-Boiler.
Enda aftur í føroyska
túnatosinum
Og brúkarnir uttanlands
enda ofta aftur mitt í tí
føroyska túnatosinum, hitta
nýggj og gomul vinfólk
heima á klettunum, og stað-
festa, at tað ber til at halda
eitt tætt samband við før-
oyingar, fyri tað um bústað
urin er flata Danmark, for
bods-Svøriki ella heim-
staðið hjá tí amerikanska
dreyminum og Superman
— Føroyska chattið er ein
frålikur møguleiki hjå mær
at fylgja vid heima i Før-
oyum. Eg havi fleiri vinfólk
á chattinum, og frá teimum
fái eg ofta tíðindi, sum ikki
kunnu frættast gjøgnum
fjólmiðlarnar, sigur ein av
útisetunum, sum javnan er
at finna á faroese chat
Við hvort rýkur tíðin
avstað, uttan at tú fært nak
að sum helst burtur úr, men
stundum er okkurt áhuga
vert at frætta frá teimum.
sum tú kennir. Onkur slatur,
okkurt stuttligt frá viku-
skiftinum ella okkurt annað
- Og tað ber eisini til at
knýta nýggj vinarbond, men
av og á kann eg ivast i, um
tað er rætt, at eg má leita
inn á internetið fyri at finna
nýggj vinfólk
Tað finnast eingin hagtøl
yvir brúkarar á føroyska
chattinum, men tað eru altíð
útisetar at finna millum
gestirnar, og stundum
kunnu teir gerast millum 10
og 20 í tali í senn
Síggja fjesini aftanfyri
nøvnini
I desember mánaða í fjør
tóku fólkini á faroese chat
upp táttin, sum hver fyri-
tøka, bindiklubbur, sauna-
vinir og skúlakammiratar
semastu árini hava gjørt til
sín egna. Jólafrokostur, sum
tað so rámandi eitur
Hotel Muntra, har Poul
Rustin dagliga brillierar við
sínari framúr matgerð., varð
karmurin um fyrstu jóla-
veistluna hjá fólkunum,
sum tríva í chatkvæði á
faroese chat. Har hittust
summir chattarar fyri fyrstu
ferð, sóu fjesini aftanfyri
tey uppfinsomu nøvnini, og
fingu høvi at tosa andlit til
andlit.
Og fyrr í ár skipaðu
chattarar fyri symposium í
Klaksvík, har nógvir av
chattaranum hava sína dag-
ligu gongd. Og tá var aftur
møguleiki hjá chattarunum
at hitta hvør annan, um tað
so var fyri fyrstu ferð, aðru
ferð, ella 87. ferð.
— Tað kann verða stuttligt
at meta fólki, sum tú hevur
tosað nógv við á faroese
chat, men onkursvegna
missir tað eisini sína
sjarmu, at tú hittir fólkini
aftanfyri nøvnini, sigur
Sokka-Boiler
Og meðan fleiri og fleiri
føroyingar ferðast á mark-
inum millum veruleika og
internet, kunnu vit bara taka
uppaftur eina vending, sum
ein av chattarunum brúkti í
eini løtu, tá inspiratiónin
kom yvir hann
Real life sucks!