týsdagur 27. juli 1999síða 10

10 tíðindablaðið === in - NR. 140- 27. JUil 1999 Telduposturin er eins i Theodor E. D. Olsen rardagin skipaði Meg- g Føroyskra Studenta yri lestrarstevnu i Norð- rlandahúsinum. Yvirskrift- in å stevnuni var »Lykilin til år 2000«, og ætlanin var í fýra tímar at viðgera út- búgvingar og týdningin av útbúnum fólki í samfelagn- um. Skipað varð soleiðis fyri, at lagt varð fyri við hugleiðingum, og síðani skuldi pallborðskjak verða aftaná. Forkvinnan í MFS, Maria C. Petersen, bjóðaði vælkomin og segði, at vit liva í rembingartíðum, og tí vildi felagsskapur teirra les- andi fáa eitt orðaskifti um, hvat føroyingar hava í væntu á útbúgvingargkin- um Fyrstur at royna at geva boð upp á hetta, var Jóannes Dalsgaard frá Undirvísing- ar- og mentamálastýrinum Hann sló beinanvegin fast, framtíðar útbú 1 politikkurin hjå land um ikki var almannakuni p ørdur enn, og t Á iD vill CY Boston og i Føroyum Å lestrarstevnu leygardagin hevdi tad eydnast MFS at savna fittan part av oddafólkunum innan fóroyska vinnu og umsiting at geva teirra boð upp á, hvar vit finna lykilin til framtíðina. Men hóast boðini ikki trutu, var bert ein tingmaður at síggja í Norðurlandahúsinum til at vera eitt vitanarsam- felag, hevði samfelagið nú nógv stórri tørv á útbúnum fólki innan øll øki. Men trupulleikin í Føroyum hev- ur verið tann, at vit ongantíð hava havt ein orðaðan út- búgvingarpolitikk, sum eitt nú inniber ásett krøv. Norðurlendska prinsippið Eina fortreyt hava vit tó havt tey seinastu mongu ár- ini á utbågvingarøkinum, og er hon tað sonevnda norðurlendska prinsippið, ið sigur, at oll skulu hava sama rætt til útbúgving. Bara fyrrverandi danski undirvísingarráðharrin, Bertel Haarder, royndi í síni tíð at broyta eitt sindur upp á hetta, men tað eydnaðist honum ikki. Hetta hongur kanska saman við, segði Jó- annes, at norðurlendsk hugsan hevur tengt eima sterka utbugvingarskipan saman við vælferð og ein- um livandi samfelag. Ut- búgvingarskipanin hevur í norðurlondum verið eygfar- in sum eitt demokratiskt in- strument Men hóast henda fortreyt ftir øllum at dóma við tíð I 3 rót t K Så so cI Mar ortrey kk eyðsýnd Og } kundi kanska hn Bakað við tað al gera, al LÆT ikki vóru orðaðar. Td. nevndi Jóannes Dalsgaard, at stovnar sum Fróðskapar- setrið og Læraraskúlin ella Sjúkrasystraskúlin so at siga ikki tosaðu saman. Vit hava eisini havt ein skilnað millum verkligar og teoret- iskar útbúgvingar, men nú vitan er alt avgerandi á øll- um økjum, mugu javnset- ingar fremjast. Harafturat segði hann sambandið mill- um vinnulívið og útbúgv- ingarverkið vera minimalt. Hetta hóast størsta tilfeingið nú og í framtíðini er fólkið og tess vit og intelligensur. Stuttskygdur politikkur Ti er neyðugt hjá føroying- um at seta út í kortið nýggja strategi og nýggj mál í út- búgvingarpolitikkinum, ið skulu vera við atliti til vinnulívið, innibera nútím- ansgerð av yrkisútbúgving- unum og ikki minst byggja brúgv millum yrkis- útbúgvingarnar og tær meira åstødiligu útbúgving- arnar, sum Jóannes tó við- gekk mundi vera ein tann truplasta uppgávan, farast skal í holt við. Tað er eisini alneyðugt at hava mål og strategi fyri sranskingarpolitikkinum, ið somuleiðis skulu vera við atliti til vinnulfvid, og gera gransking ul eim tátt.í nýskapanarprosessini. Jóannes kom nevniliga inn å spurningin hvønn leik- lut Frédskaparsetrid skal hava í framtíðini. Hesin stovnur bleiv niðurprioriter- aður í kreppuárunum. Sam- an við heilsuverkinum varð fyrst skorið av tí føroyska universitetinum, og eitt samfelag, ið ger slíkt, slepp- ur ikki órevsað, segði rgð- arin. Tá svíkur ein fram- tíðina, tvs. ungdómin og vinnulívið, og Jóannes Dalsgaard kallaði hetta ein stuttskygdan og primitivan politikk. Okkara kreppupol- itikkur var uttan rationalitet, tí vinnulívið er so einstáttað. Gransking Í sama viðfangi nevndi hann, at Føroyar eru einasta norðurlandið, har tað al- menna fíggjar granskingina 100%. Í eitt nú Svøriki fíggjar tað almenna 29% av allari gransking, men Jó- annes væntaði, at eitt ættar- liðsskifti við m.ø. nýggjum vinnugreinum og vælútbún- um fólki í vinnulívinum fór at hava eina hugburðsbroyt- ing við sær. Ein annar spurningur viðvíkjandi gransking, er hvussu fræls granskingin skal Sum nú er, er hon fræls verða púra men vit koma nokk at noyðast at fáa politiska raðfesting á granskingarøki- num. Vit eiga at upppriori- tera granskingarráðið, sum skal verða fremsti ráðgevi hjá landsstýrismanninum. Men vit mugu ongantíð gloyma, at ein eigur altíð at ansa eftir politiskari raðfest- ing á granskingarøkinum, segði Jóannes, og nevndi eina ritgerð, ið ein dani hevði gjørt um myllur hjá rómverjum. Tað varð funn- ist sera nógv at í fjølmidl- unum, at ressourcir skuldu spillast upp á slík forn- minni, men seinni vísti tað seg, at hesar myllur kundu brúkast sum fyrimynd til eina voru, ið kom at vera ein stór útflutningsvinna hjá Danmark. Orðið frítt Eftir framløguna, var orðið frítt, og ein áhoyrari nýtti høvid at spyrja Jóannes, hvussu vit kundu fáa tað útbúna fólkið heimaftur? Jóannes segði hetta vera ein generellan trupulleika, og jú minni landið var, jú stórri var problemið. T.d. eru teir bestu donsku granskararnir í starvi í USA. Men ein loysn kundi verið, at knýtt okkum í netverk, so vit ikki vóru longur frá umheimin um, enn tann næsta teldan So var næsti spurningur, um nakar peningur var til slíkt Men ein kann eisini venda einum slíkum spurnngi á høvdid og siga, at uttan ætl- anir, eru eingir pengar, tí ætlanir eru neyðugar, til tess at fáa politikkararnar at skilja týdningin, og Jóannes Dalsgaard væntaði, at kom- andi álitið var eitt so mikið gott skjal, at tað fór at verða torført hjá okkara fólka- valdu at siga nei til uppskot- ini um ein nýggjan útbúgv- ingarpolitikk. Tí áðrenn vit hava sett ngvn á tingini, eru tey ikki til, segði Jóannes Dalsgaard. Hygg at øðrum - kenn teg sjálvan Síðani slapp Kjartan L. Kristiansen, menningar- stjóri, framat við sínum hugleiðingum um útbúgv- ing í Føroyum. Hann legði fyri við einari fimm ára gamlari kanning, ið 1000 tilvildarlga valdir føroying- ar høvdu svarað. Hon visti m.a. týðiliga, at ein stórur partur kundi hugsað sær, at teirra praktisku evni vóru nýtt í teirra yrki, at fleiri veruliga ynsktu at arbeiða nógv, at føroyingar ikki ynsktu kjarnorku i Føroy- um, og at menniskju vóru ynskt sum arbeiðsmegi heldur enn maskinur. Hesi punkt vístu, at føroyingar ikk: eru so ólíkir øðrum